[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η προοπτική να συγκροτηθεί ελληνοτουρκική επιτροπή με στόχο να μελετήσει τα
εκπαιδευτικά βιβλία που διδάσκονται Έλληνες και Τούρκοι και να τα
«ξεκαθαρίσει» από τις ιδεολογικές μονομέρειες, ρατσιστικές διατυπώσεις,
σοβινιστικές τοποθετήσεις είναι ιδιαίτερα σημαντική και απολύτως αναγκαία.
Κανένας λαός δεν μπορεί να διαγράψει την ιστορία του. Ούτε βέβαια ο ελληνικός
λαός. Αλλά, όπως έχει τονίσει και ο διακεκριμένος ιστορικός Eric Hobsbawm,
υπάρχουν πολλοί τρόποι για τη συγγραφή της ιστορίας και για την ανάγνωση της
ιστορίας. Εάν Ελλάδα και Τουρκία, ως δύο όμορες χώρες που είναι καταδικασμένες
από τη γεωγραφία να συμβιώσουν μαζί, θέλουν πράγματι να αναπτύξουν μορφές
συνεργασίας και φιλικών σχέσεων θα πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα τη διαδικασία
«κοινωνικοποίησης» των νέων ανθρώπων.

Τα διδακτικά βιβλία και ιδιαίτερα τα βιβλία της Ιστορίας παίζουν καθοριστικό
ρόλο στη διαδικασία αυτή. Εάν μέσω των βιβλίων και του εκπαιδευτικού
συστήματος γενικότερα αναπαράγονται ρατσιστικά, εχθρικά στερεότυπα για τον
γειτονικό λαό, εάν καλλιεργείται η ιδεολογία της αντιπαλότητας και του μίσους,
εάν μεταδίδεται η αντίληψη της κατωτερότητας του ενός και της υπεροχής του
άλλου, εάν πλάθεται ο μύθος του πολιτισμένου λαού από τη μια μεριά και του
βάρβαρου από την άλλη, είναι προφανές ότι δεν μπορεί να οικοδομηθεί η
συνεργασία, οι φιλικές σχέσεις, η κατανόηση. Και δυστυχώς στην περίπτωση της
Ελλάδος και Τουρκίας τέτοια φαινόμενα δεν απουσιάζουν.

Είναι καιρός επομένως να ξαναδούμε τη σημασία και το περιεχόμενο της
εκπαιδευτικής, κοινωνικοποιητικής διαδικασίας. Να ξαναδιαβάσουμε τα βιβλία και
ιδιαίτερα την ιστορία. Και χωρίς να παραχαράξουμε ή να αλλοιώσουμε την
ιστορία, να αναδείξουμε τη διδασκαλία της σε όργανο προώθησης της φιλίας και
συνεργασίας και όχι σε μέσο εθνικιστικής προπαγάνδας, σε μέσο καλλιέργειας του
μίσους και της εχθρότητας. Όπως σωστά έχει επισημανθεί, εάν οι λαοί της
Νοτιοανατολικής Ευρώπης πρόκειται να αναπτύξουν τις μορφές συνεργασίας και
δημοκρατίας που έχει εδραιώσει η υπόλοιπη Ευρώπη «θα πρέπει να ξεφύγουν από το
βάρος της ιστορίας τους». Όπως τονίζει ο Th. Zeldin, «για να υπάρξει ένα νέο
όραμα για το μέλλον, είναι πρώτα αναγκαίο να διαμορφώσει κάποιος ένα νέο όραμα
για το παρελθόν…».

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.