Η προφητεία της ΟΝΕ του χάρισε το Νόμπελ

Για επισκευή. Ο Μάντελ δήλωσε ότι θα διαθέσει τα 960.000 δολάρια που συνοδεύουν το βραβείο Νόμπελ για την επισκευή του πύργου που αγόρασε στην Ιταλία, πριν από 30 χρόνια

Η θεωρία του Καναδού καθηγητή του Πανεπιστημίου Κολούμπια Ρόμπερτ Μάντελ έγινε
πραγματικότητα στην Ευρώπη: γεννήθηκε το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Τα
συμπεράσματά του για τον ρόλο των κυμαινόμενων ισοτιμιών στην ενδυνάμωση του
ρόλου των νομισματικών αρχών, είναι πλέον ευρέως αποδεκτά από τους ιθύνοντες
της οικονομικής πολιτικής σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο.

Ο Μάντελ επέλεξε «με ασυνήθιστη ­ σχεδόν προφητική ­ ακρίβεια όσον αφορά τις
προβλέψεις της μελλοντικής πορείας των διεθνών νομισματικών εξελίξεων και των
αγορών κεφαλαίου», ανακοίνωσε η Βασιλική Ακαδημία της Σουηδίας δίνοντας το
βραβείο Νόμπελ στον 66χρονο οικονομολόγο. Σε μια δεδομένη στιγμή του χρόνου,
τα ακαδημαϊκά επιτεύγματα εμφανίζουν μάλλον εσωτερική αξία. Αργότερα, ωστόσο,
μπορούν να αποκτήσουν μεγάλη πρακτική αξία».

Πράγματι, όταν ο Μάντελ μπήκε στην πιο παραγωγική περίοδο της ζωής του ­ το
1956, αφότου ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο
της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) ­ οι συναλλαγματικές ισοτιμίες ήταν σταθερές σε όλο τον
κόσμο. Οι κεντρικές τράπεζες προσάρμοζαν τα επιτόκιά τους προκειμένου να
διατηρήσουν τις ισοτιμίες των νομισμάτων τους στα επίπεδα που είχαν προκαθοριστεί.

Αυτό το σύστημα άρχισε να αποσυντίθενται το 1971 και σήμερα τα κεφάλαια
κινούνται ελευθέρα σχεδόν σε όλο τον κόσμο, αναζητώντας την υψηλότερη απόδοση.
«Η εργασία του είναι χρήσιμη όχι μόνο για τους κεντρικούς τραπεζίτες της
Φρανκφούρτης ­ όπου εδρεύει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ­ αλλά σε
οποιονδήποτε 23χρονο δουλεύει στις χρηματοπιστωτικές αγορές και μεταφέρει
δισεκατομμύρια δολάρια από τη μια άκρη του κόσμου στην άλλη», λέει ο Ντα
Κιουά, καθηγητής Οικονομίας στο βρετανικό Πανεπιστήμιο London School of Economics.

Ο Μάντελ, μόλις έμαθε ότι είναι ο νέος νομπελίστας Οικονομίας, δήλωσε στο
διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο Ασοσιέιτεντ Πρες: «Πρόκειται για έναν δείκτη
του σεβασμού των συναδέλφων μου από όλον τον κόσμο και είμαι εξαιρετικά
ικανοποιημένος με αυτήν την αναγνώριση».

Όταν πριν από 38 χρόνια ο Μάντελ εκπόνησε την πρωτοπόρα εργασία του, η τότε
αποκαλούμενη Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα ήταν ένα απλό μείγμα κρατών που
δεν επέτρεπαν στα νομίσματά τους να έχουν κυμαινόμενες ισοτιμίες. «Εδώ και
πολλά χρόνια είχα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Ευρώπη επρόκειτο να κινηθεί
προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης και πως η νομισματική ενοποίηση θα ήταν
κάτι καλό για την Ευρώπη», δήλωσε πρόσφατα ο Μάντελ.

Χρειάστηκαν αρκετές προσπάθειες και ακόμη και τώρα μόνο οι ένδεκα από τις
δεκαπέντε χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν υιοθετήσει το κοινό ευρωπαϊκό
νόμισμα, το ευρώ. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των πρώτων δέκα μηνών της ζωής του,
το ευρώ ενώ έχασε αξία έναντι του δολαρίου, διατήρησε τη συνοχή του.

Οι βασικοί λόγοι για τους οποίους άρχισε να ακούγεται η ιδέα ενός κοινού
ευρωπαϊκού νομίσματος τη δεκαετία του ’70, ήταν τόσο πολιτικοί όσο και
οικονομικοί. Ο Γερμανός καγκελάριος Χέλμουτ Σμιτ και ο Γάλλος πρόεδρος Βαλερί
Ζισκάρ ΝτΈστέν είχαν κουραστεί να βλέπουν τις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών
ισοτιμιών να ψαλιδίζουν το εμπόριο μεταξύ των δύο κρατών.

Επίκαιρη

Η επιστημονική εργασία του Μάντελ παραμένει συστατικό του καθημερινού διαλόγου
στην Ευρώπη. Οι ιδέες του περί βέλτιστης νομισματικής περιοχής ­ μια περιοχή
στην οποία αρμόζει ένα κοινό νόμισμα ­ έρχονται συχνά στο τραπέζι των
πολιτικών και δημοσιογραφικών συζητήσεων σχετικά με το ευρώ. Στο άρθρο «Μια
θεωρία των περιοχών κοινού νομίσματος» που ο Μάντελ δημοσίευσε το 1961,
σημειώνει τα πλεονεκτήματα από την υιοθέτηση ενός κοινού νομίσματος, όπως η
μείωση του κόστους του διεθνούς εμπορίου από την εξάλειψη του κόστους
μετατροπής των νομισμάτων.

Επιπλέον υπογράμμισε τα πιθανά μειονεκτήματα, όπως την πιθανότητα να
παρουσιαστεί ανάγκη να μεταναστεύουν οι εργαζόμενοι από χώρα σε χώρα
προκειμένου να εξασφαλίσουν απασχόληση. Αυτό γίνεται όταν η οικονομία της
χώρας στην οποία ζουν συρρικνώνεται.

Στην πραγματικότητα, κάποιες ευρωπαϊκές οικονομίες αναπτύσσονται ταχύτατα. Η
Ιρλανδία παρουσιάζει ετήσιους ρυθμούς ανάπτυξης περίπου 8%. Άλλες οικονομίες,
όπως η γερμανική, παρουσιάζουν σχεδόν μηδενικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Το ερώτημα
αν πολλοί Γερμανοί θα μετακινηθούν στην Ιρλανδία για να εξισορροπήσουν τις
δυνάμεις της ευρωπαϊκής οικονομίας, παραμένει ανοιχτό.

Ο Φρεντ Μπέργκστεν, διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνούς Οικονομίας, τόνισε ότι
ο Μάντελ είναι πρώτος κάτοχος του βραβείου Νόμπελ τού οποίου η εργασία
επικεντρώθηκε στη διεθνή οικονομία. «Πρόκειται για την αντανάκλαση του
γεγονότος ότι πλέον ζούμε σε έναν παγκοσμιοποιημένο πλανήτη», είπε ο Μπέργκστεν.

Η Σουηδική Ακαδημία πήρε επίσης υπόψη της την εργασία του Μάντελ που έδειχνε
ότι η νομισματική και δημοσιονομική πολιτική μπορούν να λειτουργούν ανεξάρτητα
η μία από την άλλη. Ο Μάντελ γεννήθηκε το 1932 στον Καναδά και πραγματοποίησε
τις προπτυχιακές του σπουδές στα Πανεπιστήμια της Μπρίτις Κολούμπια και της
Ουάσιγκτον.

Στη συνέχεια πραγματοποίησε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στο London School of
Economics. Το 1956 ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή στο Τεχνολογικό
Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ), στη συνέχεια εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο του
Σικάγο, στο Στάνφορντ και στο Πανεπιστήμιο Τζον Χόπκινς. Από το 1961 έως το
1963 διετέλεσε οικονομολόγος του ερευνητικού τμήματος του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου. Προσελήφθη στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια το 1974.

Ποιος είναι ο νέος νομπελίστας Οικονομίας Ρόμπερτ Μάντελ

Γεννήθηκε: Στο Κίνγκστον του Οντάριο, Καναδά.

Σπουδές: Bachelor στο Πανεπιστήμιο της British Columbia το 1953. Διδακτορικό
στο ΜΙΤ το 1956. Πραγματοποίησε σπουδές και στο London School of Economics.

Σταθμοί στην καριέρα του: Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Stanford, στο Πανεπιστήμιο
John Hopkins, στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και το Ινστιτούτο Διεθνών Ερευνών
στη Γενεύη. Εργάστηκε από το 1961 έως το 1963 στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Από το 1974 είναι καθηγητής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Columbia.

Κυριότερα βιβλία: «Νομισματική Θεωρία: Επιτόκια, πληθωρισμός και ανάπτυξη στην
παγκόσμια οικονομία» (1971), «Χρέη, ελλείμματα και οικονομική απόδοση» (1991).
«Χτίζοντας τη Νέα Ευρώπη» (1992).

Υπήρξε σύμβουλος: Των Ηνωμένων Εθνών, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της
Παγκόσμιας Τράπεζας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ.ά.