Μια «μικρή Ινδία» στο κέντρο της Αθήνας

Στο μικρό σούπερ μάρκετ στην οδό Μενάνδρου τα ράφια δεν είναι γεμάτα με τα
προϊόντα που θα περίμενε κανείς να βρει δίπλα στην Κεντρική Αγορά. Δεν
υπάρχουν ελιές, ξηροί καρποί, μπακαλιάροι και ρέγγες, ούτε φέτα, ούτε τίποτε.
Αντιθέτως, πάνω στον πάγκο υπάρχει μια πιατέλα με Samosas, αυτά τα τηγανητά
τριγωνικά μπουρεκάκια γεμισμένα με πατάτες και πιπέρι. Δίπλα τους μια άλλη
πιατέλα περιέχει ένα γλυκό ονόματι zilavi με ένα έντονο φωσφοριζέ πορτοκαλί
χρώμα. Στα ράφια βρίσκεις κονσέρβες με μάγκο τουρσί, ενώ δίπλα τους υπάρχουν
κάτι σακούλες από κάτι που μοιάζει με σοκολάτα αλλά δεν είναι. Περιέχουν ξύσμα
από ξερά betelnuts, τα οποία είναι τα σπόρια από ένα συγκεκριμένο είδος
κοκκοφοίνικα. Βρίσκεις αγνό παρθένο μουσταρδέλαιο, πάστα ζαχαροκάλαμου,
αποξηραμένα ψάρια στο μέγεθος ενός νυχιού, δίπλα τους σακούλες με μαύρους
ξερούς χουρμάδες από το Κασμίρ, και πιο πέρα τσουβάλια με ρύζι μπασμάτι. Πάνω
σε ένα μυστήριο κουτί μια μελαχρινή μαυρομάλλα καλλονή διαφημίζει Tibetan
Talc, θιβετανική πούδρα, δηλαδή. Στον πάγκο με τα μαναβικά, μέσα στα καφάσια,
συναντάς κάτι τεράστια πράσινα άγνωστα λαχανικά, ονόματι laue, τα οποία, απ’
ό,τι έμαθα, μαγειρεύονται με ψάρι και ρύζι.

Το διπλανό μαγαζί ανήκει στον ίδιο όμιλο εταιρειών και λέγεται Pak-Indian, και
είναι ένα εστιατόριο. Μια μεγάλη ταμπέλα γράφει Welcome και στο αναρτημένο στη
βιτρίνα μενού βλέπει κανείς ότι σερβίρουν μια μεγάλη ποικιλία φαγητών, η οποία
είναι τα κλασικά ινδοπακιστανικά φαγητά που συναντάς στα ανάλογα εστιατόρια
στη Νέα Υόρκη και στο Λονδίνο: διάφορα biryiani (αρωματικά φαγητά με ρύζι),
μοσχάρια, κατσίκια και κοτόπουλα ψημένα στο tandoori, έναν ειδικό φούρνο,
διάφορα κάρι, korma (διάφορα κρεατϊκά μαριναρισμένα με γιαούρτι και κατόπιν
μαγειρεμένα) και φυσικά τα ψωμιά τους, το nan, το chapati, το papadum και άλλα.

Στους γύρω δρόμους συναντάς παρόμοια μαγαζιά, όλα αυτά στην περιοχή μεταξύ της
οδού Αθηνάς και της Πλ. Κουμουνδούρου. Σε ένα άλλο μαγαζί, στην οδό Κορύνης,
είναι το Bangladesh Store, το μαγαζί του Μπανγκλαντές, δηλαδή. Ο ιδιοκτήτης
του δεν μιλάει ούτε ελληνικά ούτε αγγλικά, αλλά ο εξάδελφός του, ο νεαρός
Milon Kamrujjaman μιλάει μια χαρά αγγλικά και αρκετά ελληνικά, ώστε κάποιος
τολμηρός Έλληνας θα μπορούσε να εξυπηρετηθεί. Όπως όμως μου έλεγε με τη
χαρακτηριστική προφορά του με τα χαριτωμένα «ρο», «αγοράζουμε συνήθως μέσω
Αγγλίας, οπότε όποιος μιλάει αγγλικά μπορεί να καταλάβει τι έχουν μέσα οι
κονσέρβες και τα τσουβάλια».

Βρισκόμαστε στην Αθήνα, το έτος 1999, στους δρόμους κάτω από την Κεντρική
Αγορά. Μπροστά μου έχω ένα κοινωνικό φαινόμενο. Οι δρόμοι έχουν ονόματα
αρχαίων Ελλήνων ποιητών και φιλοσόφων, αλλά ουσιαστικά μιλάμε για μία περιοχή,
η οποία σύντομα θα ονομάζεται «Μικρή Ινδία». Η Αθήνα ακολουθεί το παράδειγμα
όλων των μεγαλουπόλεων του κόσμου, όπου διάφορες κοινότητες μεταναστών
φτιάχνουν τις δικές τους γειτονιές, τις δικές τους αγορές. Οι περισσότεροι από
τους μετανάστες είναι Πακιστανοί και, απ’ ό,τι έμαθα, είναι γύρω στους 20.000.
Υπάρχουν περίπου 5.000 από το Μπανγκλαντές, πολλοί λιγότεροι Ινδοί και
Κεϋλανοί. Οι περισσότεροι ζουν σε γειτονιές όπως το Περιστέρι, ο Κολωνός, το
Αιγάλεω, τα Κάτω Πατήσια ή τα Καμίνια στον Πειραιά. Η μεγάλη πλειοψηφία αυτών
των ανθρώπων είναι άνδρες μουσουλμάνοι, και βρίσκονται εδώ μόνοι τους χωρίς
τις οικογένειές τους. Οι περισσότεροι έχουν φθάσει στην Ελλάδα έχοντας
δουλέψει προηγουμένως σε ελληνικά βαπόρια και βλέπουν τη χώρα μας σαν ένα
σταθμό, απ’ όπου θα φθάσουν ευκολότερα σε πιο πλούσιες ευρωπαϊκές χώρες. Εδώ
δουλεύουν σε εργοστάσια, σαν ράφτες σε βιοτεχνίες ενδυμάτων, πολλοί είναι
μπογιατζήδες ή δουλεύουν στις κουζίνες των εστιατορίων. Αυτοί που
δυσκολεύονται να βρουν δουλειά, πουλάνε λουλούδια στους δρόμους. Όσοι
καταφέρνουν να βάζουν στην άκρη μερικά χρήματα, κάνουν αυτό που κάνουν όλοι οι
μετανάστες οπουδήποτε στον κόσμο ­ ανοίγουν μία μικρή δουλειά, η οποία συνήθως
έχει σχέση με το φαγητό, διότι το φαγητό του τόπου σου είναι το πρώτο πράγμα
που σου λείπει, αλλά και γενικώς το φαγητό δεν πρόκειται ποτέ να σταματήσει να
έχει ζήτηση.

Μέσα από σύντομες συνομιλίες μου με τους διάφορους μπακάληδες και εστιάτορες,
έμαθα αρκετά πράγματα γι’ αυτή την κοινότητα μεταναστών. Υπάρχουν, λοιπόν, απ’
ό,τι μου έλεγε ένας, περίπου 18 ινδοπακιστανικά μπακάλικα στην Αττική και άλλα
τόσα και πλέον εστιατόρια και καφενεία. Σχεδόν όλα είναι εντελώς άγνωστα στον
κοινό Αθηναίο. Τα τελευταία χρόνια έχουν ανοίξει δυο-τρία «κυριλέ» ινδικά
εστιατόρια, αλλά από Έλληνες οι οποίοι σερβίρουν σε Έλληνες ελληνικοποιημένο
ινδικό φαγητό, δηλαδή τρίχες! Παρ’ όλα αυτά έχει δημιουργηθεί μία αρκετά
μεγάλη ζήτηση για διάφορα προϊόντα και κυρίως για φρέσκα λαχανικά. Έτσι,
λοιπόν, ένας Πακιστανός με έναν Έλληνα συνεταίρο καλλιεργούν στην Αυλώνα
εξωτικά λαχανικά από σπόρια που έχουν έρθει κατευθείαν από το Καράτσι. Κάποιος
άλλος έφτιαξε ένα μικρό εργαστήριο, όπου παρασκευάζει πακιστανικά ψωμιά και γλυκά.

Η Αθήνα γι’ αυτούς τους ανθρώπους είναι μία πόλη ακριβή με χαμηλούς μισθούς
και ακόμα εάν την βλέπουν σαν ένα προσωρινό σταθμό, όλο και περισσότεροι
καταφθάνουν. Πρόσφατα μάλιστα άνοιξε και μία εφημερίδα, η οποία είχε τόση
ζήτηση, που ενώ στην αρχή ήταν εβδομαδιαία, τώρα είναι καθημερινή.

Στην περιοχή της Κεντρικής Αγοράς, στο τρίγωνο μεταξύ Αθηνάς, Πειραιώς και
Σοφοκλέους, υπάρχουν τουλάχιστον έξι ινδοπακιστανικά μπακάλικα και δύο
εστιατόρια. Υπάρχουν ορισμένα σνακ μπαρ – ζαχαροπλαστεία και διάφορα καφενεία,
τα οποία μάλιστα έχουν και δορυφορική τηλεόραση, που παίζει προγράμματα από
την πατρίδα. Για εμάς τους Έλληνες, ή τουλάχιστον για μένα προσωπικά που είμαι
παιδί μεταναστών, βλέπω σ’ αυτούς τους ανθρώπους τον αγώνα για μια καλύτερη
ζωή και αυτή τη θέληση για επιβίωση σε μια ξένη κοινωνία, και όλα αυτά με μια
συνεχή νοσταλγία για την πατρίδα. Αυτά τα ίδια έζησαν εκατοντάδες χιλιάδες
Έλληνες στην Αμερική, στην Αυστραλία, στην Γερμανία και αλλού.

ΑΛΟΥ ΜΠΑΡΜΠΑΤΙ ΤΣΑΡΤΣΑΡΙ

(Πατάτες με κάρι και φασολάκια)

2 μέτριες ντομάτες ξεφλουδισμένες, τα κουκούτσια βγαλμένα, και ψιλοκομμένες.

6-8 φύλλα κάρι*

5 μέτριες πατάτες

450 γραμμ. φασολάκια φρέσκα, κομμένα σε μικρά κομμάτια

1-2 πιπεριές τσίλι

3-4 κλωναράκια βασιλικό

3-4 κλωναράκια φρέσκο κόλιαντρο

1/2 κτγ turmric

1/2 κτγ Asafoetida (hing), στα Πακιστανικά

Λίγο αλάτι

Λίγο πιπέρι μαύρο

6 κτσ ghee (ινδικό βούτυρο)

630 ml νερό

* Τα υλικά αυτά θα τα βρείτε στα διάφορα ινδοπακιστανικά μπακάλικα

Τοποθετούμε όλα τα υλικά σε μια μεγάλη κατσαρόλα και τα βράζουμε για
περίπου 5 λεπτά. Χαμηλώνουμε τη φωτιά, σκεπάζουμε την κατσαρόλα, και
συνεχίζουμε το βράσιμο για 20-25 λεπτά, μέχρι να σωθεί το νερό και να
μαλακώσουν τα φασολάκια. Κατόπιν, ανεβάζουμε τη φωτιά και «τηγανίζουμε» τα
περιεχόμενα της κατσαρόλας, γυρίζοντάς τα συνέχεια, μέχρι να πιάσει κρούστα.
Κατεβάζουμε το φαγητό από τη φωτιά, το αφήνουμε για πέντε λεπτά να κρυώσει
λίγο, και σερβίρουμε.

Ένας Σύντομος Οδηγός για τα Ινδοπακιστανικά του Κέντρου

Bangladesh Store (μπακάλικο)

Κορύνης και Επικούρου

Τηλ. 3216.556.

Pak Superem (μπακάλικο)

Μενάνδρου 13

Τηλ. 3219.412.

Jan Snack Bar (καφετέρια)

Βούλγαρη 8-10

Τηλ. 5223.158.

Pak-Indian Restaurant

Μενάνδρου 13

Τηλ. 3219.412.

Benghal Garden Restaurant

Επικούρου & Πλ. Κουμουνδούρου

(κλειστό μέχρι τέλους του μήνα).

Kashmir Mahal (καφετέρια-ταβέρνα)

Σαπφούς, κοντά στην Πειραιώς