Εκατομμύρια πρόσφυγες με τα μάτια στο Τάμπερε

Στο Βέλγιο, αν χάσει την προθεσμία, χάνει και το δικαίωμα. Στην Αγγλία θα
περιμένει τρία χρόνια μέχρι να του πουν «ναι» ή «όχι». Στη Νορβηγία και την
Ολλανδία θα μείνει στα μεγαλύτερα Κέντρα Υποδοχής, χωρητικότητας έως και 850
ανθρώπων. Στη Γερμανία, θα του αναγνωρίσουν το δικαίωμα υποβολής αίτησης για
άσυλο μόνο αν διώκεται από κρατική αρχή (κι όχι για παράδειγμα από τους Ταλιμπάν!).

Στην Ελλάδα, μία από τις χώρες με την περισσότερο «φιλική» ως προς τους
πρόσφυγες νομοθεσία σήμερα στην Ευρώπη, ο πρόσφυγας μπορεί όποτε θέλει να
υποβάλει αίτηση ασύλου, όμως πρώτα πρέπει να περάσει την πόρτα του αστυνομικού
τμήματος… «όπου σου λένε σχεδόν πάντα ότι μέσα έχει ουρά».

Η εναρμόνιση της στρατηγικής απέναντι στα άτομα που ζητούν άσυλο και στους
μετανάστες βρίσκεται στην αντζέντα των συνομιλιών της Ειδικής Συνόδου Κορυφής
της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Δικαιοσύνης και Εσωτερικών στο Τάμπερε της
Φινλανδίας. Καθώς το θέμα απασχολεί λιγότερο ή περισσότερο όλες τις ευρωπαϊκές
χώρες, οι διαφορές στην αντιμετώπισή του δημιουργούν πρόσθετες δυσκολίες: από
τον ορισμό του πρόσφυγα έως τις συνθήκες υποδοχής και στέγασής του, κι από την
επαρκή ενημέρωση των κρατικών υπηρεσιών έως τις κοινωνικές παροχές μετά την
απόκτηση της ταυτότητας του «πολιτικού πρόσφυγα»…

Η πρώτη φορά

Μπορεί η Φινλανδία να μην είναι από τις χώρες με τη μεγαλύτερη εισροή ατόμων
που ζητούν άσυλο ­ η Γερμανία, για παράδειγμα, έχει αυτή τη στιγμή σχεδόν… 2
εκατομμύρια αιτήσεις ­, όμως το Τάμπερε πρόκειται να βάλει τη δική του
σφραγίδα στο θέμα. «Κατ’ αρχήν θετική, αφού είναι η πρώτη φορά που συζητείται
το θέμα σε επίπεδο αρχηγών κρατών», όπως επισημαίνει η κ. Καίτη Κεχαγιόγλου
από την ελληνική αντιπροσωπεία της Υπάτης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες.

Στην Ελλάδα, σήμερα, ζουν περισσότεροι από 6.000 πρόσφυγες, άτομα δηλαδή που
διώκονται στις χώρες καταγωγής τους για λόγους «πολιτικούς, φυλετικούς,
εθνικούς, θρησκευτικούς ή συμμετοχής σε ιδιαίτερες κοινωνικές ομάδες» ­
σύμφωνα με τον ορισμό του πρόσφυγα όπως τον προσδιορίζει η Σύμβαση περί
Προσφύγων του ’51 ­ και περισσότεροι από μισό εκατομμύριο μετανάστες. Την ίδια
στιγμή, από τις αρχές του χρόνου έχουν υποβληθεί 1.130 νέες αιτήσεις για
χορήγηση ασύλου στις ελληνικές αρχές (τυπικά η αίτηση για άσυλο γίνεται σε
οποιαδήποτε δημόσια υπηρεσία) και έχουν εγκριθεί οι 99.

Μικρός αριθμός

«Αριθμός αρκετά μικρός, αν τον συγκρίνουμε με τις χιλιάδες των μεταναστών και
τα περιστατικά που βγαίνουν στη δημοσιότητα, γεγονός που μας οδηγεί στη σκέψη
πως είτε οι άνθρωποι δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στις αρχές είτε αποθαρρύνται
είτε παραπληροφορούνται» τονίζει η κ. Κεχαγιόγλου.

«Παρ’ όλα τα προβλήματα όμως, όπως η έλλειψη πληροφόρησης, οι συνθήκες
υποδοχής, η ανάγκη δημιουργίας και άλλων Κέντρων Υποδοχής Προσφύγων, αφού
έχουμε μόνο ένα που χωράει 350 ανθρώπους στο Λαύριο, η Ελλάδα έχει από τις πιο
προωθημένες θέσεις στην Ευρώπη και θα μπορούσε μαζί με τη Σουηδία, για
παράδειγμα, να εισηγηθεί την προστασία του θεσμού του ασύλου».

Οι άνθρωποι της Υπάτης Αρμοστείας δεν περιμένουν από το Τάμπερε θεαματικά
βήματα.

«Μια δήλωση όμως, στηρίζουμε το θεσμό του ασύλου, θα ήταν ένα ιδιαίτερα θετικό
βήμα.

Βέβαιως και είναι δικαίωμα των χωρών να περιφρουρήσουν τα σύνορά τους, όμως
από την άλλη δεν μπορείς να κάνεις βήματα πίσω, βάζοντας στον ίδιο παρονομαστή
τους μετανάστες με τους πρόσφυγες».

«Τι θα κάνουμε για να ζήσουμε με αξιοπρέπεια;»

Η Γκιουλ. «Χάρις στο άσυλο έχω σήμερα την ελευθερία»

Είναι μία από τους 6.015 «τυχερούς». Ήρθε στην Ελλάδα το 1986 και της
χορήγησαν Άσυλο έξι μήνες μετά. Πέρασε όλα τα στάδια: φόβο, αβεβαιότητα,
πανικό, απόγνωση, συμβιβασμό. Μετά τρία χρόνια φυλακής στην Τουρκία και μια
καταδικαστική απόφαση για άλλα 15, η Γκιουλ θα μπορούσε φυσιολογικά να
χαμογελάει σήμερα με το πιο πλατύ χαμόγελο.

Ζει στην Αθήνα, στον Κολωνό, εργάζεται «όταν βρίσκει κάτι» ως διερμηνέας ή
μεταφράστρια, έμαθε μόνη της ελληνικά, έχει ελάχιστους αλλά πολύ καλούς
φίλους, και το σπίτι της δεν έχει θέα, αλλά μια μικρούλα αυλή πνιγμένη στο
πράσινο, και επικοινωνεί με τους δικούς της στο Ντιγιαρμπακίρ. Όμως ποιος είπε
ότι το να είσαι πρόσφυγας λύνει όλα τα προβλήματα;

«Το βλέπετε αυτό;», λέει δείχνοντας την ταυτότητα. «Είναι το άσυλο. Πολιτικά
είναι η ελευθερία μου. Κοινωνικά, δεν είναι τίποτα. Οι άνθρωποι δεν ξέρουν τι
σημαίνει. Και μπορεί μ’ αυτό να έχω υποθετικά κάποια δικαιώματα, όμως, να σας
πω ένα παράδειγμα.

Οταν αρρώστησα και πήγα στο νοσοκομείο για εξετάσεις μου είπαν «να φέρεις
χαρτί από την πρεσβεία της… χώρας σου! Δηλαδή δεν αναγνωρίζουν την ελληνική
αρχή αλλά με στελνουν, πού, στην τουρκική πρεσβεία. Οταν ήμουν στην πατρίδα
μου όλα αυτά βεβαια ήταν λεπτομέρειες. Μετά τρία χρόνια φυλακη και διώξεις, με
ένα δικαστήριο ακόμα να εκκρεμεί, δεν είχα πολλά περιθώρια. Ήξερα πως δεν
μπορούσα να αντέξω. Τότε τα πράγματα ήταν λίγο καλύτερα. Στα σύνορα δεν
υπήρχαν δουλέμποροι να σε περνάν απέναντι, αλλά φίλοι που σε βοηθούσαν με
κίνδυνο της ζωής τους για να γλιτώσεις τη δική σου ζωή».

Ραντεβού σ’ ένα χρόνο

Η Γκιουλ φτάνει στην Ελλάδα το ’86. Υπογράφει χαρτιά στα ελληνικά, «που δεν
καταλάβαινα τίποτα αφού δεν είχα ούτε στα αγγλικά» δίνει συνέντευξη, εξηγεί
γιατί ζητάει άσυλο ­ όπως γίνεται σήμερα. «Υπάρχουν και οι τυχοδιώκτες, έχω
δει κάθε καρυδιάς καρύδι. Όμως τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα, γιατί τώρα σου
κλείνουν ραντεβού για συνέντευξη ένα χρόνο μετά. Τουλάχιστον έχουν σταματήσει
αρκετά οι απελάσεις στα σύνορα. Παλιά σε έστελναν αμέσως πίσω και τίποτα δεν
γινόταν γνωστό. Όλα στο σκοτάδι».

Δύο χρόνια σαν φυλακή

Η ταυτότητα. Όταν την έδειξε στο νοσοκομείο της είπαν να φέρει… χαρτί από την πρεσβεία

Έζησε δυο χρόνια στο Κέντρο Υποδοχής του Λαυρίου. Αναγκαστικά σε ένα θάλαμο με
είκοσι άντρες, και φιλοξενούμενη πού και πού με οικογένειες «αφού δεν υπάρχει
χώρος». Δυο χρόνια «σαν φυλακή». Εκεί όμως έκανε και φίλους. Η Γιώτα «από μια
γυναικεία οργάνωση που με βοήθησε να βρω δουλειά και σπίτι. Όταν μαζί της
βοηθούσα κάνοντας μπέιμπι σίτινγκ, και μετά ανέλαβα μόνη μου, αμέσως χαμήλωσαν
το μισθό. Κι όταν δούλευα σαν καθαρίστρια σε ξενοδοχείο οι Ελληνίδες που
κάναμε την ίδια δουλειά κάθονταν κι άφηναν εμάς να κάνουμε τα πάντα. Μ’
έδιωξαν έπειτα από δέκα μέρες. Όταν λες “πρόσφυγας” οι άνθρωποι δεν ξέρουν.
Και δεν θέλουμε να βασιζόμαστε στην ελεημοσύνη, αλλά στην κοινωνική προστασία.
Γιατί ο ΟΑΕΔ να μην επιδοτεί και θέσεις για πρόσφυγες; Εμείς τι θα κάνουμε για
να ζήσουμε με αξιοπρέπεια; Δεν είμαστε ζώα, ούτε ήρθαμε για τουρισμό εδώ; Η
διαφορά με άλλες χωρες είναι πως εδω δεν σε διώχνουν αλλά είσαι σαν “γκρίζος”
άνθρωπος. Σαν να μην υπάρχεις».