ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Τσιγγούνηδες και τεμπέληδες

Αυτό ήταν: ο Κουρτ Βόνεγκατ έγραψε το τελευταίο του βιβλίο. Μια συλλογή
μικρών ιστοριών, απλά μελοδράματα που θυμίζουν λίγο βουδιστικό διαλογισμό.

Κουρτ Βόνεγκατ: «Στην Αμερική υπάρχουν δύο πολιτικά κόμματα ­ οι κερδισμένοι και οι χαμένοι»

Με τον συγγραφέα του «Σφαγείο Νο 5» συμβαίνει το εξής παράδοξο: νομίζεις πως
τα έχει πει όλα, και μάλιστα από πολύ νωρίς. Να, το 1973 είπε ότι βαρέθηκε πια
να σκέφτεται, ότι η σκέψη δεν φαίνεται να βοηθάει και πολύ. Κι όμως, συνέχισε
να γράφει για 26 ακόμη χρόνια. Σήμερα αισθάνεται σαν τον Σαρτρ (ή μήπως ήταν ο
Καμύ;) που είχε πει ότι εξαιτίας της τεχνολογίας δεν παράγουμε πια Ιστορία.
Μάλλον η Ιστορία περνάει από πάνω μας, μ’ όλα αυτά τα καινούργια όπλα και τις
καινούργιες τηλεπικοινωνίες. Ο Βόνεγκατ κουράστηκε, δεν θέλει πια να παίξει.
Το παιχνίδι του άρεσε όταν ήταν νέος ­ τώρα αισθάνεται απλώς μοναξιά. Γνώρισε
τον Τζακ Κέρουακ στο τέλος της ζωής του, γνώρισε τον Τρούμαν Καπότε, κι
ένιωθαν κι εκείνοι την ίδια μοναξιά.

Ο Βόνεγκατ είναι ένας από εκείνους τους συγγραφείς που αρχικά ήθελε να γίνει
δημοσιογράφος. Η ζωή όμως είχε άλλα σχέδια γι’ αυτόν. Η πιο καταλυτική του
εμπειρία ήταν ασφαλώς η Δρέσδη: στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου
υπηρέτησε στην αμερικανική αεροπορία, συνελήφθη από τους Γερμανούς και ήταν
ένας από τους επιζήσαντες του βομβαρδισμού της πόλης. Μετά τον πόλεμο δεν
έβρισκε δουλειά σε εφημερίδα αφού τις καταλάμβαναν δικαιωματικά οι ρεπόρτερ
που γύριζαν από το μέτωπο. Έκανε έτσι ό,τι του τύχαινε μπροστά του. Τον έμπορο
αυτοκινήτων. Τον αντιπρόσωπο δημοσίων σχέσεων της Τζένεραλ Ελέκτρικ. Τον
εθελοντή πυροσβέστη. Τον δάσκαλο. Και μέσα απ’ όλες αυτές τις εμπειρίες έγινε
ένας συγγραφέας που δεν χρειαζόταν να βάλει πολύ τη φαντασία του να δουλέψει.
Τους ήρωές του τους είχε ήδη ζήσει.

Από τις εμπειρίες αυτές κληρονόμησε και τον πεσιμισμό που αποτελεί σήμα
κατατεθέν του. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να διδάσκουν οι γονείς στα παιδιά
τους ­ λέει σε συνέντευξή του στο Salonmagazine ­ είναι η υποκρισία. Ο μόνος
τρόπος να επιβιώσουν είναι να φέρονται ευγενικά σε ανθρώπους πρόστυχους και
ευτελείς. Όχι πως δεν υπάρχει πρόοδος: ύστερα από 5 εκατομμύρια χρόνια, οι
γυναίκες αντιμετωπίζονται επιτέλους με σεβασμό. Κι όταν γεννήθηκαν ο Σκοτ
Φιτζέραλντ και ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ, στα τέλη του περασμένου αιώνα, ήταν πιο
κοντά σ’ εκείνη τη φρίκη που λεγόταν ανθρώπινη σκλαβιά απ’ όσο είμαστε σήμερα
εμείς στο Ολοκαύτωμα. Έχει όμως κανείς την αίσθηση ότι έπειτα από δύο
Παγκόσμιους Πολέμους, τον ναζισμό και τώρα τα Βαλκάνια, το ανοσοποιητικό
σύστημα του πλανήτη προσπαθεί να απαλλαγεί από μας. Είμαστε πραγματικά απαίσια
ζώα. Όταν η Μπάρμπαρα Στρέιζαντ λέει πως «οι άνθρωποι που χρειάζονται
ανθρώπους είναι οι πιο τυχεροί άνθρωποι στον κόσμο», προφανώς αναφέρεται στους
κανιβάλους.

Η Αμερική; «Μια σκατοχώρα». Κι έναν επιτάφιο για τον 20ό αιώνα; «Αχ, αυτή η
όμορφη Γη μας. Θα μπορούσαμε να την έχουμε σώσει, αλλά ήμασταν τσιγγούνηδες
και τεμπέληδες».