Φάκελος του FΒΙ για τον Τσώρτσιλ

Στην Καζαμπλάνκα. Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ με τον Φραγκλίνο Ρούσβελτ το 1943

Μισός Αμερικανός ο ίδιος, ο Ουίνστον Τσώρτσιλ συμπαθούσε τους Αμερικανούς,
θαύμαζε τις Ηνωμένες Πολιτείες, σφυρηλάτησε μια νικηφόρα συμμαχία με τον
Φρανκλίνο Ντ. Ρούσβελτ και μετέτρεψε αυτή την ιδιαίτερη σχέση στον θεμέλιο
λίθο της εξωτερικής του πολιτικής. Σήμερα αποτελεί σύμβολο για πολλούς
Αμερικανούς. Νωρίτερα, φέτος, το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό βάφτισε το
καινούργιο του αντιτορπιλικό, το εφοδιασμένο με τηλεκατευθυνόμενους πυραύλους,
«Ουίνστον Σ. Τσώρτσιλ».

Έτσι, συγκλονίζεται κανείς όταν πληροφορείται, από τον φάκελο του FBI για τον
Βρετανό πρωθυπουργό, τις πολλές απειλές που δέχτηκε κατά της ζωής του στις
επισκέψεις του στην Αμερική, κατά τη διάρκεια και μετά τη λήξη του Β’
Παγκοσμίου Πολέμου.

Γιατί θα έπρεπε κατ’ αρχήν να ανοίξει το FBI αρχείο γι’ αυτόν; Η ιστορία
αρχίζει τον Απρίλιο του 1941, μήνες πριν το «Περλ Χάρμπορ» αναγκάσει τον
Τσώρτσιλ να διασχίσει τον Ατλαντικό με κατεύθυνση τον Λευκό Οίκο, προκειμένου
να καλωσορίσει την είσοδο της Αμερικής στον πόλεμο και μόλις ένα χρόνο πριν
ηχογραφηθεί η πρώτη θανατική απειλή εναντίον του. Ακόμη και τότε, η ασφάλεια
και προστασία υψηλών προσώπων ήταν δουλειά των Μυστικών Υπηρεσιών και όχι του FBI.

Κυρίαρχο ρόλο στη μετέπειτα υπηρεσία έπαιξε ο Τζ. Έντγκαρ Χούβερ, κατά τη
διάρκεια της θητείας του ως διευθυντής του FBI από το 1924 έως το 1972.
Σήμερα, επονείδιστες παραμένουν οι παρακολουθήσεις τής τότε υπηρεσίας όσον
αφορά τα πολιτικά πράγματα. Ο Χούβερ ενεργούσε συχνά παρανομώντας, όμως τα
αρχεία του τον κατέστησαν απαραίτητο στον Ρούσβελτ και τους διαδόχους του.
Έργο του ίδιου προσωπικά ήταν το αρχείο για τον Τσώρτσιλ. Μόνο μερικές
εβδομάδες νωρίτερα, το Κογκρέσο είχε εγκρίνει τη μεταβολή τών έως τότε
ουδέτερων Ηνωμένων Πολιτειών σε αυτό που ο Ρούσβελτ ονόμασε «το μεγάλο
οπλοστάσιο της δημοκρατίας». Καθώς τα αμερικανικά εργοστάσια ετοιμάζονταν να
εξοπλίσουν με πολεμοφόδια τη Βρετανία, φόβοι για σαμποτάζ εμπνευσμένου από
τους ναζί και ανατροπή της Πέμπτης Φάλαγγας κατέλαβαν τη χώρα. Οι «άνδρες G»
ξεκίνησαν εκστρατεία κατά των απομονωτιστών, των ειρηνιστών και όσων ­ υπήρχαν
υποψίες ότι ­ υποστήριζαν τους ναζιστές.

Δύο βιβλία του

Ο Χούβερ διέταξε τον βοηθό διευθυντή του γραφείου του στη Νέα Υόρκη να του
αγοράσει δύο από τα βιβλία του Τσώρτσιλ, τα οποία έγραψε στη δεκαετία του 1930
προκειμένου να αφυπνίσει τους Βρετανούς για την απειλή των ναζί. Το «Step by
Step» («Βήμα με βήμα») ήταν μια συλλογή άρθρων που δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες
και γράφτηκαν μεταξύ του 1936, κατά την ανακατάληψη από τον Χίτλερ της
περιοχής του Ρήνου στη Δυτική Γερμανία, και του 1939, οπότε η Βρετανία
προσέφερε εγγυήσεις στην Πολωνία. Το «While Britain Slept» («Ενώ η Βρετανία
κοιμόταν»), ο αμερικανικός τίτλος του «Arms and the Covenant» («Όπλα και
Συνθήκη») περιελάμβανε τις ομιλίες του Τσώρτσιλ στη Βουλή των Κοινοτήτων όσον
αφορά τους επανεξοπλισμούς. Στις 9 Μαΐου 1941 ­ μία ημέρα πριν συμπληρωθεί
ένας χρόνος από την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Τσώρτσιλ ­ το γραφείο
της Νέας Υόρκης είπε στον Χούβερ ότι τα βιβλία είχαν ήδη αποσταλεί. Το «While
Britain Slept» έμελλε να παραμείνει στο κομοδίνο του Ρούσβελτ, με τα κυριότερα
σημεία του υπογραμμισμένα καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου.

Κλίμα αγγλοφοβίας

Έτσι άρχισε το αρχείο του Τσώρτσιλ, μια συλλογή από εκθέσεις πρακτόρων,
αζήτητες επιστολές, εσωτερική αλληλογραφία, εργαστηριακές εκθέσεις, καθώς και
ενημερωτικά Τύπου που κατέληγαν έως τον θάνατό του το 1965. Δεν αποκαλύπτει
ωστόσο, τεράστιες συνωμοσίες με επαγγελματίες δολοφόνους. Αυτό που εκθέτει
είναι το δυναμικό κύμα αγγλοφοβίας, το οποίο κατέλαβε την αμερικανική
κοινωνία, υποκινούμενο από την προσωπικότητα και την παρουσία του Τσώρτσιλ. Οι
απειλές αντηχούν ιστορικούς αντι-ιμπεριαλιστικούς θρήνους για την Ιρλανδία,
κατηγορίες για βρετανικές μηχανορραφίες όσον αφορά την είσοδο της Αμερικής
στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εκφράζει φόβους για πόλεμο, ενώ παραθέτει στοιχεία
για τη φήμη του Τσώρτσιλ ως πολεμοκάπηλου.

Ανώνυμες επιστολές

Το πιο εντυπωσιακό, εξαιτίας της δολοφονίας του Κέννεντυ, αναδεικνύεται από
μία «επείγουσα» επιστολή που έφθασε στο γραφείο του Χούβερ… Ανώνυμα κάποιος
προειδοποίησε ότι την επόμενη φορά που ο Τσώρτσιλ θα επισκεφθεί την Αμερική,
μια ομάδα ανδρών από το Ντάλας «θα διασφαλίσει τη μετάβασή του στην πατρίδα
του μέσα σε κούτα».

Νωρίτερα το ίδιο έτος, φήμες ήθελαν τον Τσώρτσιλ να επισκέπτεται τη
Φιλαδέλφεια, το Πανεπιστήμιο της πόλης… Ανώνυμη επιστολή προς τον πρόεδρο
έγραφε: «Γνωρίζατε ότι το κτίριο θα ανατιναζόταν αν αυτό το μούτρο, ο Τσώρτσιλ
επρόκειτο να μιλήσει εκεί… Ξεπουληθήκαμε στην Αγγλία όταν ήρθαν ο βασιλιάς
και η βασίλισσα…».

Τελικά, για άλλους λόγους, ο Τσώρτσιλ ανέβαλε την επίσκεψή του στις Ηνωμένες
Πολιτείες έως και έπειτα από τις προεδρικές εκλογές του 1952, που ανέδειξαν
νικητή τον στρατηγό Ντ. Αϊζενχάουερ. Ο Τζον Φόστερ Ντουλς, νέος υπουργός
Εξωτερικών που ήθελε να μη διαρκέσει πολύ αυτή η επίσκεψη, είπε στον Τσώρτσιλ
ότι το αμερικανικό κοινό ανησυχούσε ότι θα επέρριπτε κατηγορίες στους
Αμερικανούς πολιτικούς. Ο Τσώρτσιλ προσεβλήθη.

Η επίσκεψη ξεσήκωσε άλλη μια θανατική απειλή. «Αυτό το κυνικό βρετανικό τέρας
πρέπει να πεθάνει», έγραφε μια επιστολή από το Οχάιο. «Αφού ο Θεός δεν χτύπησε
ακόμη αυτό το σατανικό τέρας, τον Τσώρτσιλ, ώστε να πεθάνει, τότε ο λαός της
Νέας Υόρκης ή της Ουάσιγκτον θα πρέπει να του κλέψει τη διαβολική ζωή του ­ οι
Ιρλανδοί πατριώτες θα έπρεπε να τον είχαν σκοτώσει εδώ και χρόνια». Οι άνδρες
του Χούβερ απέτυχαν ξανά να αναγνωρίσουν την πηγή.

«Θα τον ανατινάξουμε»

Ο πόλεμος, ο φόβος του πολέμου, χρωμάτιζε πολλές απειλές. «Κάθε φορά που
εμφανίζεσαι στις ακτές μας, αυτό σημαίνει ότι μας περιμένει κάτι φοβερό»,
έγραφε «Η μητέρα των Τριών», κατά τη δεύτερη επίσκεψη του Τσώρτσιλ στον Λευκό
Οίκο κατά τη διάρκεια του πολέμου, τον Ιούνιο του 1942. «Γιατί δεν μένετε στην
πατρίδα σας να δώσετε τις μάχες σας αντί να μας παρασύρετε σε αυτές για να
σώσουμε τους σάπιους λαιμούς σας;». Όμως απ’ όλες τις απειλές εναντίον του
Τσώρτσιλ, η πιο σοβαρή αφορούσε την ομιλία του περί «Σιδηρού Παραπετάσματος»
το 1946 στο Κολέγιο του Ουέστμινστερ στο Μισούρι, έπειτα από πρόσκληση του
προέδρου Τρούμαν. Την επόμενη ημέρα, στις 8 Ιανουαρίου ’46, ο πρόεδρος του
Κολεγίου έλαβε μια χειρόγραφη ανώνυμη επιστολή με αδιευκρίνιστη ημερομηνία που
ξεκινούσε: «Αγαπητέ κύριε, υπάρχει σχέδιο για να ανατιναχθεί ο Παλιός Τσώρτσιλ
όταν έρθει εδώ… Θα έπρεπε να πυροβοληθεί και να κρεμαστεί από τις φτέρνες,
όπως ο Ντούτσε. Τι διαφορά έχει με τον Χίτλερ;…».

Οι απειλές κατά της ζωής του Τσώρτσιλ που γεμίζουν το αρχείο του FBI ήταν έργο
ανισόρροπων. Λίγες, παρ’ όλα αυτά, εμπεριείχαν πράγματι προσπάθειες για
ανατίναξη, εξολόθρευση ή κόψιμο του λαιμού του Βρετανού πρωθυπουργού. Ωστόσο,
τα αισθήματα αγγλοφοβίας που εξέφραζαν ήταν εξαπλωμένα και αληθινά. Είναι
υπόμνηση, για άλλη μια φορά, ότι ο άξονας Λονδίνου – Ουάσιγκτον, που έχτισαν
οι Τσώρτσιλ και Ρούσβελτ, στηρίχτηκε περισσότερο στην καλλιέργεια του κοινού
συμφέροντος παρά στα συναισθήματα συγγένειας ή σε αυτό που οι Άγγλοι αποκαλούν αλληλεγγύη.

Έκρυψαν καρδιακή προσβολή του

Στις 23 Ιουνίου 1953, έξι μήνες μετά την στέψη της βασίλισσας Ελισάβετ Β’, ο
Τσώρτσιλ υπέστη σοβαρότατη καρδιακή προσβολή, κατά τη διάρκεια επίσημου
δείπνου που παρέθετε στον Ιταλό πρωθυπουργό. Ο Τσώρτσιλ επέμεινε να μη
διαρρεύσει το γεγονός. Ο γιατρός του, η οικογένειά του, οι βασικοί σύμβουλοί
του και τα κυριότερα μέσα ενημέρωσης ακολούθησαν τις οδηγίες. Το έθνος
παρέμεινε ευτυχισμένο μέσα στην άγνοιά του. Ο πρωθυπουργός, λεγόταν, ήταν
κουρασμένος. Η αρρώστια, εξαιτίας της οποίας αναβλήθηκε η διάσκεψη στις
Βερμούδες με τον Αϊζενχάουερ για να συζητηθούν οι διεθνείς σχέσεις έπειτα από
τον θάνατο του Στάλιν, νωρίτερα το ίδιο έτος, προκάλεσε πλήθος εικασίες στον
μη λογοκριμένο αμερικανικό Τύπο. Η «Ουάσιγκτον Ποστ» έκανε λόγο για
«σκηνοθετημένη διπλωματική ασθένεια» για να το διαψεύσει αμέσως όμως,
αναφέροντας τη μεγάλη όρεξη που πάντα διέκρινε τον Τσώρτσιλ για διπλωματία
υψηλού επιπέδου. «Έτσι, το πιο πιθανό είναι ο πρωθυπουργός να είναι πραγματικά
άρρωστος», κατέληγε. «Ο Τσώρτσιλ είναι ένας σιδερένιος άνδρας, όμως, παραμένει
από ανθρώπινα συστατικά».

Ο David Stafford είναι συγγραφέας του βιβλίου «Churchill and the
Secret Service» («Ο Τσώρτσιλ και οι Μυστικές Υπηρεσίες»).