Το αμερικανικό παράδοξο

Τέσσερα χρόνια συνεχούς ανάπτυξης έκλεισε τον Αύγουστο η αμερικανική
οικονομία. Ωστόσο ο πληθωρισμός δεν έκανε ακόμη την εμφάνισή του. Οι
οικονομολόγοι κοιτάζουν έκπληκτοι αυτήν την εξέλιξη και προσπαθούν να
καταλάβουν τι άλλαξε στην αμερικανική οικονομία.

Άλαν Γκρίνσπαν. Ο διοικητής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) πιστεύει ότι κάτι καινούργιο συμβαίνει στην αμερικανική οικονομία

Ο δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε τον Αύγουστο μόνο κατά 0,3%, σύμφωνα με τα
στοιχεία του αμερικανικού υπουργείο Εργασίας. Σύμφωνα με τα δεδομένα των
τελευταίων 25 χρόνων, η απουσία πληθωριστικών πιέσεων ύστερα από τόσο πολλά
χρόνια ισχυρών αναπτυξιακών ρυθμών είναι μια ανωμαλία. Οι χρηματιστές και οι
επενδυτές, αδυνατώντας να εξηγήσουν τους χαμηλούς ρυθμούς πληθωρισμού του
Αυγούστου, αντέδρασαν ανεβάζοντας στην αρχή της συνεδρίασης της Τετάρτης τον
δείκτη Ντάου Τζόουνς κατά 80 μονάδες και μετά αφήνοντάς τον να πέσει κατά 108 μονάδες.

Η άνοδος των τιμών των μετοχών δείχνει ότι η Γουώλ Στρητ ερμήνευσε αρχικά την
απουσία πληθωριστικών πιέσεων ως μείωση των πιθανοτήτων για νέα αύξηση των
επιτοκίων από την πλευρά της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών. Η
αύξηση των επιτοκίων προκαλεί έξοδο των επενδυτών από τη χρηματιστηριακή αγορά.

Αργότερα όμως αυτή η ερμηνεία ανεστράφη ­ ίσως λόγω των στοιχείων για την
άνοδο των καταναλωτικών δαπανών τον Αύγουστο. «Φέτος οι καταναλωτικές δαπάνες
σημείωσαν μεγάλη αύξηση», τονίζει ο Ντόναλντ Ράτατζακ, διευθυντής του Κέντρου
Οικονομικών Προβλέψεων του Πανεπιστημίου της Γεωργίας. «Η Fed πρέπει να
ελέγξει αυτήν την αύξηση».

Τα στοιχεία για τον πληθωρισμό είναι τα τελευταία χρόνια σημαντικός
οικονομικός δείκτης που ανακοινώνεται πριν από τη συνεδρίαση της Fed για τον
καθορισμό των επιτοκίων, στις 4 Οκτωβρίου. Με τη διατήρηση του πληθωρισμού σε
χαμηλά επίπεδα, τους υψηλούς αναπτυξιακούς ρυθμούς και τη ραγδαία αύξηση της
κατανάλωσης, πολλοί κορυφαίοι αξιωματούχοι της Fed φέρονται να έχουν καταλήξει
στη διαπίστωση ότι η οικονομία έχει αλλάξει.

«Η Fed πιστεύει πλέον ότι το όριο ταχύτητας των ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης
έχει ανέβει», λέει ο Ντέιβιντ Τζόουνς, οικονομολόγος του επενδυτικού οίκου
Όμπρεϊ εντ Λάνστον. Τα κορυφαία στελέχη της Fed φαίνεται ότι μπορούν πλέον να
«ανεχθούν» μια οικονομία που αναπτύσσεται με ετήσιο ρυθμό 3% ή και λίγο
περισσότερο. Οι μέσοι ρυθμοί ανάπτυξης την τελευταία τετραετία είναι 3,76%.
Ωστόσο το 3% είναι πολύ περισσότερο από το 2,25% που ως τα μέσα της δεκαετίας
του ’90 η Fed θεωρούσε ως το ανώτατο επιτρεπτό επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης,
μετά το οποίο θα ήταν αναπόφευκτη η εκδήλωση πληθωριστικών πιέσεων.

Στα μέσα της δεκαετίας του ’90 η Fed αντιδρούσε αυξάνοντας τα επιτόκια
προκειμένου να επιβραδύνει την οικονομία. Προσπαθούσε να προλάβει τον
πληθωρισμό. Τώρα οι αντιδράσεις της είναι λιγότερο επιθετικές. Η αύξηση των
επιτοκίων κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες στις 24 Αυγούστου συνοδεύτηκε από μια
δήλωση ότι «ο κίνδυνος ανόδου του πληθωρισμού θα περιορισθεί σημαντικά».