Κρίσιμο τεστ για τον Σρέντερ

Σρέντερ, Κλιμτ. «Φτιάχνουμε το μέλλον της χώρας μας» λέει η προεκλογική αφίσα πίσω από τον καγκελάριο και τον πρωθυπουργό του Σάαρ. Ο Κλιμτ μάλλον δεν το πιστεύει. Ασκεί κριτική στην πολιτική του καγκελαρίου

Στα ομόσπονδα κρατίδια του Σάαρ και του Βρανδεμβούργου, οι Γερμανοί πολίτες
καλούνται την Κυριακή στις κάλπες. Άλλα τρία κρατίδια ακολουθούν τις αμέσως
επόμενες εβδομάδες. Η ψήφος τους δεν θα αποφασίσει μόνον για τους τοπικούς
ηγεμόνες. Αποτελεί πρόκριμα για την πορεία του κυβερνητικού συνασπισμού του
Βερολίνου και το πρώτο σημαντικό τεστ για την ανανέωση της γερμανικής
Σοσιαλδημοκρατίας που προωθεί ο καγκελάριος Σρέντερ. Οι δημοσκοπήσεις δεν
είναι ευνοϊκές για τον καγκελάριο, και αν επαληθευτούν θα μπορούσαν να βάλουν
σε μεγάλες περιπέτειες την κυβέρνηση.

Έναν χρόνο μετά την πτώση του Κολ, οι Γερμανοί διαθέτουν μια ολοκληρωμένη
εικόνα για τις ικανότητες της κυβέρνησης του διαδόχου του. Έχουν επίσης μια
σαφή εικόνα για το ποιο δρόμο δεν ακολουθεί η Γερμανία υπό την ηγεσία του
Γκέρχαρντ Σρέντερ. Όπως υπογραμμίζει η «Τσάιτ», μέχρι στιγμής ο καγκελάριος
έχει πείσει ότι περιφρονεί τις παραδόσεις και το τελετουργικό που ακολουθούσε
πιστά μέχρι τώρα ο πολιτικός κόσμος στη Βόννη.

Στην προσπάθειά του να είναι ο εκφραστής των απόψεων που ιδεολογικά κυριαρχούν
σήμερα στη γερμανική κοινωνία, ο καγκελάριος περιθωριοποιεί χωρίς δισταγμό
σταθερές αξίες που χαρακτήριζαν μέχρι τώρα τη γερμανική πολιτική. Η έμφαση που
απέδιδε προγραμματικά η Σοσιαλδημοκρατία στην κοινωνική δικαιοσύνη, την ίση
κατανομή των βαρών, την αναδιανομή του εθνικού εισοδήματος, τη συναίνεση των
τάξεων, δείχνουν να αποτελούν έννοιες αναλώσιμες για τον κυβερνητικό
συνασπισμό του Βερολίνου, από τη στιγμή που απεχώρησε από την πολιτική σκηνή ο
Λαφοντέν. Οι γαλλογερμανικές σχέσεις, «ιερή αγελάδα» της γερμανικής εξωτερικής
πολιτικής την τελευταία τεσσαρακονταετία, βρίσκονται στο χειρότερο επίπεδο της
μεταπολεμικής Ιστορίας και δεν είναι τυχαίο ότι και ο Χέλμουτ Σμιτ αλλά και ο
Χέλμουτ Κολ ­ οι δύο εν ζωή προκάτοχοι του Σρέντερ στο αξίωμα ­ έκριναν
απαραίτητο να διακηρύξουν δημόσια ότι θεωρούν αυτή την εξέλιξη επικίνδυνη. Ο
μικρότερος εταίρος του κυβερνητικού συνασπισμού, οι Πράσινοι, έχουν παραιτηθεί
από κάθε προσπάθεια να βάλουν τη σφραγίδα τους στο κυβερνητικό έργο και
μετεξελίσσονται με ταχύτατο ρυθμό σε μια παραλλαγή των φιλελευθέρων με πράσινη
ρητορική, σε ένα κόμμα δηλαδή του οποίου η μόνη χρησιμότητα είναι να
εξασφαλίζει κυβερνητικές πλειοψηφίες. Από τη στιγμή που ο Γιόσκα Φίσερ
αρκείται να απολαμβάνει τον νέο του ρόλο στη διεθνή σκηνή, οι Πράσινοι δεν
είναι σε θέση να παράγουν πολιτική. Συμφωνούν σε όλα, και σωπαίνουν.

Λείπει το όραμα

«Εξαιτίας του γεγονότος ότι τα εθνικά συμφέροντα σήμερα προωθούνται μέσω των
υπερεθνικών οργανισμών και θεσμών, είναι αναγκαία η διαμόρφωση μιας παγκόσμιας
τάξης που θα βασίζεται στην εξισορρόπηση των συμφερόντων, σε συνδυασμό με την
ενίσχυση της ιδίας ευθύνης όλων των συμβαλλομένων». Αυτό με απλά λόγια
σημαίνει έναν ενισχυμένο ρόλο της Γερμανίας στην παγκόσμια τάξη και μια πιο
ενεργό προώθηση των γερμανικών συμφερόντων. Επίσης σημαίνει κάτι εντελώς νέο:
Οι ειλημμένες υποχρεώσεις (π.χ. έναντι του Τρίτου Κόσμου) και ιστορικές
υποθήκες, που λάμβαναν πάντοτε υπόψη τους οι προκάτοχοί του, μπαίνουν στο περιθώριο.

Μέχρι στιγμής όμως ο Σρέντερ δεν φάνηκε να είναι σε θέση να εκφράσει ένα όραμα
για το πού θέλει να οδηγήσει τη Γερμανία στο μέλλον. Αυτή είναι η δεύτερη
μεγάλη αδυναμία της κυβέρνησής του δίπλα στην αποδεδειγμένα χαμηλή
αποδοτικότητά της. Και η ριζοσπαστική ρήξη με την ιστορία όχι μόνον της
Σοσιαλδημοκρατίας αλλά και της Ομοσπονδιακής Γερμανίας έχει προκαλέσει απορία
στους ψηφοφόρους και αγανάκτηση στους παραδοσιακούς σοσιαλδημοκράτες. Μία
εβδομάδα πριν από τις κρίσιμες εκλογές της Κυριακής, 40 βουλευτές της
Αριστεράς προχώρησαν σε ανοικτή ανταρσία, απειλώντας να καταψηφίσει τις
περικοπές στον προϋπολογισμό (και στις κοινωνικές δαπάνες) αν το νομοσχέδιο θα
πλήττει μονόπλευρα τις ασθενέστερες τάξεις. Οι σοσιαλδημοκράτες πρωθυπουργοί
του Σάαρ, Κλιμτ, και του Βρανδεμβούργου, Στόλπε, κατευθύνουν τα βέλη τους
εναντίον της κυβέρνησης του κόμματός τους, σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να
περισώσουν ό,τι είναι δυνατόν από τις απόλυτες πλειοψηφίες που υπερασπίζονται.

Οι δημοσκοπήσεις

Οι δημοσκοπήσεις είναι αρνητικές: μόνον 32% των Γερμανών θα ψήφιζαν σήμερα
τους σοσιαλδημοκράτες. Ωστόσο ο καγκελάριος παρουσιάζεται άκαμπτος: οι
μεταρρυθμίσεις θα περάσουν. Ο Σρέντερ έχει προαναγγείλει μια ριζική ιδεολογική
αναδιάρθρωση της Σοσιαλδημοκρατίας στο συνέδριο του κόμματος τον Δεκέμβριο.
Μερικοί θερμοκέφαλοι εκσυγχρονιστές έχουν ρίξει μάλιστα την ιδέα να αφαιρέσουν
το πρόθεμα «σοσιαλ» από το όνομα του κόμματος.

Οι διαφαινόμενες ήττες στις εκλογές αποτελούν την τελευταία ίσως ευκαιρία της
αριστερής πτέρυγας να εξεγερθεί για να αποτρέψει την αλλαγή της ιδεολογικής
φυσιογνωμίας της γερμανικής Σοσιαλδημοκρατίας, ενός κόμματος που συνίδρυσε ο
Ένγκελς πριν από 136 χρόνια.

Το φθινόπωρο προβλέπεται εξαιρετικά θερμό για την κυβέρνηση και προ πάντων για
τον καγκελάριο Σρέντερ. Ωστόσο κανείς δεν πρέπει να προεξοφλήσει την πτώση
του, ακόμα και αν οι ήττες έρθουν, ακόμα και αν η Αριστερά δώσει την τελευταία
της μάχη. Ο Σρέντερ εκφράζει το πνεύμα των καιρών (Zeitgeist) και γι’ αυτό
είναι απρόβλεπτος