ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Σουρεαλισμός, ένα παιχνίδι

Χοσέ Μπέλλο: Ένας από τους προάγγελους του σουρεαλισμού στην Ισπανία

Πέρυσι γιορτάστηκαν τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα.
Το 2000 θα έλθει η σειρά του Λουίς Μπουνιουέλ και το 2003 του Σαλβαδόρ Νταλί.
Ο Χοσέ «Πεπίν» Μπέλλο είναι διπλά τυχερός: όχι μόνο γνώρισε καλά και τους
τρεις, αλλά μπορεί σήμερα και να μιλάει γι’ αυτούς. «Διασκεδάζαμε πολύ τότε»,
λέει σε συνέντευξή του στην Ελ Παΐς. «Κάναμε σουρεαλισμό πριν καταλάβουμε περί
τίνος επρόκειτο, χωρίς να έχουμε διαβάσει εκείνο το ανόητο μανιφέστο του Αντρέ
Μπρετόν, που δεν με ενδιαφέρει καθόλου. Ο δικός μας ο σουρεαλισμός ήταν
αυθόρμητος, ανεπιτήδευτος, νεανικός και χαρούμενος. Δεν τον κάναμε επιστήμη,
δεν ανεβήκαμε σε βάθρο, όπως αρέσει στους Γάλλους να κάνουν. Ήταν ένα παιχνίδι».

Ο Χοσέ Μπέλλο γεννήθηκε πριν από 95 χρόνια στην Ουέσκα. Έγινε μέλος του Κύκλου
Φοιτητών σε ηλικία μόλις 11 ετών και παρέμεινε εκεί μέχρι τα τέλη της
δεκαετίας του ’20. Εκεί γνωρίστηκε με τον Μπουνιουέλ, τον Νταλί και τον Λόρκα,
και όλοι μαζί εισήγαγαν τον σουρεαλισμό στην Ισπανία. «Ο σουρεαλισμός είναι
ένα χιουμοριστικό κίνημα», βεβαιώνει. «Δεν γνωρίζω τίποτα σοβαρό που να είναι
σουρεαλιστικό». Ο Κύκλος ήταν αρκετά αυστηρός, αλλά εκείνοι κατάφερναν να
ξεπερνούν τους περιορισμούς. Ο Μπουνιουέλ υπνώτιζε, για παράδειγμα, τον φύλακα
και η παρέα έβγαινε. Δεν το έκαναν βέβαια συχνά, αφού δεν είχαν χρήματα. Ο πιο
πλούσιος ήταν ο Μπουνιουέλ, που είχε πάρει μια κληρονομιά από τον πατέρα του.
Κι ο πιο ψεύτης ήταν ο Νταλί. Αυτό που γράφει στα απομνημονεύματά του ότι
έδινε πουρμπουάρ για να εξασφαλίζει καλά κοκτέιλ είναι ψέμα. Και δεν είναι το μόνο.

Για τον δεσμό που λέγεται ότι είχαν ο Λόρκα με τον Νταλί, ο Χοσέ Μπέλλο δεν
θέλει να μιλήσει. «Ο Νταλί ήταν απολύτως ασεξουαλικός. Δεν του έκανε καμιά
διαφορά ένας άνδρας από μια γυναίκα ή από μια φωτογραφική μηχανή. Και ο
Φεντερίκο, για τον οποίο όλοι ξέραμε ότι ήταν ομοφυλόφιλος, δεν εξωτερίκευε
ποτέ τα αισθήματά του». Όταν δημοσιεύτηκε ο θάνατος του Λόρκα, δεν μπορούσε να
το πιστέψει. Νόμιζε ότι ήταν άλλο ένα από αυτά τα προπαγανδιστικά ψέματα που
κυκλοφορούσαν ευρέως.

Χρειάστηκε να ζητήσει από μια φίλη του που ταξίδεψε στην Αργεντινή να το
επιβεβαιώσει: τότε είχαν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις ειδήσεις για την Ισπανία
που δημοσιεύονταν στο εξωτερικό.

Τα γράμματα από την Αργεντινή έκαναν τρεις με τέσσερις μήνες να φθάσουν, αλλά
το συγκεκριμένο ήλθε σε 15 ημέρες. Και φυσικά περιείχε τη φρικτή είδηση.

Ο Μπέλλο έμεινε εμβρόντητος, δεν μπορούσε να πιστέψει ότι οι φασίστες θα
τουφέκιζαν τον Λόρκα.

Σήμερα, ο Χοσέ Μπέλλο είναι επίτιμος πρόεδρος της Εταιρείας Παλιών Φοιτητών
του Κύκλου.

Τις νέες τάσεις δεν τις παρακολουθεί πολύ. Οι σύγχρονοι λογοτέχνες δεν τον
ενδιαφέρουν. Προτιμά να ξαναδιαβάζει τα βιβλία που αγαπά.