Οι ανισότητες στα Λύκεια

Στο φαινόμενο των μεγάλων ανισοτήτων που παρατηρήθηκαν σε γειτονικά σχολεία
των ίδιων περιοχών ως προς τα ποσοστά αποτυχίας των μαθητών της Β’ Λυκείου,
αναφέρονται με επιστολές προς «ΤΑ ΝΕΑ» (που δημοσίευσαν σχετικούς πίνακες) οι
εκπαιδευτικοί κ.κ. Δημ. Φατσέας, φυσικός στο 1ο Λύκειο Ηλιούπολης και Διον.
Λαμπρινίδης, πρόεδρος της Α’ ΕΛΜΕ Δ. Αττικής και μαθηματικός στο 4ο Λύκειο Περιστερίου.

Μεταξύ άλλων, ο κ. Φατσέας αναφέρει:

«Το εκ πρώτης όψεως “παράδοξο” των μεγάλων διαφορών στην επίδοση των μαθητών
της Β’ Λυκείου μέσα στην ίδια γειτονιά, εύλογα προκαλεί μεγάλη απορία, μπορεί
όμως να ερμηνευθεί, όπως συμβαίνει με όλα τα επιστημονικά παράδοξα, όταν τα
επιστημονικά δεδομένα και ευρήματα κατανοηθούν σωστά, χωρίς αυθαίρετες
υποθέσεις ή αλλοιώσεις του νοήματός τους.

Η έννοια του κοινωνικού στρώματος δεν συνδέεται μονοσήμαντα με γεωγραφικά
χαρακτηριστικά. Αλλού τα κοινωνικά στρώματα διαχωρίζονται και γεωγραφικά,
αλλού ­ πολύ συχνά ­ δεν διαχωρίζονται. Συνεπώς, η υπόθεση ότι στην “ίδια
γειτονιά” κατοικούν άτομα με ομοιόμορφα κοινωνικά χαρακτηριστικά είναι
εσφαλμένη και δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα με κριτήριο την ίδια γειτονιά.

Τα παιδιά που προέρχονται από τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα μιας
γεωγραφικής περιοχής, εισάγονται στο εκπαιδευτικό σύστημα (στην Α’ Δημοτικού),
κουβαλώντας μαζί τους το έλλειμμα παιδείας και κουλτούρας της κοινωνικής τους
τάξης και αμέσως “αναγνωρίζονται” ως αδύνατοι μαθητές, που ευθύνονται οι ίδιοι
για την αδυναμία τους.

Συμβαίνει συχνά σ’ ένα σχολείο μιας περιοχής να δείχνεται μεγαλύτερη ανοχή σ’
αυτή την κατηγορία των παιδιών, επειδή υπάρχει μεγαλύτερη κοινωνική ευαισθησία
ανάμεσα στους εκπαιδευτικούς. Με τον καιρό αυτό γίνεται γνωστό και λειτουργεί
ως πόλος έλξης των αδύνατων μαθητών. Οι καλοί μαθητές προτιμούν το γειτονικό
σχολείο. Η εξήγηση της διαφοράς στην απόδοση αυτών των γειτονικών σχολείων
είναι πλέον προφανής. Αν η ευθύνη της σχολικής αποτυχίας ανήκε στους
εκπαιδευτικούς, τότε ένας “καλός εκπαιδευτικός” θα μπορούσε ­ θεωρητικά ­ να
μετατρέψει όλους τους μαθητές του τμήματός του σε καλούς μαθητές. Κάτι που δεν
συνέβη ποτέ».

Από την πλευρά του, ο κ. Λαμπρινίδης σημειώνει μεταξύ άλλων:

«Η διαφοροποίηση των ποσοστών αποτυχίας σε “γειτονικά” σχολεία θεωρείται σαν
“το πιο σημαντικό από τα συμπεράσματα”. Ο κ. υπουργός έσφαλε όταν
χρησιμοποίησε ως παράδειγμα τα δύο συγκεκριμένα σχολεία του Περιστερίου, μια
και η επιλογή τους τελικά δικαιώνει τις απόψεις του Δ.Σ. της ΟΛΜΕ.

Θα έπρεπε να γνωρίζει ότι ο Δήμος Περιστερίου είναι ένας από τους μεγαλύτερους
Δήμους, με αποτέλεσμα σημαντικές κοινωνικές διαφοροποιήσεις στα όριά του.
Ειδικά για τις κοινωνικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στους μαθητές του 4ου και
του 7ου Λυκείου Περιστερίου, μπορεί να πληροφορηθεί από τους ερευνητές του
Παντείου Πανεπιστημίου που επί διετία βρίσκονταν καθημερινά στα δύο αυτά
συγκεκριμένα σχολεία.

Το 7ο Λύκειο, στο οποίο αναφέρθηκε, είναι ένα από τα τρία στα 14 Λύκεια του
Περιστερίου που λειτουργεί σε βάρδιες.

Επίσης, αξιολογείται το έργο των εκπαιδευτικών με κριτήριο την επιτυχία των
μαθητών σε Πανελλαδικές Εξετάσεις. Ο κ. υπουργός (ή οι σύμβουλοί του) θα
έπρεπε να γνωρίζουν ότι το έργο των σχολείων δεν μπορεί να κρίνεται με
φροντιστηριακά κριτήρια, ότι το έργο ενός σχολείου είναι πολύπλευρο, τα δε
αποτελέσματα εξαρτώνται και από εξωγενείς κοινωνικούς παράγοντες (όπως αυτοί
που έπαιξαν ρόλο στη διαφοροποίηση των αποτελεσμάτων στο 4ο και 7ο Λύκειο
Περιστερίου). Η αναφορά σε φροντιστηριακού τύπου κριτήρια για την αξιολόγηση
του έργου του εκπαιδευτικού, αναδεικνύει τη στρέβλωση της σχολικής ζωής που
δημιουργεί η μεταρρύθμιση.

Η επιμονή της εφαρμογής μιας αξιολόγησης, με βασικό κριτήριο τα αποτελέσματα
πανελλαδικού τύπου εξετάσεων θα έχει πολλαπλές και δυσάρεστες επιπτώσεις, όχι
μόνο στους εκπαιδευτικούς, αλλά και στη ζωή των ίδιων των σχολείων και τελικά
στους μαθητές».