ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Επιστροφή στις ρίζες

Άρτο Παασιλίνα. Ο πραγματικός Παράδεισος είναι η ΛαπωνίαΜια ομάδα Σουηδών
νοσοκόμων και Φινλανδών ξυλοκόπων ναυαγεί σε ένα μικρό νησί κάπου ανάμεσα στην
Ασία και την Αυστραλία, όταν παθαίνει βλάβη το αεροπλάνο που τους μετέφερε για
μια ανθρωπιστική αποστολή σε μια χώρα του Τρίτου Κόσμου. Στο έρημο αυτό νησί
θα μείνουν ένα χρόνο. Και θα οργανώσουν μια μάλλον διασκεδαστική μορφή
σοσιαλισμού, έναν επίγειο Παράδεισο, μια Ουτοπία.

Ο τόπος αυτός, που περιγράφει ο Άρτο Παασιλίνα σ’ ένα από τα πρώτα βιβλία του
με τίτλο «Οι φυλακές του νησιού Παράδεισος», δεν είναι πάντως το αγαπημένο του
νησί. Το αληθινό νησί, λέει ο συγγραφέας σε συνέντευξή του στην Κοριέρε ντέλα
Σέρα, είναι η πατρίδα του, η Φινλανδία. Η μητέρα του κατάγεται από την περιοχή
του Πέτσαμο, στον Αρκτικό Ωκεανό, την οποία κατέλαβαν οι Ρώσοι το 1944 και
προσάρτησαν δύο χρόνια αργότερα. Γη παγωμένη και σκοτεινή ­ ο ήλιος δεν
βγαίνει από τον Νοέμβριο έως τον Ιανουάριο ­ χαρίζει σε αντάλλαγμα στον
επισκέπτη το εντυπωσιακό φαινόμενο του Βόρειου Σέλαος και υπέροχα τοπία σε
αποχρώσεις του γαλάζιου, του λιλά και του ροζ, με υπόβαθρο το εκτυφλωτικό
λευκό φως του χιονιού. Εδώ, του έλεγε η μητέρα του, είναι ο πραγματικός
Παράδεισος, η παρθένα και αμόλυντη φύση. Κι έπειτα ήλθαν οι Ρώσοι, η
εκβιομηχάνιση, τα λιμάνια, το τσιμέντο, ο βιασμός του περιβάλλοντος. Η καταστροφή.

Γεννημένος πριν από 57 χρόνια στην Κιτίλα της Λαπωνίας, ο Παασιλίνα δούλεψε
πρώτα ως ξυλοκόπος και στη συνέχεια ως δημοσιογράφος σε μια εβδομαδιαία
εφημερίδα. Το 1975 τα παράτησε γιατί αισθανόταν ότι δεν εισχωρούσε στο βάθος
των πραγμάτων («Η ενημέρωση στη Φινλανδία είναι όλο και πιο επιφανειακή, ο
χαρακτήρας της όλο και πιο εμπορικός, οι έρευνες απουσιάζουν») και άρχισε να
γράφει: μέχρι σήμερα έχει εκδώσει τριάντα βιβλία, που έχουν πουλήσει
περισσότερα από τρία εκατομμύρια αντίτυπα. Τα μυστικά της ζωής; Το τσεκούρι
και το πριόνι. Και μια γυναίκα που θα εξασφαλίσει τη διαιώνιση του είδους.
Ίσως να ακούγεται αλαζονικό αυτό, αλλά έτσι είναι οι Φινλανδοί, ιδρύουν παντού
κοινότητες αναζητώντας την Ουτοπία. Είναι ένα εθνικό σπορ, που άρχισαν τον
προηγούμενο αιώνα και το συνέχισαν σ’ αυτόν. Σήμερα υπάρχει ένα φινλανδικό
χωριό στη Νότια Αμερική, το λένε Penadon, και ανάλογα χωριά στην Αυστραλία και
τη Νέα Ζηλανδία. Υπήρχαν κι άλλα, αλλά διαλύθηκαν, κατέρρευσαν κάτω από το
βάρος των καβγάδων και των ανταγωνισμών. Έτσι δεν γίνεται πάντα;

Ο Άρτο Παασιλίνα ξέρει τη λύση: επιστροφή στη φύση, στις ρίζες, στο παρελθόν,
στους αργούς ρυθμούς της Λαπωνίας. Όπως ξέρει επίσης ότι αυτό δεν θα γίνει
ποτέ. Η τριλογία που γράφει αυτό τον καιρό έχει θέμα την αυτοκτονία του
ανθρώπινου είδους. Ο άνθρωπος δεν θα χαθεί από μια πυρηνική καταστροφή,
αναγγέλλει. Θα σταματήσουν απλώς να γεννιούνται παιδιά. Ανήσυχοι για την
απώλεια της κουλτούρας και της μνήμης, θα προσευχηθούμε τότε στους εξωγήινους
για να δώσουν εκείνοι τη λύση. Αλλά απάντηση δεν θα πάρουμε.