Η αντεπίθεση του ευρώ

Το ευρώ έστριψε στη γωνία λίγο πριν πάρει τον μεγάλο κατήφορο. Την Τετάρτη
ξεπέρασε το φράγμα των 1,05 δολαρίων κάνοντας πράξεις στις αγορές
συναλλάγματος στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 45 ημερών.

Η ζήτηση για ευρώ αυξήθηκε κατακόρυφα την περασμένη εβδομάδα μετά την
ανακοίνωση των στοιχείων για το επιχειρηματικό κλίμα στη Γερμανία. Ο δείκτης
IFO που μετρά το επιχειρηματικό κλίμα στη Γερμανία έδειξε ότι οι Γερμανοί
επιχειρηματίες είναι εξαιρετικά αισιόδοξοι για το μέλλον, πράγμα που
αποδεικνύει ότι η οικονομία της ζώνης ευρώ ανακάμπτει. «Τα αποτελέσματα της
έρευνας είναι σύμφωνα με αυτά που συμβαίνουν τους τελευταίους μήνες στη
Γερμανία. Ο δείκτης IFO επιβεβαίωσε τις θετικές προσδοκίες», είπε η Άλισον
Κότρελ, επικεφαλής οικονομολόγος του Οίκου Πέιν Βέμπερ.

Η συγκυρία ήταν πολύ ευνοϊκή για το ευρώ τις τελευταίες ημέρες. Μετά την
ανακοίνωση της πορείας του δείκτη IFO, ήρθαν τα αρνητικά νέα από το έλλειμμα
του εμπορικού ισοζυγίου των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο πραγματοποίησε νέο
ρεκόρ τον Μάιο. Όπως ήταν αναμενόμενο, το δολάριο δέχτηκε ισχυρές πιέσεις προς
όφελος του γιεν και του ευρώ.

Υπό πίεση για πολύ καιρό

Πριν από δύο εβδομάδες, το ευρώ δοκίμασε αρκετές φορές τις αντοχές του. Οι
αγορές το έφεραν μία ανάσα πριν από την εξίσωσή του με το δολάριο. Τελικά
άντεξε. Ωστόσο, χρειάζεται πολύ θάρρος για να προβλέψει κάποιος ότι το ευρώ
δεν θα σπάσει τελικά αυτό το ψυχολογικά σημαντικό φράγμα. «Το ευρώ πιεζόταν
λόγω των θεμελιωδών μεγεθών του», λέει ο Πολ Μόρτιμερ-Λι, επικεφαλής
οικονομολόγος της Παριμπά.

Ο Χορστ Ζίμπερτ, επικεφαλής του διακεκριμένου Ινστιτούτου Κίελ για την
Παγκόσμια Οικονομία και σύμβουλος της γερμανικής κυβέρνησης, ενέτεινε τις
ανησυχίες των επενδυτών όταν πριν από δύο εβδομάδες υποστήριξε ότι το ευρώ θα
πέσει ακόμη και στο επίπεδο των 90 σέντς ανά δολάριο.

Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές πιστεύουν ότι η πιθανή πτώση του κοινού ευρωπαϊκού
νομίσματος κάτω από το επίπεδο εξίσωσης με το δολάριο έχει μόνο συμβολική
σημασία. «Θα ανησυχούσαμε μόνο αν η εξίσωση του ευρώ με το δολάριο υπονόμευε
την πολιτική στήριξη στο κοινό νόμισμα ή αν προκαλούσε προβλήματα στις
αγορές», λέει ο Μόρτιμερ Λι. «Τίποτε όμως από αυτά δεν συμβαίνει».

Στην πραγματικότητα, η ιστορικά κατώτατη ισοτιμία του ευρώ με το δολάριο είναι
αυτή που είχαν το 1997 τα νομίσματα που το απαρτίζουν έναντι του αμερικανικού
νομίσματος. Αξίζει να σημειωθεί ότι η διολίσθηση του ευρώ έναντι του δολαρίου
από την 1η Ιανουαρίου και μετά δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτό που συνέβη
στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Αν το ευρώ υπήρχε τότε θα είχε πέσει από το
1,45 το 1981 στο 0,68 έναντι του αμερικανικού νομίσματος στις αρχές του 1985 ­
μια πτώση 53%. Η πτώση κατά 13% που σημείωσε το ευρώ από την αρχή του χρόνου
δείχνει ελάχιστη σε σύγκριση με το παρελθόν.

Υπεύθυνο το δολάριο

Τώρα, όπως και στις αρχές της δεκαετίας του ’80, υπεύθυνη για την αδυναμία του
ευρώ είναι η ενίσχυση του δολαρίου μέσα στο 1999. Η σταθμισμένη ισοτιμία του
ευρώ έναντι μιας σειράς νομισμάτων είναι κατά 8% χαμηλότερη σε σχέση με την
ισοτιμία εκκίνησής του την 1η Ιανουαρίου. Επιπλέον η μέση ισοτιμία του τής
περιόδου Απριλίου-Ιουνίου είναι κατά 5% χαμηλότερη από το μέσα επίπεδα του
1998. Στην πραγματικότητα τελευταία έχει αρχίσει να ανατιμάται έναντι της
στερλίνας, η οποία έχει σημειώσει μεγαλύτερη διολίσθηση έναντι του
αμερικανικού νομίσματος τον περασμένο μήνα.

Οι περισσότεροι αναλυτές χαρακτήριζαν τις τελευταίες εβδομάδες την ενίσχυση
του δολαρίου «μυστηριώδη» με δεδομένο το μέγεθος του ελλείμματος του
αμερικανικού εμπορικού ισοζυγίου. Οι εξελίξεις τους δικαίωσαν, αφού το δολάριο
πιέστηκε τελικά λόγω του εμπορικού ελλείμματος των ΗΠΑ. Επιπλέον, η διαφορά
μεταξύ των αμερικανικών και των ευρωπαϊκών αποδόσεων των ομολόγων έχει μειωθεί
τελευταία, κάνοντας τα αμερικανικά ομόλογα λιγότερο ελκυστικά.

Δεν ανησυχεί η ΕΚΤ

Στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν φαίνεται να υπάρχει ανησυχία για το
ενδεχόμενο να πέσει το ευρώ κάτω από το επίπεδο της ισοτιμίας ένα προς ένα με
το δολάριο. Οι αξιωματούχοι της Τράπεζας έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν θα υπάρξει
παρέμβαση για τη στήριξη του κοινού νομίσματος. Στο πρόσφατο μηνιαίο δελτίο
της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αναφέρεται ξεκάθαρα ότι οι κεντρικοί
τραπεζίτες της Ευρώπης πιστεύουν πως οι πληθωριστικές πιέσεις απουσιάζουν παρά
την εξασθένιση του νομίσματος. Αναφέρεται, ωστόσο, ότι οι τιμές θα
παρακολουθούνται για τυχόν εκδήλωση ανοδικών τάσεων.

«Το ασθενές ευρώ δεν αποτελεί απειλή όσο δεν δημιουργεί κινδύνους ανόδου του
πληθωρισμού. Για ποιον λόγο, λοιπόν, θα πρέπει να ανησυχούμε; Έχουμε ανάπτυξη
στην Ευρώπη χωρίς πληθωρισμό», λέει ο Μάικλ Ντικς, οικονομολόγος για θέματα
ευρωπαϊκής οικονομίας στον Οίκο Λέχμαν Μπράδερς.

Ο Ντικς προσθέτει ότι η πτωτικές τάσεις των τιμών, λόγω κυρίως της ενίσχυσης
της λειτουργίας της κοινής αγοράς από την εισαγωγή του κοινού νομίσματος, θα
μειώσουν ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο αναθέρμανσης του πληθωρισμού.

Ο Μόρτιμερ Λι συμφωνεί: «Ένα δυνατό νόμισμα είναι αυτό που διατηρεί την
αγοραστική του δύναμη. Και το ευρώ ανήκει σε αυτήν την κατηγορία».

Αυτοδιορθώνεται

Πολλοί οικονομολόγοι προέβλεπαν ότι η πτώση που σημείωσε το ευρώ από την ημέρα
της γέννησής του θα αποδειχθεί αυτο-διορθωτική. Θα κάνει τις εξαγωγές της
ζώνης ευρώ πιο ανταγωνιστικές και κατά συνέπεια θα αυξήσει τους ρυθμούς
ανάπτυξης του εξαγωγικού και μεταποιητικού τομέα.

Παράλληλα, η αύξηση των αποδόσεων στα ευρω-ομόλογα θα δημιουργήσει στους
επενδυτές τον πειρασμό να επιστρέψουν στο κοινό νόμισμα. «Υπάρχουν επενδυτικές
ευκαιρίες, οι οποίες τελικά θα ανεβάσουν το νόμισμα. Ο Πολ Μεγκεσί, αναλυτής
της αγοράς συναλλάγματος στην Ντόιτσε Μπανκ, είπε ότι κάποιοι επενδυτές
άρχισαν να αναζητούν ευρώ για πρώτη φορά έπειτα από αρκετούς μήνες. Ωστόσο,
εμφανίστηκε επιφυλακτικός σχετικά με την άποψη που θέλει το εξασθενημένο ευρώ
να τονώνει τους ρυθμούς ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας. «Πολλοί
Αμερικανοί επενδυτές απογοητεύτηκαν από την αδιάκοπη πτώση του ευρώ και
προχώρησαν σε πωλήσεις. Αυτό ήταν που οδήγησε τις αποδόσεις των ευρωπαϊκών
ομολόγων ψηλότερα». Αυτά τα υψηλά μακροπρόθεσμα επιτόκια μπορούν να
προκαλέσουν τη μείωση των επενδύσεων και της κατανάλωσης, λέει ο Μεγκεσί,
εννοώντας ότι η χαμηλή ισοτιμία δεν θα προκαλέσει, κατ’ ανάγκη, την επιτάχυνση
των ρυθμών ανάπτυξης.

Παρ’ όλα αυτά οι προβλέψεις για τους ρυθμούς ανάπτυξης των πιο αργών
οικονομιών της ζώνης ευρώ ­ Ιταλίας και Γερμανίας ­ έχουν ήδη αναθεωρηθεί προς
τα πάνω. Οι περισσότεροι αναλυτές προβλέπουν σταθερή και ίσως ακόμη ταχύτερη
ανάρρωση στην καρδιά της ζώνης ευρώ το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Θετικές προβλέψεις

Γι’ αυτό τον λόγο, οι αναλυτές έχουν ήδη αρχίσει να κοιτάζουν ακόμη πιο
μακριά, στην προοπτική μιας αύξησης των ευρωπαϊκών επιτοκίων από το χαμηλό
επίπεδο του 2,5%, προβλέποντας ότι κατά πάσα πιθανότητα η σχετική κίνηση από
την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα πραγματοποιηθεί την ερχόμενη άνοιξη.

Στο μηνιαίο οικονομικό δελτίο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αναφέρεται ότι
«τα νέα στοιχεία δείχνουν μια σταθεροποίηση στους ρυθμούς ανάπτυξης κατά τη
διάρκεια του 1999 και επιτάχυνση των ρυθμών ανάπτυξης κατά τη διάρκεια του
δευτέρου τριμήνου του 1999 και καθ’ όλη τη διάρκεια του 2000».

Πολλές εξελίξεις πάντως θα εξαρτηθούν από τις αποφάσεις και τις κινήσεις του
προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ. Την
περασμένη εβδομάδα πάντως άφησε ανέπαφα τα επιτόκια του ευρώ χωρίς να δώσει
δείγματα για τις μελλοντικές του κινήσεις.