ΔΡΟΜΟΙ

Οι οικονομολόγοι…

… αρέσκονται να μιλούν για τις ανισότητες με αναφορές στα ταξίδια του
Γκιούλιβερ, θυμάται ο Ντέιβιντ Σμιθ στη «Σάντεϊ Τάιμς». Οι πλούσιοι, οι
Γκιούλιβερ, ψηλώνουν και πάνε. Οι άλλοι, οι Λιλιπούτειοι, σέρνονται στη γη
παλεύοντας να βγάλουν ένα κομμάτι ψωμί. Στο τέλος του 20ού αιώνα, ύστερα από
εκατό χρόνια μιας πρωτοφανούς παγκόσμιας ανάπτυξης, οι Γκιούλιβερ γίνονται
ψηλότεροι και από τον πιο ψηλό ουρανοξύστη, ενώ οι Λιλιπούτειοι βουλιάζουν
ολοένα και πιο χαμηλά.

Ο ΟΗΕ…

… θα ανακοινώσει σήμερα πως ο κόσμος μας έχει γίνει επικίνδυνα άνισος. Οι
τρεις πλουσιότεροι άνθρωποι, ο Μπίλ Γκέιτς, ο Ρόμπσον Γουόλτον (της γνωστής
αμερικανικής οικογενείας Γουόλ-Μαρτ) και ο σουλτάνος του Μπρουνέι έχουν
προσωπική περιουσία που αξίζει όσο και το συνολικό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν
όλων των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών και των εκατοντάδων εκατομμυρίων κατοίκων
τους. Ο ΟΗΕ δείχνει και τον φταίχτη: είναι η παγκοσμιοποίηση και το Ίντερνετ.
Οι πλούσιες χώρες δικτυώνονται ολοένα και περισσότερο, δημιουργώντας κάθε μέρα
εκατομμυριούχους μέσα από το Ίντερνετ, ενώ ο Τρίτος Κόσμος έχει ένα ασήμαντο
μερίδιο στο παγκόσμιο διαδίκτυο. Το 20% των προνομιούχων κατέχουν το 90% του
παγκόσμιου πλούτου, αλλά και το 75% των τηλεφωνικών γραμμών.

Για τις ανισότητες…

… αυτές ανησυχεί και ο οικονομολόγος του ΜΙΤ Λέστερ Τάροου. Η πρώτη
βιομηχανική επανάσταση, λέει, έγινε με το πέρασμα από τη γεωργία στη
βιομηχανία στα τέλη του 18ου αιώνα. Η δεύτερη με τον εξηλεκτρισμό και τη
μαζική παραγωγή, πριν από εκατό χρόνια. Η τρίτη είναι η επανάσταση της
τεχνολογίας και του κυβερνοχώρου που ο Τάροου προβλέπει να φέρει ακόμη πιο
βαθιές ανισότητες. Και οι ανισότητες μεταξύ των χωρών; Αυτή είναι η μεγαλύτερη
ανησυχία του ΟΗΕ. Ο διεθνής οργανισμός πιστεύει ότι οι δυνάμεις της
παγκοσμιοποίησης θα κάνουν ακόμη βαθύτερο το χάσμα ανάμεσα στις φτωχές και τις
πλούσιες χώρες. Βέβαια, ο αρθρογράφος των «Σάντεϊ Τάιμς» μοιάζει να διαφωνεί
με το συμπέρασμα του ΟΗΕ. Δεν βλέπει τον ίδιο φταίχτη και επικαλείται γι’ αυτό
τον ιστορικό Ντέιβιντ Λάντες.

Στο βιβλίο του…

…«Ο πλούτος και η φτώχεια των εθνών» ο Λάντες γράφει ότι αυτό που κάνει
ορισμένες χώρες πιο πλούσιες από τις άλλες και που τους επιτρέπει να
εκμεταλλεύονται καλύτερα τη νέα τεχνολογία και την παγκοσμιοποίηση είναι ο
διαφορετικός πολιτισμός. Με άλλα λόγια, δεν είναι ούτε η απουσία τηλεφωνικών
γραμμών ούτε το υψηλό κόστος των κομπιούτερ αυτό που εμποδίζει τις
αναπτυσσόμενες χώρες να εκμεταλλευτούν την τεχνολογική επανάσταση προς όφελός
τους. Ο κυριότερος φραγμός είναι πολιτιστικός, λέει ο Λάντες που ­ μαζί με τον
Σμιθ ­ πιστεύει πως η τρίτη βιομηχανική επανάσταση προσφέρει πολύ περισσότερες
ευκαιρίες στον Τρίτο Κόσμο από ό,τι οι προηγούμενες. Το Ίντερνετ ­ αυτή η
ηλεκτρονική παγκοσμιοποίηση ­ ανοίγει ήδη στον κόσμο νέες ευκαιρίες. Οι
κλιματολογικές και γεωγραφικές διαφορές ισοπεδώνονται. Φτάνει να μην υπήρχαν
οι πολιτιστικές διαφορές. Διακρίνει όμως κανείς εδώ μια ρατσιστική απόχρωση,
αφού ο Σμιθ και ο Λάντες υπονοούν ότι για την ανώτερη ανάπτυξη χρειάζεται και
ανώτερος πολιτισμός. Και ο Σμιθ και ο Λάντες, όπως οι κάθε Σμιθ και Λάντες,
μοιάζουν να ελπίζουν πως αργά ή γρήγορα η τεχνολογία και η παγκοσμιοποίηση θα
λειτουργήσουν σαν οδοστρωτήρας για να ισοπεδώσουν και τις πολιτιστικές διαφορές.