Το δολάριο ανεβάζει το χρέος

Η ξέφρενη κούρσα του δολαρίου προκαλεί έντονη ανησυχία στο οικονομικό
επιτελείο της κυβέρνησης, καθώς επιβαρύνει το εξωτερικό χρέος της χώρας, που
υπολογίζεται ότι έχει ήδη διογκωθεί κατά 250 δισ. δρχ. από τις αρχές του
έτους, εξαιτίας της ανατίμησης του δολαρίου και του γιεν. Ο υφυπουργός
Οικονομικών Ν. Χριστοδουλάκης αναφερόμενος στις επιπτώσεις στο εξωτερικό χρέος
από την άνοδο του δολαρίου, δήλωσε στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ότι αυτή τη στιγμή δεν
υπάρχει ιδιαίτερη επιβάρυνση του δημόσιου χρέους, καθώς οποιεσδήποτε αυξήσεις
στη τιμή του πράσινου νομίσματος, αντισταθμίζονται από την υποχώρηση των άλλων
νομισμάτων που συμμετέχουν στη σύνθεση του εξωτερικού χρέους της χώρας.

Το δολάριο

Πάντως, στο υπουργείο Οικονομικών υπάρχει προβληματισμός για τις εξελίξεις με
το δολάριο, το οποίο αν συνεχίσει να ανατιμάται, θα προσθέσει νέα βάρη στις
δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους.

Και αυτό γιατί λόγω της ανόδου της ισοτιμίας του δολαρίου έναντι του εθνικού
νομίσματος, θα χρειάζεται το Δημόσιο περισσότερες δραχμές για να πληρώσει τα
τοκοχρεολύσια από δάνεια που έχει συνάψει σε δολάρια.

Όμως ένας ακόμη λόγος που ανησυχεί το υπουργείο Οικονομικών, πέραν της
ενδεχόμενης επιβάρυνσης του κόστους αποπληρωμής των δανείων σε δολάρια, είναι
και το γεγονός ότι η ανατίμηση του αμερικανικού νομίσματος διογκώνει το ποσό
του εξωτερικού χρέους σε λογιστική αποτίμηση και συνεπώς ανεβάζει τον λόγο
χρέους προς ΑΕΠ, δημιουργώντας νέες δυσχέρειες στην προσέγγιση του κριτηρίου
της ΟΝΕ, που απαιτεί σταθερή μείωση του ποσοστού του χρέους ως προς το ΑΕΠ,
έτσι ώστε να διαμορφωθεί στο 60%.

Αν και, όπως υποστηρίζουν αρμόδιοι παράγοντες, τουλάχιστον για τους επόμενους
μήνες, ακόμα κι αν δεν σταματήσει η ξέφρενη κούρσα του δολαρίου, το πρόβλημα
με τις πληρωμές για την εξυπηρέτηση του χρέους δεν είναι δραματικό, καθώς
μέχρι το τέλος του 1999 οι υποχρεώσεις από δάνεια σε δολάρια είναι
περιορισμένες.

Δανεισμός

Ωστόσο, επισημαίνουν ότι είναι πλέον ανάγκη να υπάρξει αναδιάταξη στην
πολιτική δανεισμού σε ξένα νομίσματα, με στόχο να περιοριστούν σε
μακροπρόθεσμη βάση οι κίνδυνοι στην οικονομία από αλλαγές στις συναλλαγματικές
ισοτιμίες και να θωρακιστεί έναντι αναταραχών στα νομίσματα.

Πάντως στο υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζονται σχέδιο για την αντιμετώπιση
των παρενεργειών από την ανατίμηση του δολαρίου σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα,
έτσι ώστε να περιοριστεί το κόστος για τον προϋπολογισμό.

Μια από τις κινήσεις που εξετάζονται σε περίπτωση που η απειλή από το δολάριο
ενισχυθεί, είναι να προχωρήσει το υπουργείο σε μια σειρά συμφωνιών για
ανταλλαγή νομισμάτων και να «γυρίσει» ένα κομμάτι του χρέους από το δολάριο σε
ευρωπαϊκά νομίσματα, να μειώσει το ετήσιο κόστος πληρωμής από τόκους και να
επιμηκυνθεί η τρέχουσα διάρκεια του χρέους.

Επίσης, στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών έλεγε χαρακτηριστικά ότι το μέτρο
αυτό εφαρμόστηκε και το 1998, όποτε παλαιές υποχρεώσεις σε δολάρια
κυμαινόμενου επιτοκίου ύψους 1,3 δισ. δολ. μετατράπηκαν σε υποχρεώσεις
σταθερού επιτοκίου σε ευρωπαϊκά νομίσματα, ενώ και τμήμα του ομολογιακού
δανείου ύψους 1,75 δισ. δολ. μετατράπηκε σε ευρωπαϊκά νομίσματα.

Χαρακτηριστικό για το μέγεθος του προβλήματος που μπορεί να δημιουργήσει η
ανατίμηση του πράσινου νομίσματος στο εξωτερικό χρέος της χώρας, είναι ότι
περίπου το 26% του συνολικού ποσού των δανείων του Δημοσίου σε ξένο νόμισμα
είναι σε δολάρια, ενώ στη σύνθεση του νέου εξωτερικού δανεισμού που έγινε το
1998, το δολάριο συμμετείχε σε ποσοστό 35%.

Το χρέος

Επισημαίνεται πως από το συνολικό δημόσιο χρέος της χώρας, το 24,2% αφορά
δανεισμό σε ξένα νομίσματα. Στο τέλος του 1998 το εξωτερικό χρέος της Ελλάδας
διαμορφώθηκε στο 26,6% του ΑΕΠ, από 24,3% το 1997 και 22,9% το προηγούμενο
έτος, παρά την προσπάθεια του υπουργείου Οικονομικών να περιορίσει τον
εξωτερικό δανεισμό που αποτελεί εστία κινδύνου για την οικονομία και καθιστά
τη θέση τής χώρας επισφαλή στις αναταραχές στην αγορά συναλλάγματος μέχρι την
ένταξη στην ΟΝΕ, την 1η Ιανουαρίου του 2001.

Γι’ αυτό άλλωστε το υπουργείο Οικονομικών έχει θέσει ως στόχο τη μείωση της
ποσοστιαίας συμμετοχής του εξωτερικού χρέους επί του συνολικού, σε ποσοστό
κάτω από 20% και κάθε χρόνο όπως και φέτος έχει τεθεί συγκεκριμένος στόχος για
το ύψος του νέου εξωτερικού δανεισμού.

Πέραν όμως των παρενεργειών από την ανατίμηση του δολαρίου, το οικονομικό
επιτελείο έχει μπροστά του άλλον έναν κίνδυνο να αντιμετωπίσει και ο οποίος
αφορά τις πιέσεις στα επιτόκια δανεισμού του Δημοσίου που προκαλούν οι
εξελίξεις στις διεθνείς χρηματαγορές.

Μάλιστα, τα ανησυχητικά σημάδια φάνηκαν από την προηγούμενη δημοπρασία
δεκαπενταετών ομολόγων, στην οποία το μέσο σταθμικό επιτόκιο αυξήθηκε κατά 0,6
ποσοστιαίες μονάδες και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια τι μέλλει
γενέσθαι στις επόμενες δημοπρασίες του Δημοσίου, λόγω της ρευστότητας και των
αβεβαιοτήτων που υπάρχουν στις αγορές για τις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις.

Ο Ν. Χριστουδουλάκης

Ο υφυπουργός Οικονομικών Ν. Χριστοδουλάκης που ρωτήθηκε από την «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ»
για το θέμα των επιτοκίων, δεν απέκλεισε να υπάρξουν αυξήσεις, υπογραμμίζοντας
χαρακτηριστικά ότι «η οποιαδήποτε αύξηση θα αντισταθμιστεί από τις θετικές
εξελίξεις στην οικονομία».

Πάντως οι πιέσεις στα επιτόκια των τίτλων του Δημοσίου έχουν ως αποτέλεσμα την
επιβάρυνση των δαπανών για τόκους και έτσι δυσχεραίνουν την προσπάθεια
περιορισμού των ελλειμμάτων και συμπίεσης του δημόσιου χρέους.

Σύμφωνα με τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου, αν διατηρηθούν για αρκετό
διάστημα οι πιέσεις στο κόστος δανεισμού του Δημοσίου, τότε θα χρειαστεί στον
κρίσιμο προϋπολογισμό του 2000 να γίνουν δραστικότερες περικοπές στις
πρωτογενείς δαπάνες, αφού θα περιοριστεί η εξοικονόμηση πόρων από τόκους που
οι αρχικές εκτιμήσεις ανέβαζαν το πόσο στα 200 δισ. δρχ.

Αυτό σημαίνει ότι θα περιοριστούν τα περιθώρια για την ενίσχυση των κοινωνικών
δαπανών, κάτι που αποτελεί στόχο της κυβέρνησης εν όψει μάλιστα εθνικών
εκλογών, καθώς και η ευχέρεια κινήσεων στο πεδίο των φορολογικών ελαφρύνσεων,
αφού τυχόν υπέρβαση στις δαπάνες για τόκους, θα πρέπει να αντισταθμιστεί από
το πλεόνασμα των εσόδων του προϋπολογισμού που προορίζονται για τη
χρηματοδότηση των αλλαγών στη φορολογία εισοδήματος.

Επιπλέον, η αύξηση των επιτοκίων στους μακροπρόθεσμους τίτλους θα επιβαρύνει
τις δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους στους επόμενους προϋπολογισμούς και θα
φρενάρει τη μείωση του δημόσιου χρέους.