Φάρσα οι «αποκαλύψεις» για τον Πινοσέτ

Το άνοιγμα των μυστικών αρχείων της CIA που αφορούν τον δικτάτορα
Αουγκούστο Πινοσέτ και το πραξικόπημα στη Χιλή αποδείχτηκε μια καλοστημένη
φάρσα.

Η επίθεση των πραξικοπηματιών στη Μονέδα, το προεδρικό μέγαρο του Αλιέντε (άνω αριστερά). Τα λογοκριμένα έγγραφα της CIA (δεξιά). Ο πρώην δικτάτορας Πινοσέτ (κάτω αριστερά)

Τα έγγραφα που έδειξαν οι Αμερικανοί στους δημοσιογράφους ήταν λογοκριμένα. Με
τυμπανοκρουσίες, η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα την
απόφασή της να δώσει στη δημοσιότητα πέντε χιλιάδες έγγραφα από τα αρχεία του
αμερικανικού κράτους που αφορούν τη δικτατορία του Πινοσέτ. Η οργάνωση είναι
τέλεια, υψηλής τεχνολογίας. Μα όποιος δεν αρκείται στη βιντεοσκόπηση του
αναγνωστηρίου στο Κόλετζ Παρκ του Μέριλαντ, κοντά στην Ουάσιγκτον, όπως τα
αναρίθμητα τηλεοπτικά συνεργεία από όλο τον κόσμο, θα απογοητευθεί.

Απαγορεύεται

«Απαγορεύεται η πρόσβαση», διαβάζει κανείς σε πολλά έγγραφα που έχουν
προέλευση τη CIA. Άλλες εκθέσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών είναι
λογοκριμένες με μαύρο μαρκαδόρο. Μπορεί κανείς να διαβάσει ανάμεσα στις
διαγραφές, για τον Φιντέλ Κάστρο που ζητεί την ανταλλαγή του ηγέτη του
χιλιανού Κομμουνιστικού Κόμματος Λουίς Κορβαλάν με έναν σοβιετικό διαφωνούντα,
για τη CIA που αναφέρεται στην περίπτωση αντεπίθεσης της Αριστεράς μετά το
πραξικόπημα, για την επίσκεψη του αρχηγού της μυστικής αστυνομίας Μανουέλ
Κοντρέρας στην Ουάσιγκτον, για τα σχέδια της χούντας σε σχέση με την
επιχείρηση «Κόνδωρ».

Χωρίς στοιχεία

Όμως λείπουν τα ονόματα, οι ημερομηνίες, οι πηγές. Δεν υπάρχει τίποτα που να
«καρφώνει» τον Πινοσέτ ή που να ξεσκεπάζει τον ρόλο της CIA στην προώθηση, τη
χρηματοδότηση και την οργάνωση του πραξικοπήματος του Σεπτεμβρίου του 1973. Τα
στοιχεία που δίνονται είτε είναι ακατανόητα είτε πασίγνωστα. Δικαιολογημένα
λοιπόν οι Χιλιανοί είναι εξοργισμένοι από αυτή τη «γκλάσνοστ» του Κλίντον.
Μετά τη σύλληψη του πρώην δικτάτορα στο Λονδίνο και το αίτημα του Ισπανού
δικαστή Μπαλτάζαρ Γκαρθόν για έκδοσή του, η Ουάσιγκτον είχε υποσχεθεί να ρίξει
φως σε ορισμένες κρυφές πτυχές εκείνης της περιόδου. Όμως, η απόφαση του
Λευκού Οίκου ερμηνεύτηκε περιοριστικά από τη CIA, που «συνέβαλε μόνο
συμβολικά», όπως κατήγγειλε η χιλιανή Αριστερά, στις προσπάθειες για την
αποκάλυψη της αλήθειας. Και εκτός αυτού, τα έγγραφα που αναφέρονται στην
περίοδο 1973-1978 παρακάμπτουν εντελώς τον ρόλο του Κίσινγκερ και του Νίξον.
Ακόμη και ο υπουργός Εξωτερικών της Χιλής Χουάν Γκαμπριέλ Βαλντές παραδέχτηκε
ότι τα έγγραφα δεν προσθέτουν τίποτα σημαντικό στο δικαστικό μέρος της
υπόθεσης Πινοσέτ.

Οι Ιταλοί

Όμως, έστω και χωρίς συνταρακτικές αποκαλύψεις, ορισμένα από αυτά τα
αμερικανικά έγγραφα είναι οπωσδήποτε χρήσιμα για τους ιστορικούς, γράφει η
εφημερίδα «Ρεπούμπλικα». Όχι μόνο τους Χιλιανούς αλλά και τους Ιταλούς, αφού
πολλά από αυτά αναφέρονται στις σχέσεις της χούντας με την ιταλική κυβέρνηση.
Η ιταλική εφημερίδα δημοσίευσε έγγραφο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που δείχνει ότι η
Χριστιανική Δημοκρατία του Ρουμόρ και του Μόρο ήθελε να αναγνωρίσει τη χιλιανή
χούντα, αλλά δεν της το επέτρεπαν τα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού και
οι κομμουνιστές. (Ο Ρουμόρ ήταν ένας από τους πρώτους που αργότερα
επισκέφθηκαν τη Χιλή).

Ο Λετελιέ

Μερικά έγγραφα αναφέρονται στην επικοινωνία της ιταλικής κυβέρνησης με την
αμερικανική σε σχέση με τη δολοφονία του Λετελιέ, για την οποία κατηγορείται ο
πρώην δικτάτορας Πινοσέτ. Άλλα πάλι γράφουν για τους Χιλιανούς που βρήκαν
καταφύγιο στην ιταλική πρεσβεία του Σαντιάγο, όταν εκδηλώθηκε το πραξικόπημα.
Ο Πινοσέτ δεν επέτρεπε την αναχώρησή τους στο εξωτερικό, προσπαθώντας έτσι να
εκβιάσει την αναγνώριση της κυβέρνησής του από τη Ρώμη.

Ίσως τα πιο ενδιαφέροντα ντοκουμέντα της CIA να είναι εκείνα που
«φωτογραφίζουν» την κατάσταση στη Χιλή την πρώτη περίοδο μετά το πραξικόπημα,
όταν άρχισαν να διαμορφώνονται δύο τάσεις στο χιλιανό καθεστώς: μία
μετριοπαθής και μία «σκληρή» που ήταν υπέρ των συνοπτικών εκτελέσεων των
αριστερών. Υπάρχουν αναφορές για τις διασυνδέσεις ανθρώπων της CIA με στελέχη
της χούντας και τον συντονισμό της δράσης τους για να αντιμετωπιστεί η
αντεπίθεση της Αριστεράς που αναμενόταν τον Δεκέμβριο του 1973. Σε άλλα
έγγραφα εξετάζεται η στάση που τήρησε ο κομμουνιστής ηγέτης Κορβαλάν έναντι
του χουντικού καθεστώτος, απαριθμούνται τα θύματα της χούντας και γίνεται
απολογισμός της επιχείρησης «Κόνδωρ», της αντιμαρξιστικής συμμαχίας των
δικτατοριών της Λατινικής Αμερικής.