Οι μεγάλες δυνάμεις σύμμαχοι ή αντίπαλοι;

Η Ουάσιγκτον, το Παρίσι και το Λονδίνο θα προτιμούσαν μια ενιαία
Γιουγκοσλαβία που θα εντασσόταν οριστικά στον δυτικό καπιταλισμό. Όχι όμως και
η Βόννη. Για τη Γερμανία, αυτό το κράτος έπρεπε να διαλυθεί.

Η Βοσνία έδειξε στους ΝΑΤΟϊκούς τον δρόμο για το Κοσσυφοπέδιο. Στο βιβλίο του «Το παιχνίδι του ψεύδους: Οι μεγάλες δυνάμεις, η Γιουγκοσλαβία και οι προσεχείς πόλεμοι», ο Βέλγος δημοσιογράφος Μισέλ Κολόν προαναγγέλλει τους πολέμους που θα έρθουν

Γιατί μια ενιαία Γιουγκοσλαβία θα είχε περισσότερα οικονομικά, πολιτικά και
στρατιωτικά μέσα για να αντισταθεί στη γερμανική επέκταση στα Βαλκάνια. Και θα
ήταν στην κυριαρχία των Σέρβων, παραδοσιακά ρωσόφιλων και αντιγερμανών. Από το
1989, η Γερμανία είχε ξεπεράσει τους Αμερικανούς και Ευρωπαίους ανταγωνιστές
της στη διείσδυση στη γιουγκοσλαβική αγορά.

Οι ΗΠΑ μετείχαν με ποσοστό μόλις 5% στις εισαγωγές και 7% στις εξαγωγές της
Γιουγκοσλαβίας, έναντι 37% και 38% της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η μισή από αυτή την
ευρωπαϊκή συμμετοχή ήταν γερμανική.

Προαιώνιο όραμα

Γιατί η Γερμανία ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για την Κροατία; Όχι μόνο για τις
δαλματικές ακτές, τον τουριστικό πλούτο, τα μεταλλεία βωξίτη και τη ναυτική
βιομηχανία, αλλά κυρίως για τα μεσογειακά λιμάνια του Σπλιτ και της Ριέκα, που
θα επέτρεπαν την υλοποίηση ενός προαιώνιου γερμανικού οράματος: την κυριαρχία
από τη Βαλτική μέχρι τη Μεσόγειο. Επίσης, η Γιουγκοσλαβία αποτελούσε την κύρια
επίγεια οδό από την Ευρώπη προς τη Μέση Ανατολή. Έπρεπε λοιπόν να διαλυθεί.
Έτσι, στο Μάαστριχτ η Γιουγκοσλαβία ξεπουλήθηκε. Η Γερμανία παίρνει μόνη της
όλες τις μεγάλες στρατηγικές αποφάσεις που ανατρέπουν όλα τα ευρωπαϊκά
δεδομένα. Μόνη της, παρά τη θέληση της Βρετανίας και της Γαλλίας, η Βόννη
αποφασίζει να προσαρτήσει την Ανατολική Γερμανία μέσα σε χρόνο ρεκόρ. Μόνη
της, παρά τη θέληση της Γαλλίας, της Βρετανίας και των ΗΠΑ, αποφασίζει να
κατακερματίσει τη Γιουγκοσλαβία, έστω και αν αυτό σήμαινε πως θα έπαιρνε φωτιά.

Το Μάαστριχτ έριξε τη Γιουγκοσλαβία στον πόλεμο με αντάλλαγμα μερικά γερμανικά
μάρκα. «Ο Μέιτζορ πλήρωσε πολύ ακριβά την πιο μεγάλη του πολιτική επιτυχία»,
έγραφε τότε η «Ομπζέρβερ». «Σε αντάλλαγμα, υποστήριξε τη γερμανική πολιτική
στη Γιουγκοσλαβία, μια πολιτική που οι περισσότεροι παρατηρητές συμφώνησαν πως
οδήγησε στον πόλεμο».

Εγκληματικό παζάρι

Σκίτσο από το βιβλίο του Μισέλ Κολόν «Το παιχνίδι του ψεύδους: Οι μεγάλες δυνάμεις, η Γιουγκοσλαβία και οι προσεχείς πόλεμοι»

Το Μάαστριχτ είναι μια ιστορική καμπή. Η Γερμανία αναλαμβάνει τον έλεγχο της
Ευρώπης στο οικονομικό, κοινωνικό και στρατιωτικό πεδίο. Το εγκληματικό παζάρι
για τη Γιουγκοσλαβία αποδεικνύει ότι ακολουθούσε προδιαγεγραμμένο σχέδιο. «Θα
ήταν ιστορική αποτυχία αν μέναμε ικανοποιημένοι μόνο με τη γερμανική
ενοποίηση», έλεγε ο Χέλμουτ Κολ το 1992. Η Γερμανία δεν ήταν διατεθειμένη να
μείνει μόνο εκεί. Γιατί ο καγκελάριος Κολ ανακηρυσσόταν «ο καγκελάριος των 100
εκατομμυρίων Γερμανών», όταν η Γερμανία δεν είχε παρά 80 εκατομμύρια
κατοίκους; Επειδή οι Γερμανοί δεν ξέχασαν ποτέ τις μειονότητές τους στο
εξωτερικό: στα ανατολικά καντόνια του Βελγίου, στην Αλσατία, στην Ουγγαρία,
στο νότιο Τιρόλο, στη Σουδητία, στη Σιλεσία, στο Καλίνινγκραντ και στον Βόλγα,
στην Ουκρανία, στο Καζαχστάν και στη Δανία. Ανά πάσα στιγμή θα μπορούσαν να
τους φανούν χρήσιμες. Θα είναι λοιπόν το μέλλον κατ’ εικόνα και ομοίωση του
παρελθόντος; «Η φύση της γερμανικής συμμετοχής στο ΝΑΤΟ και τη Δυτικοευρωπαϊκή
Ένωση θα αλλάξει ριζικά», έγραφε το περιοδικό «Κονκρέτ» το 1994. «Η
Μπούντεσβερ είναι στην υπηρεσία τού ΝΑΤΟ, αλλά το γερμανικό υπουργείο Άμυνας
πιστεύει ότι θα συμβεί το αντίθετο. Η αξία της Συμμαχίας θα εκτιμηθεί ανάλογα
με την αξία και τα συμφέροντα της Γερμανίας. Αν η ύπαρξη του ΝΑΤΟ γίνεται
αποδεκτή, είναι γιατί σήμερα ο συσχετισμός δυνάμεων δεν επιτρέπει ακόμη άλλη επιλογή».

«Αδράνεια»

Πώς εξηγείται η «αδράνεια» των συμμάχων όσο οι Γερμανοί διέλυαν τη
Γιουγκοσλαβία; Γιατί ο πόλεμος στη Βοσνία παρατάθηκε τόσο πολύ; Μήπως γιατί η
Βρετανία, η Γαλλία και οι ΗΠΑ δεν ενδιαφέρονταν ιδιαίτερα για μια χώρα που δεν
είχε πετρέλαια; Όχι, οι ΗΠΑ δεν έπαψαν ποτέ να έχουν έντονο ενδιαφέρον για τη
Γιουγκοσλαβία. Όμως ακολούθησαν μια βασανιστική, μακιαβελική τακτική. Έτσι
εξηγείται και η παράταση της κρίσης. Από την αρχή, οι Αμερικανοί
εκμεταλλεύτηκαν τη Γιουγκοσλαβία ως μήλον της Έριδος ανάμεσα στη Γαλλία και τη
Γερμανία για να εξασθενίσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση, να επιβεβαιώσουν την
κυριαρχία του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, σε αντίθεση με τα σχέδια για «ευρωπαϊκή
άμυνα», και να υποκύψουν οι Ευρωπαίοι στις διαπραγματεύσεις της GATT. Το
πρόβλημα για τον Κλίντον, όπως και για τον Μπους, ήταν να γνωρίζει μέχρι πού
μπορεί να τραβήξει σε αυτόν τον αντιευρωπαϊκό δρόμο χωρίς να εκθέσει σε
κινδύνους την Ατλαντική Συμμαχία. Ήταν ένα ρίσκο σημαντικό για τους
Αμερικανούς, γιατί θα μπορούσε να εμπλέξει σε ανοιχτή και ανεξέλεγκτη
σύγκρουση δύο μέλη του ΝΑΤΟ, την Ελλάδα και την Τουρκία. Για να διατηρήσουν
την παγκόσμια ηγεμονία τους οι ΗΠΑ ακολουθούν μια διεθνή στρατηγική που
στηρίζεται σε πέντε άξονες:

1) έλεγχος της Ανατολικής Ευρώπης,

2) εξασθένιση της Ρωσίας,

3) παρεμπόδιση της Γερμανίας και της Ιαπωνίας να γίνουν υπερδυνάμεις
που θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν την αμερικανική ηγεμονία,

4) παρεμπόδιση της ανάδειξης ανεξάρτητων δυνάμεων στον Τρίτο Κόσμο και

5) διατήρηση της Βόρειας και της Λατινικής Αμερικής ως προπυργίων των ΗΠΑ.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η στρατηγική που ακολουθούν στη
Γιουγκοσλαβία, την οποία δεν έχουν καμιά διάθεση να εγκαταλείψουν στα χέρια
των αντιπάλων τους:

1) δημιουργία δικτύου αμερικανικών βάσεων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη για
να ελέγχουν την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την πρώην ΕΣΣΔ,

2) μπλοκάρισμα της ευρωπαϊκής πρόσβασης στα πετρέλαια της Μέσης
Ανατολής και της πρώην ΕΣΣΔ,

3) διατήρηση αλλά και διεύρυνση του ρόλου του ΝΑΤΟ ως παγκόσμιου χωροφύλακα,

4) εκμηδένιση της ρωσικής επιρροής στα Βαλκάνια και αποκοπή της από τη
Μεσόγειο και

5) παρεμπόδιση της επιστροφής του κομμουνισμού στην πρώην ΕΣΣΔ.

Η αμερικανική ηγεσία είναι χωρισμένη σε δύο ρεύματα σκέψης, όπως και το 1991,
όταν επρόκειτο να καθορίσει τη στάση της έναντι της Γιουγκοσλαβίας.

Άλλοι προτείνουν την προσέλκυση της Ρωσίας στην αμερικανική επιρροή. Και
άλλοι, πιο αδιάλλακτοι, όπως ο Γιουτζίν Ρόστοου, βλέπουν μια αναπόφευκτη
σύγκρουση με τη Μόσχα.

Όμως και οι μεν και οι δε φοβούνται την προσέγγισή της με τη Γερμανία. «Αν δεν
διευρύνουμε το ΝΑΤΟ προς Ανατολάς», είχε πει ο Κίσινγκερ, «υπάρχει ο κίνδυνος
να συνάψουν η Ρωσία και η Γερμανία μυστικές συμφωνίες». Υπάρχει σήμερα
συναίνεση ανάμεσα στα τρία μεγάλα μπλοκ (ΗΠΑ, Γερμανία, Ιαπωνία) να κρατούν
υποταγμένη τη Ρωσία και αυτό με τη δράση του ΝΑΤΟ. Όμως, από την άλλη μεριά,
υπάρχει ανάμεσά τους οξύς οικονομικός ανταγωνισμός.

Οι δυτικές πολυεθνικές εποφθαλμιούν τη ρωσική λεία. Έτσι, το τρίγωνο
Ουάσιγκτον – Βόννη – Μόσχα εγκυμονεί μεγάλες απειλές για την ειρήνη στον κόσμο.