2.000 μέτρα στον βυθό με… ένα ρομπότ

skrik@dolnet.gr – elefthe@dolnet.gr

Τα μυστικά που κρύβει η Λεκάνη της Μεσογείου σε βάθη ακόμη και μεγαλύτερα
των 2.000 μέτρων θα μπορούν να παρατηρούν σε λίγο καιρό οι επιστήμονες του
Ινστιτούτου Θαλάσσιας Βιολογίας Κρήτης (Ι.ΘΑ.ΒΙ.Κ.)

Υποβρύχιο ρομπότ. Η υποβρύχια τηλεκατευθυνόμενη συσκευή που σε λίγες μέρες θα αποκτήσει το Ι.ΘΑ.ΒΙ.Κ., θα μπορεί να εξερευνά τον πυθμένα της Μεσογείου, σε βάθη μεγαλύτερα από 2.000 μέτρα

Τη νέα διάσταση στις υποβρύχιες έρευνες θα δώσει ένα από τα καλύτερα στον
κόσμο τηλεκατευθυνόμενα οχήματα (ROV), που αγόρασε το Ινστιτούτο, και το οποίο
θα φθάσει από την Αμερική στο Ηράκλειο μέσα στον επόμενο μήνα.

Το κόστος του ROV και των συστημάτων που το υποστηρίζουν, αγγίζει τα 235
εκατομμύρια δραχμές και η αγορά του χρηματοδοτήθηκε από τη Γενική Γραμματεία
Έρευνας και Τεχνολογίας και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ήδη από τώρα πάντως οι
Έλληνες επιστήμονες έχουν σχεδιάσει και το ποια θα είναι η πρώτη αποστολή του
τηλεκατευθυνόμενου υποβρύχιου σκάφους: «Η εξερεύνηση του φαραγγιού που
βρίσκεται δυτικά της Κρήτης και το οποίο θεωρείται ότι αποτελεί ένα οικολογικό
καταφύγιο για πολλούς θαλάσσιους οργανισμούς», όπως εξηγεί ο δρ Τάσος
Τσελεπίδης από το Ι.ΘΑ.ΒΙ.Κ.

Τα φαράγγια

Οι παρατηρήσεις που θα γίνουν στο φαράγγι αυτό εντάσσονται στο πλαίσιο του
προγράμματος ROME, που πρόσφατα υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκτός από το
φαράγγι της Κρήτης, που πιστεύεται ότι μπορεί να υπερβαίνει σε βάθος και τα
3.000 μέτρα, θα εξερευνηθούν και άλλα φαράγγια της Μεσογείου, όπως εκείνο της
Βαρκελώνης. Το ενδιαφέρον των επιστημόνων για την εξερεύνηση τέτοιων περιοχών
έγκειται στο γεγονός ότι τα φαράγγια αποτελούν διόδους μεταφοράς υδάτινων
μαζών και οργανικής ύλης προς τα βαθύτερα στρώματα της θάλασσας. Στην
εξερεύνηση του φαραγγιού της Κρήτης, εκτός από το Ι.ΘΑ.ΒΙ.Κ., θα μετέχουν και
άλλα ιδρύματα, όπως το Εθνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΚΘΕ), το Ινστιτούτο
Αλιευτικών Ερευνών Νέας Περάμου Καβάλας (ΙΝΑΛΕ) και το Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ).

Το ROV θα μπορεί να καταδύεται σε βάθη μεγαλύτερα των 2.000 μέτρων, γεγονός
που σημαίνει ότι η επιστημονική δράση του Ι.ΘΑ.ΒΙ.Κ. θα καλύπτει το 98% του
πυθμένα του Αιγαίου και το 60% του βυθού της Μεσογείου. Επιπλέον όμως, όπως
λέει στα «ΝΕΑ» ο δρ Κρίστοφερ Σμιθ, το ROV έχει τη δυνατότητα αναβάθμισης του
λειτουργικού του βάθους κατάδυσης στα 3.000 μέτρα.

Βιντεοκάμερες

Το σκάφος αυτό, συνεχίζει ο κ. Σμιθ, θα είναι εξοπλισμένο με τρεις
βιντεοκάμερες για «ζωντανή» παρατήρηση του βυθού, ενώ ένα από τα συστήματα που
θα το συνοδεύουν είναι το frame grabbing computer για εκτύπωση φωτογραφιών.
«Θα έχει ακόμη αισθητήρες βάθους και ηχοβολιστικό sonar με ακτίνα δράσης 100
μέτρων που θα βοηθά στον εντοπισμό αντικειμένων που βρίσκονται στον βυθό, όπως
για παράδειγμα κάποιο ναυαγισμένο πλοίο». Στον εξοπλισμό του σκάφους
περιλαμβάνεται ακόμη ένας μηχανικός βραχίονας πέντε κινήσεων.

Οι Έλληνες επιστήμονες που θα χρησιμοποιούν το καταδυτικό αυτό σκάφος θα έχουν
στο εξής τη δυνατότητα να μελετούν τη βιοποικιλότητα άγνωστων και έως τώρα
απρόσιτων θαλάσσιων περιοχών, να καταγράφουν βιότοπους και σπάνιους θαλάσσιους
οργανισμούς, και τέλος να συλλέγουν από τον βυθό βιολογικά, χημικά και
γεωλογικά δείγματα. «Εκτός όμως από τις καθαρά επιστημονικές εφαρμογές, οι
δυνατότητες του υποβρύχιου σκάφους περιλαμβάνουν και τεχνολογικές εφαρμογές,
όπως η τοποθέτηση καλωδίων ή υποθαλάσσιων αγωγών, ο εντοπισμός ζημιών σε
υποβρύχιες εγκαταστάσεις κ.α.», προσθέτει ο κ. Τσελεπίδης.

Το ROV θα μεταφέρεται πάνω στο ερευνητικό σκάφος επιφανείας «Φιλία» που ανήκει
στο Ι.ΘΑ.ΒΙ.Κ., αλλά και στο σκάφος «Αιγαίο» του ΕΚΘΕ. Η πόντισή του στη
θάλασσα θα ελέγχεται από ειδικό καλώδιο που αρχικά θα έχει μήκος 2.200 μέτρα,
ενώ αργότερα το καλώδιο αυτό θα μπορεί να αντικατασταθεί με μεγαλύτερο ώστε το
τηλεκατευθυνόμενο όχημα να μπορεί να προσεγγίζει μεγαλύτερα βάθη. Μετά την
απόκτηση του ROV οι επιστήμονες του Ι.ΘΑ.ΒΙ.Κ. ελπίζουν στην απόκτηση ενός
μεγαλύτερου ερευνητικού σκάφους επιφανείας, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα
εγκατάστασης περισσοτέρων οργάνων που θα αναβαθμίσουν τη λειτουργία του
υποβρύχιου οχήματος.

Με στόχο την καλύτερη πρόγνωση των καιρικών φαινομένων και την κατανόηση της
παγκόσμιας αύξησης της θερμοκρασίας, ξεκινά ένα καινούργιο πρόγραμμα
δορυφορικής παρατήρησης του πλανήτη η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία του Διαστήματος (ESA)
σε συνεργασία με το Φυσικό Περιβαλλοντικό Ερευνητικό Συμβούλιο της Βρετανίας.

Η πρώτη αποστολή, με την ονομασία CRYOSAT, περιλαμβάνει την εκτόξευση ενός
δορυφόρου το 2002 που θα χαρτογραφήσει και θα παρατηρήσει τους πάγους στους
δύο πόλους της Γης. Οι επιστήμονες θέλουν να μάθουν πώς επηρεάζουν οι πάγοι το
παγκόσμιο κλίμα και τις αλλαγές στα επίπεδα της θάλασσας σε όλον τον κόσμο.
Επικεφαλής της αποστολής είναι ο καθηγητής Ντάνκαν Γουίνγκαμ του University
College στο Λονδίνο.

Η πιθανότερη επόμενη αποστολή ­ από τις 27 προτάσεις που υποβλήθηκαν στην ESA
­ είναι αυτή που έχουν σχεδιάσει επιστήμονες από το Ωκεανογραφικό Κέντρο του
Σαουθάμπτον και του Ινστιτούτου Υδρολογίας, με την ονομασία πείραμα της
υγρασίας του εδάφους και της αλατότητας των ωκεανών. Στόχος τους είναι να
μετρήσουν τα δύο αυτά στοιχεία για να βελτιώσουν την πρόγνωση του καιρού, την
παρατήρηση των κλιματικών αλλαγών και την πρόγνωση ακραίων καιρικών φαινομένων.

Το συνολικό πρόγραμμα της ESA ονομάζεται «ζωντανός πλανήτης» και έχει
προϋπολογισμό 400 εκατομμύρια στερλίνες.

Αμερικανοί επιστήμονες παρατηρούν το Εκκρεμές του Φουκώ στην Εθνική Ακαδημία Επιστημών το 1927

Η τελευταία ολική ηλιακή έκλειψη της χιλιετίας, που θα γίνει στις 11
Αυγούστου, δεν θα προσφέρει μόνο ένα ανεπανάληπτο θέαμα σε δισεκατομμύρια
κόσμου, αλλά μπορεί να λύσει ένα από τα μυστήρια της επιστήμης. Εδώ και 50
χρόνια, μία περίεργη ανωμαλία στην κίνηση του Εκκρεμούς του Φουκώ, κατά τη
διάρκεια των ολικών εκλείψεων του Ηλίου, προβληματίζει τους επιστήμονες, οι
οποίοι δεν είναι σε θέση να την εξηγήσουν.

Φέτος, δύο ερευνητές της ΝΑΣΑ, ο Ντέιβιντ Νίβερ και ο Ρον Κότσορ, θα
πραγματοποιήσουν λεπτομερείς μετρήσεις με ακριβέστατα όργανα, που μετρούν τη
βαρύτητα και είναι τοποθετημένα στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων της ΝΑΣΑ, στην
Αλαμπάμα. Θα συγκρίνουν τα αποτελέσματα με αυτά του νομπελίστα φυσικού Μορίς
Αλέ, που πρώτος πρόσεξε την αλλαγή στην κίνηση του εκκρεμούς, το 1954,
προσπαθώντας να βρει συσχετισμούς μεταξύ της βαρύτητας και του μαγνητισμού.

Το Εκκρεμές του Φουκώ ανακαλύφθηκε κατά λάθος το 1851. Είναι η πρώτη, μη
αστρονομική συσκευή, που απεικονίζει την περιστροφή της Γης. Η μεταβολή στην
κίνησή του παρατηρείται τη στιγμή που η Γη, ο Ήλιος και η Σελήνη βρίσκονται σε
μία ευθεία γραμμή, όχι όμως μία φορά τον μήνα, όταν συμβαίνει αυτό το
φαινόμενο, αλλά περιέργως, μόνο στη διάρκεια της ολικής έκλειψης. Αυτό είναι
ένα πραγματικό μυστήριο για τους επιστήμονες, καθώς δεν γνωρίζουν αν πρόκειται
για αποτέλεσμα της βαρύτητας, της παλίρροιας ή κάποιου άλλου φαινομένου, όπως
μία ανωμαλία στην περιστροφή των πλανητών.

Μια «άλλη ματιά» στη χρήση της πληροφορικής έριξαν ειδικοί εμπειρογνώμονες σε
θέματα πολιτιστικών εφαρμογών στο Διαδίκτυο και εκπρόσωποι ελληνικών
πολιτιστικών φορέων (μουσείων, πολιτιστικών ιδρυμάτων, αιθουσών τέχνης,
πινακοθηκών) στα πλαίσια εκδήλωσης τού Κέντρου Στήριξης Πολυμέσων του
Ιδρύματος Μελετών Λαμπράκη. Το θέμα της ήταν η χρήση των τεχνολογιών
πληροφορίας και των δικτύων για την ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων από
πολιτιστικούς οργανισμούς.

Το ζητούμενο ήταν η αξιοποίηση του πολιτιστικού υλικού σε εκπαιδευτικές
εφαρμογές, όπως γίνεται από το Μουσείο του Λούβρου και τα γαλλικά σχολεία,
πρόγραμμα που παρουσιάστηκε στη συνάντηση. Οι Έλληνες παρευρισκόμενοι
συζήτησαν τις προοπτικές που ανοίγονται μέσω του προγράμματος «Ιστός», με το
οποίο μαθητές και δάσκαλοι θα μπορούν να αξιοποιήσουν την πολιτιστική μας
κληρονομιά σε εκπαιδευτικά προγράμματα για το Δημοτικό σχολείο μέσα από το Ίντερνετ.

Συζήτηση για τους γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς διοργανώνουν το
Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών – Επιστημονικό Τμήμα της Γαλλικής Πρεσβείας και η
εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» την Πέμπτη, στο Γαλλικό Ινστιτούτο, στις 7.30 μ.μ.

Ανοικτή συζήτηση για τη σωτηρία των δασών στην Αττική πραγματοποίησαν στην
κεντρική πλατεία της Καισαριανής το Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθηνών, σε
συνεργασία με το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση και τη συμμετοχή πολλών φορέων,
ακαδημαϊκών και ερευνητικών.

Το βιβλίο «Στα μονοπάτια της φύσης και της βιολογίας» του Σταύρου Μαγγιώρη
παρουσιάζεται σήμερα στις 12 το μεσημέρι από τον εκδοτικό οίκο «Βασιλείου» και
τους Μ. Παπαγιαννάκη, Τ. Λεγάκη, Λ. Λουλούδη και Α. Κασσέτα (Αίθουσα Λόγου,
Στοά του Βιβλίου, Πεσματζόγλου 5 και Σταδίου).

Οικολογική εξόρμηση στον Εθνικό Κήπο διοργανώνει αύριο το Panda Club του WWF
Ελλάς στα μέλη του. Η συνάντηση θα γίνει στην Παιδική Βιβλιοθήκη του Εθνικού
Κήπου στις 11.15 το πρωί. Δηλώστε συμμετοχή σήμερα μέχρι τις 4 μ.μ. στην κ. Ε.
Σβορώνου, τηλ: 3314.893.

«Η πληροφορική στο Δημοτικό σχολείο» ήταν το κεντρικό θέμα του 2ου Πανελλήνιου
Συμποσίου Πληροφορικής, που ολοκληρώθηκε την Κυριακή στην Πορταριά Πηλίου.
Διοργανώθηκε από το Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς (users. forthnet.
gr/vol/sxoleio-portarias) και συμμετείχαν σχολεία από όλη τη χώρα.