ΑΚΗΣ ΤΣΟΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ Ένα νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο χρειάζεται το ΠΑΣΟΚ

Ένα 24ωρο μετά την εκλογική ήττα του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Α. Τσοχατζόπουλος ξάφνιασε
όταν σε όλους τους τόνους έστειλε το δικό του μήνυμα, ότι το αποτέλεσμα των
ευρωεκλογών αποτελεί «τελευταία προειδοποίηση» για το κυβερνών κόμμα. Σήμερα,
μια εβδομάδα μετά, με τη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο υπουργός Άμυνας προχωρά
ακόμη ένα βήμα και προσδιορίζει τι πρέπει να γίνει για να αντιστραφεί το
αποτέλεσμα. Επιστροφή στην προοπτική τής νίκης προϋποθέτει «πρώτα ο λαός» ­
είναι το στίγμα του. Και προς αυτή την κατεύθυνση κινούνται οι δύο προτάσεις
του. Όσον αφορά την αντιμετώπιση του ελλείμματος αποτελεσματικότητας και
κοινωνικής και πολιτικής ευαισθησίας, όπως κομψά χαρακτηρίζει τις αδυναμίες
των επιλογών της κυβέρνησης σε μια σειρά τομέων, ο κ. Τσοχατζόπουλος ζητεί
μεταρρυθμίσεις, αλλαγές και εξειδικεύσεις πολιτικών και ανανέωση προσώπων.
Ζητεί επίσης τη διαμόρφωση από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους ενός νέου
κοινωνικού συμβολαίου, που ­ όπως λέει ­ θα εγγυάται τη δίκαιη κατανομή των
θετικών αποτελεσμάτων της ΟΝΕ, από το 2000, σε όλους. Και τονίζει ότι η πορεία
εξυγίανσης της οικονομίας έδωσε μεγαλύτερα οφέλη σε κεφάλαιο, επιχειρήσεις και
τράπεζες, ενώ επιβάρυνε τους εργαζομένους και τις χαμηλοεισοδηματικές τάξεις.
Στη διαμαρτυρία αυτών των στρωμάτων, όπως και των αγροτών που δεν είδαν κι
αυτοί ορατά αποτελέσματα παντού ή ένιωσαν τη διαφορά λόγων και έργων, αποδίδει
ο κ. Τσοχατζόπουλος το δυσμενές εκλογικό αποτέλεσμα για το ΠΑΣΟΚ. Για τον
υπουργό Άμυνας, η Ν.Δ. έχει εξαντλήσει τα όριά της και ο νεοφιλελευθερισμός
είναι μια μειοψηφική πρόταση κάτω του 40%. Όσο για τους ευρωσοσιαλιστές,
τονίζει ότι δεν πήραν έγκαιρα το μήνυμα των καιρών και τους χρεώνει, όπως και
στο κόμμα του, στοιχεία αλαζονείας.

Στο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, τον περασμένο Μάρτιο, αποδίδει ο υπουργός Άμυνας κ.
Άκης Τσοχατζόπουλος την αποτροπή χειρότερου εκλογικού αποτελέσματος για το
κόμμα του, καθώς θεωρεί ότι οι αποφάσεις και το κλίμα που δημιουργήθηκε απ’
αυτό συνέβαλαν στην ανακοπή της αρνητικής πορείας που είχε το κυβερνών κόμμα,
όσον αφορά στην αποδοχή του.

«Στην Ελλάδα», λέει, παρουσιάζοντας την εκτίμησή του για το τελικό αποτέλεσμα,
«η αποχή, λόγω της υποχρεωτικότητας του νόμου, ήταν ελαφρώς αυξημένη, 3-5%, σε
αντίθεση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες που ήταν μεγάλη. Έτσι η διάθεση για
πολιτικό μήνυμα εκφράζεται εδώ περισσότερο με το λευκό, με το άκυρο ή και με
την “άλλη” ψήφο, παρά με αποχή. Έτσι προκύπτει και το μήνυμα αυτών των εκλογών
προς την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, που χαρακτήρισα “τελευταία προειδοποίηση”.

Γιατί χάσαμε

Απωλέσαμε δυνάμεις σε παραδοσιακούς κοινωνικούς χώρους του ΠΑΣΟΚ. Στον
αγροτικό χώρο, στις αποβιομηχανοποιημένες περιοχές με υψηλή ανεργία, στους
συνταξιούχους. Σε αυτές τις εκλογές δεν κέρδισε ή δεν αύξησε τη δύναμή της ­
είχε έναντι των εκλογών του ’96 μείωση 2,9% ­ η Νέα Δημοκρατία. Έχασε το
ΠΑΣΟΚ, γιατί, σε σχέση με το ’96, υπέστη μεγαλύτερες απώλειες ­ 8,4% ­ από
ό,τι η Νέα Δημοκρατία. Έτσι πήρε την πρωτιά η Ν.Δ. και γι’ αυτό πανηγυρίζει
“παγωμένα”, αφού διαπίστωσε με τον πιο επίσημο τρόπο τα εκλογικά της όρια. Ο
νεοφιλελευθερισμός είναι μία μειοψηφική πρόταση κάτω του 40%. Αντίθετα,
υπάρχει πλειοψηφία στις δυνάμεις που βρίσκονται στον χώρο της Κεντροαριστεράς,
της μεταρρύθμισης, της προόδου. Αυτή είναι η εικόνα του αποτελέσματος. Και γι’
αυτό το ΠΑΣΟΚ μπορεί να νικήσει στις εκλογές του 2000.

Νομίζω, ότι ερμηνεύω σωστά το αποτέλεσμα, όταν, παράλληλα με την
“προειδοποίηση” προς το ΠΑΣΟΚ, επισημαίνω και την ψήφο σταθερότητας και
ενίσχυσής του, που προκύπτει επίσης από την κάλπη. Διότι επιβεβαίωσε την
διαρκή ενδυνάμωση του ΠΑΣΟΚ το 4μηνο που πέρασε, καθώς η χρονιά πριν από το
συνέδριό μας ­ Μάρτιος ’99 ­ ήταν μια έντονα αρνητική περίοδος για την αποδοχή
μας. Από το συνέδριο και μετά, όμως, εισήλθαμε σε μια νέα δυναμική πορεία.
Συμφωνήσαμε σε μια κατεύθυνση ριζικής ανασυγκρότησης και ανανέωσης, που
προβλέπει την συμμετοχή και κοινή στράτευση όλων. Και δεύτερον, όσον αφορά την
πολιτική, συμφωνήσαμε στην προώθηση πολιτικών που δημιουργούν όρους ευρύτερης
πολιτικής σύγκλισης, κοινωνικής ευαισθησίας και κοινωνικής αποδοχής. Αυτά
βέβαια, δεν προλάβαμε μέχρι τις ευρωεκλογές να τα αξιοποιήσουμε, διότι ήρθε ο
πόλεμος, με συνέπεια να επισκιαστούν τα πάντα. Τώρα, η υλοποίηση αυτών των
κατευθύνσεων που ορίστηκαν στο συνέδριο, πρέπει να είναι η απάντησή μας στο
αποτέλεσμα των εκλογών, η απάντησή μας, στην “προειδοποίηση”».

Μας εκτιμούν για 2 λόγους

ΕΡ.: Η ενίσχυση των αριστερών δυνάμεων δεν δείχνει ότι το μήνυμα που
στάλθηκε προέρχεται από μια κριτική στην οικονομική και κοινωνική
πολιτική; Και το αντιπαραθέτω με την εξωτερική και αμυντική
πολιτική, όπου π.χ. στην γιουγκοσλαβική κρίση η
αντιπολίτευση δεν προέβαλε σχεδόν καμία ρεαλιστική διαζευκτική λύση ή ιδέα.

ΑΠ.: Πράγματι, η εκτίμηση του λαού, σχετικά με το έργο της κυβέρνησης, είναι
υψηλή όσον αφορά τους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής
ασφάλειας και άμυνας. Οι δύο αυτοί τομείς δοκιμάσθηκαν με τον πλέον δυναμικό
τρόπο, έμπρακτα, και ο ελληνικός λαός αισθάνθηκε σίγουρος, ασφαλής και γι’
αυτό η στάση του ­ όπως έδειξαν και τα διάφορα γκάλοπ ­ δικαίωσε την κυβέρνηση.

Στην υπόθεση του Κοσόβου ­ ήταν το θέμα που επηρέασε κύρια το κλίμα των
εκλογών ­ μπορέσαμε, με την θέση μας αποκλειστικά υπέρ της πολιτικής λύσης, να
δικαιώσουμε την ευαισθησία του ελληνικού λαού κατά του πολέμου ­ η μόνη χώρα
της Ε.Ε. με ποσοστά μεγαλύτερα του 90% κατά του πολέμου ­ εξασφαλίζοντας στην
Ελλάδα να μη γίνει μέρος του προβλήματος, συμβάλλαμε σταθερά στην ειρήνη και
την πολιτική διπλωματική επίλυση του προβλήματος, μια και η Ελλάδα κατάφερε
από την αρχή να κάνει αποδεκτή από τους συμμάχους την διαφοροποίησή της, την
μη συμμετοχή της στους βομβαρδισμούς, την άρνηση των χερσαίων δυνάμεων και την
μη χρήση του εναέριου χώρου μας.

Στον τομέα της οικονομίας, ο κόσμος, πιστεύω, έχει ήδη πιστώσει στο ΠΑΣΟΚ την
επιτυχία του για την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ, παρ’ όλο που έχουμε σημαντικές
δυσκολίες να αντιμετωπίσουμε ακόμη μέχρι το τέλος της χρονιάς. Έτσι,
παρουσιάζεται το εντυπωσιακό, ενώ στα μεγάλα και δύσκολα θέματα η κυβέρνηση
βρίσκει την συμπαράσταση του λαού, υπάρχουν επιμέρους πολιτικές που τα
αποτελέσματα δεν ικανοποιούν τον κόσμο. Δημιούργησε π.χ. εντύπωση απόστασης
του ΠΑΣΟΚ σε ένα τμήμα του αγροτικού κόσμου, ότι δεν έχουμε πλέον να
προσφέρουμε λύσεις και απαντήσεις στις σύγχρονες ανάγκες του. Έτσι ήρθε η
προειδοποίηση, που θέλω να πιστεύω ότι είναι παροδική. Το ίδιο γίνεται στο
θέμα της ανεργίας ­ που βασανίζει ιδίως τους νέους ­ στους
χαμηλοσυνταξιούχους, στους μικροεισοδηματίες, στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Το ΠΑΣΟΚ οφείλει να βρει τρόπους να απαντήσει με επιτυχία στην «προειδοποίηση»
των στρωμάτων αυτών.

Δυσανάλογα βάρη – οφέλη

ΕΡ.: Γιατί όμως δεν ικανοποιήθηκαν τα στρώματα αυτά από τις
πολιτικές του ΠΑΣΟΚ;

ΑΠ.: Επί πέντε χρόνια, στη βάση της ίδιας οικονομικής πολιτικής, που
εφαρμόστηκε με συνέπεια τόσο με τον Α. Παπανδρέου όσο και με τον Κ. Σημίτη,
υπήρξαν θυσίες του λαού, όλων των κοινωνικών στρωμάτων, για να μπορέσει να
επιτευχθεί η μακροοικονομική εξυγίανση της οικονομίας, που έριξε τον
πληθωρισμό, μείωσε τα ελλείμματα και το εξωτερικό χρέος, αύξησε το ΑΕΠ, με μια
λέξη ζωντάνεψε την οικονομία. Το αποτέλεσμα είναι ήδη αρκετά ορατό σε όλους,
ώστε να υπάρχει πλέον μεγάλη λαϊκή πλειοψηφία στήριξης και της τελευταίας
φάσης, που με βεβαιότητα θα οδηγήσει, την επόμενη χρονιά, την Ελλάδα στο ευρώ.

Όμως δεν επιβαρύνθηκαν αναλογικά όλοι όσοι συνέβαλαν να υπάρξει αυτή η
επιτυχία. Η ενδυνάμωση της οικονομίας έδωσε μεγαλύτερα οφέλη και δύναμη σε
εκείνους που συμμετέχουν ενεργά με πόρους ­ όπως τα οικονομικά κέντρα, το
κεφάλαιο, οι επιχειρήσεις, οι Τράπεζες ­ ενώ, αντίθετα, ο χώρος της εργασίας,
ιδιαίτερα οι χαμηλοεισοδηματικές τάξεις, υπέστη μεγαλύτερη αναλογικά
επιβάρυνση από αυτή την προσπάθεια: είτε μέσα από την μη αλλαγή του
φορολογικού συστήματος είτε μέσα από διαρκή εφαρμογή περιοριστικής
εισοδηματικής πολιτικής, που αποτέλεσαν τη βάση εξυγίανσης της οικονομίας. Το
ότι υπάρχουν σημαντικά κοινωνικά στρώματα που υφίστανται δυσμενώς την
επιβάρυνση από αυτή την εξέλιξη και δεν συμμετέχουν στην κατανομή της νέας
«πίτας», είναι και ο λόγος της διαμαρτυρίας που εισπράττουμε τώρα.

Είναι αναστρέψιμο

ΕΡ.: Μπορεί όμως σε 9 μήνες να ανατραπεί το δυσμενές εκλογικό
αποτέλεσμα; Και με τι μέτρα, τι πρωτοβουλίες;

ΑΠ.: Ναι, είναι αναστρέψιμο. Με δύο τρόπους: από τη μία πλευρά, όπως
συμφωνήσαμε στο συνέδριο, η κυβέρνηση έχει υποχρέωση, στους τομείς της
πολιτικής που επισημάναμε αδυναμίες, να κάνει αποφασιστική παρέμβαση ­
αλλαγές, μεταρρυθμίσεις, νέους τρόπους παρέμβασης, εξειδίκευση νέων πολιτικών
­ ώστε να καλύψουμε και το έλλειμμα αποτελεσματικότητας, αλλά και το έλλειμμα
πολιτικής και κοινωνικής ευαισθησίας, όπου επιδείξαμε. Με συστηματική
προσπάθεια, ανανέωση σε πολιτικές και σε πρόσωπα και συντεταγμένο τρόπο, η
κυβέρνηση μπορεί πολλά να πετύχει. Το δεύτερο, όμως, που χρειάζεται είναι νέες
πολιτικές πρωτοβουλίες, σε σχέση με τους κοινωνικούς εταίρους. Να
συγκροτήσουμε τώρα, σε αξιόπιστη βάση, μια νέα συμφωνία με κοινά αποδεκτές
δεσμεύσεις και όρους ενός νέου Κοινωνικού Συμβολαίου, που θα εγγυηθεί στη νέα
πορεία, μετά την ΟΝΕ ­ από το 2000 ­ την δίκαιη συμμετοχή αυτών των κοινωνικών
στρωμάτων ­ που μέχρι σήμερα έμεναν υποβαθμισμένα ή και εκτός ­ στα νέα θετικά
αποτελέσματα που προβλέπουμε να πετύχουμε. Καθαρά και δίκαια πράγματα.

Αυτή η ιδέα εξειδικευμένη σε νέες πρωτοβουλίες, στον αγροτικό τομέα, στον χώρο
της παραγωγής, της μεταποίησης, στις υπηρεσίες εργασιακού, κοινωνικού και
οικονομικού χαρακτήρα, θα πετύχει και την ενδυνάμωση της οικονομίας και την
ικανοποίηση των εργαζομένων. Δηλαδή, το μήνυμα, «Όλοι μαζί», που μετά το
συνέδριο προσφέραμε στις Ελληνίδες και τους Έλληνες, να εκφράσει και πολιτικά
και κοινωνικά το απαραίτητο συμπλήρωμα στο μήνυμα «Πρώτα η Ελλάδα». «Πρώτα ο
λαός» και «Όλοι μαζί». Αυτό είναι η πολιτική απάντηση του ΠΑΣΟΚ που εγγυάται
την επιστροφή στη νίκη για την Ελλάδα.

Εντυπώσεις αλαζονείας

ΕΡ.: Στις αρνητικές εξελίξεις για τους Σοσιαλιστές ­ στην Ευρώπη και
την Ελλάδα ­ μήπως επέδρασε και αυτό που ο Φουλμπράιτ είχε
αποκαλέσει «αλαζονεία της εξουσίας»;

ΑΠ.: Στην Ευρώπη, οι Σοσιαλιστές, αντί να βγουν μπροστά, με νέες πρωτοβουλίες
πολιτικών και δυναμικές παρεμβάσεις ανατροπών και αλλαγών, για να ενισχύσουν
την ανάπτυξη, την απασχόληση, την κοινωνική προστασία και αλληλεγγύη, να
χτυπήσουν την ανεργία, ακολούθησαν αργόσυρτους ρυθμούς συζητήσεων και
αναζήτησης νέων σχημάτων με τα οποία θα πάνε στον κόσμο. Αυτό ­ πέραν της
αναδεικνυόμενης έτσι ανάγκης νέων αναζητήσεων για την εποχή μας ­ περιλαμβάνει
φυσικά και ένα στοιχείο αλαζονείας: δηλαδή, τη λογική «τώρα που εμείς
ρυθμίζουμε τα πράγματα, αντέχει περισσότερο ο κόσμος να περιμένει τις “δικές”
μας λύσεις»… Αυτά, όπως και άλλα φυσικά, πληρώθηκαν στις εκλογές. Και στην
Ελλάδα ­ για να έλθουμε στα δικά μας ­ υπάρχουν φαινόμενα που μας κατηγορούν.
Δίνεται η εντύπωση αλαζονείας προς τον αγρότη, όταν το κόμμα του ­ που σταθερά
τα τελευταία 20 χρόνια έχει αυτό το τμήμα του λαού μαζί του ­ αδυνατεί,
σήμερα, να τον πείσει ότι οι πολιτικές που προωθεί είναι προς όφελός του. Όμως
το ΠΑΣΟΚ και σήμερα, όπως και στο παρελθόν, προωθεί πολιτικές για τον αγρότη.
Δεν τον έχει εγκαταλείψει. Τα ευρωπαϊκά προγράμματα περιφερειακής και τοπικής
ανάπτυξης έρχονται να συμπληρώσουν την μειωμένη πλέον υποστήριξη επιδοματικού
χαρακτήρα. Οι ρυθμίσεις χρεών, η ενίσχυση της επιδότησης από τα κοινοτικά
προγράμματα, η ενίσχυση του νέου αγρότη, τα προγράμματα ανακατανομής των
καλλιεργειών και διεύρυνσης του κλήρου, συμβάλλουν στη δημιουργία όρων
δυναμικής αγροτικής οικονομίας και στην αντιμετώπιση των προβλημάτων του
αγρότη. Όμως είτε δεν έχουν ορατό αποτέλεσμα παντού, είτε η γνωστή διαφορά
έργων και λόγων δημιουργεί την εντύπωση στους αγρότες ότι το ΠΑΣΟΚ έχει άλλες
προτεραιότητες πλέον και δεν ταυτίζεται μαζί τους.

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ

Ανεργία, έλλειψη ανάπτυξης και Κόσοβο πλήρωσαν οι Ευρωπαίοι σοσιαλιστές στις
εκλογές, πιστεύει ο κ. Α. Τσοχατζόπουλος. «Ανεξάρτητα του ποσοστού συμμετοχής
στην Ευρώπη», λέει, «τα αποτελέσματα στέλνουν σαφή μηνύματα. Αντίδραση κατ’
αρχήν για το γεγονός ότι η Ε.Ε. δεν μπόρεσε να απαντήσει στο πρώτο μεγάλο θέμα
της εποχής: την ανεργία που “καίει”, και για την αντιμετώπισή της για πρώτη
φορά οι σοσιαλιστές συμφώνησαν να προωθήσουν πολιτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο,
πέραν των εθνικών. Όμως αυτό δεν έφτασε, δεν δημιούργησε ακόμη αποτέλεσμα.
Έτσι βλέπουμε ότι οι σοσιαλιστές πληρώνουν το κόστος πολιτικών του
παρελθόντος, όταν για 25 χρόνια κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού θεωρείτο
αδιανόητη η αντιμετώπιση τού προβλήματος της ανεργίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο
Ευρωπαίος πολίτης, βέβαια, στέλνει το μήνυμα στις σημερινές σοσιαλιστικές
κυβερνήσεις και για τη θολή εικόνα της θεσμικής απόστασης του ίδιου με τα
ευρωπαϊκά κέντρα εξουσίας, αλλά βασικά αντιδρά γιατί, στο πλαίσιο της
παγκοσμιοποίησης και παρά τα τεράστια κέρδη του κεφαλαίου, η Ε.Ε. δεν
αναπτύσσεται με ανάλογους ρυθμούς. Η αντίδρασή του στρέφεται στις αδυναμίες
των πολιτικών που εφαρμόζονται σήμερα να διαμορφώσουν όρους πραγματικής
οικονομικής ανάκαμψης. Αποδέχεται την εξυγίανση της οικονομίας, αναρωτιέται
όμως γιατί δεν προωθείται μια αναπτυξιακή πορεία, που θα δημιουργήσει αύξηση
του εθνικού προϊόντος, και νέες θέσεις εργασίας. Δηλαδή, αναρωτιέται γιατί σε
αυτήν την τελευταία εικοσαετία είμαστε υποχρεωμένοι στην Ευρώπη τελικά “να
ψήνουμε μικρά ψωμάκια, ενώ έχουμε τεράστιο απόθεμα ζύμης”. Αυτό θέλει απάντηση».

«Σύρθηκε» η Ευρώπη

ΕΡ.: Αρκούν, λέτε, αυτές οι εξηγήσεις;

ΑΠ.: Όχι βέβαια. Σε αυτές τις ευρωεκλογές, όμως, αναμφισβήτητα επηρέασε
αρνητικά και η εικόνα της αδύναμης και περιθωριοποιημένης Ευρώπης, που
αποκαλύφθηκε στην κρίση του Κοσόβου. «Σύρθηκε» αρχικά στη στρατιωτική και
ολοκληρωτικής ήττας λογική των ΗΠΑ και της Μ. Βρετανίας ­ με εξαίρεση την
Ελλάδα ­ και μόνον ύστερα από πολλές εβδομάδες βομβαρδισμών μπήκε, με
πρωτοβουλία της γερμανικής προεδρίας, σε πορεία αποφασιστικής στήριξης των
διπλωματικών πρωτοβουλιών λύσης. Ο Ευρωπαίος πολίτης διαπίστωσε έτσι ότι δεν
αρκεί η κοινή οικονομική πολιτική και το ευρώ, για να μπορέσει να σταθεί
αυτοτελώς η Ευρώπη στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Συνειδητοποιήθηκε τώρα πόσο
καταστροφική ήταν η έλλειψη Κοινής Ευρωπαϊκής Εξωτερικής Πολιτικής, αλλά και η
ανάγκη Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας.

Νέες πρωτοβουλίες

ΕΡ.: Πιστεύετε ότι η ύπαρξη, για πρώτη φορά τώρα,
πλειοψηφίας των συντηρητικών στο Ευρωκοινοβούλιο προοιωνίζεται
παλινόρθωση, βαθμιαία, της ευρωπαϊκής Δεξιάς;

ΑΠ.: Δεν το πιστεύω με κανένα τρόπο. Αντίθετα, νομίζω ότι οι ευρωεκλογές θα
απαντηθούν από την πλευρά των σοσιαλδημοκρατικών κυβερνήσεων με νέες
πρωτοβουλίες, δημιουργικές πολιτικές και νέες μορφές επικοινωνίας, ώστε να
ανταποκριθούν στα μηνύματα.

Σε καθεμία χώρα, φυσικά, με τον δικό της τρόπο και τις δικές της
ιδιαιτερότητες, γιατί δεν μπορούμε να βγάλουμε γενικά συμπεράσματα, ενιαία για όλους.