Αποφάσεις τον Ιούλιο για έργα, συντάξεις και επιτόκια

Οι φορολογικές ελαφρύνσεις, οι εισοδηματικές ενισχύσεις στους
χαμηλοσυνταξιούχους, η παράδοση μεγάλων έργων και η μείωση των επιτοκίων είναι
τα μοναδικά όπλα του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης για την ανατροπή
του εκλογικού αποτελέσματος. Τα περιθώρια παροχών περιορίζει ασφυκτικά ο
μονόδρομος της ΟΝΕ

Εντός των ορίων της ΟΝΕ θα κινηθούν οι αποφάσεις του υπουργού Εθνικής Οικονομίας κ. Γ. Παπαντωνίου

Πολύ περιορισμένα εμφανίζονται τα περιθώρια της κυβέρνησης να ανατρέψει το
αποτέλεσμα των εκλογών της περασμένης Κυριακής διά της οικονομικής πολιτικής.

Αυτό το συμπέρασμα προκύπτει από τις κατ’ ιδίαν συζητήσεις και εκτιμήσεις του
οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, καθώς και των τεχνοκρατών του
υπουργείου Εθνικής Οικονομίας. Τα στελέχη αυτά θεωρούν ότι οι βασικές
παρεμβάσεις πρέπει να αναζητηθούν σε τομείς πολιτικής που έχουν να κάνουν με
την ποιότητα ζωής, την ασφάλεια, την υγεία κ.λπ. Ο προϋπολογισμός και το
Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων μπορούν να υποστηρίξουν έως ένα σημείο τέτοιου
είδους παρεμβάσεις, αλλά όχι σε βαθμό που να αλλάζουν το «τοπίο» της
οικονομικής πολιτικής.

Στο πεδίο της οικονομικής πολιτικής οι δυνατότητες περιορίζονται εξ αρχής,
λόγω της βασικής επιλογής της ένταξης στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Η
ένταξη στην ΟΝΕ, αλλά και η επιβίωση της χώρας εν συνεχεία στη ζώνη του ευρώ,
επιβάλλει πρώτα απ’ όλα να διατηρηθεί χαμηλό το δημοσιονομικό έλλειμμα. Είναι
δε επιβεβλημένη η συγκράτηση του ελλείμματος όχι μόνο για να ικανοποιηθεί το
σχετικό κριτήριο της Συνθήκης του Μάαστριχτ, που ορίζει ότι δεν πρέπει να
ξεπερνά το 3% του ΑΕΠ, αλλά και γιατί σε αυτό στηρίζεται η επίτευξη και των
άλλων κριτηρίων. Τα υψηλά ελλείμματα τροφοδοτούν τον πληθωρισμό, το δημόσιο
χρέος, ακόμη και τα επιτόκια.

Από τη στιγμή, επομένως, που δεν υπάρχει κανείς στην κυβέρνηση ο οποίος να
υποστηρίζει εγκατάλειψη της βασικής αυτής επιλογής, η πορεία της οικονομικής
πολιτικής είναι ουσιαστικά μονόδρομος. Και τα μέσα που έχει στη διάθεσή του ο
υπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Γ. Παπαντωνίου για να δώσει έναν άλλο αέρα,
φιλολαϊκής κατεύθυνσης, είναι πολύ περιορισμένα.

Τι μπορεί να γίνει

Όπως προκύπτει από τις πρώτες συζητήσεις που έχει κάνει ο ίδιος με τους
συνεργάτες του, αλλά και από την τοποθέτησή του στη συνεδρίαση της
κυβερνητικής επιτροπής την περασμένη Τρίτη, τα μόνα «χαρτιά» που θα μπορούσε
να προσφέρει το οικονομικό επιτελείο στην κυβερνητική προσπάθεια για ανατροπή
του εκλογικού αποτελέσματος της Κυριακής αφορούν:

1 Τη φορολογική μεταρρύθμιση. Χωρίς να αποτελεί ένα νέο στοιχείο, η
προοπτική ελάφρυνσης της φορολογίας των χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων θα
είναι ασφαλώς η πρώτη κίνηση, με την οποία η κυβέρνηση θα μπορέσει να στείλει
ένα μήνυμα ότι αναγνωρίζει τις θυσίες που έχουν υποστεί οι συγκεκριμένες
κατηγορίες πολιτών στον βωμό της ΟΝΕ.

Όπως έγινε γνωστό την περασμένη Τετάρτη, το ύψος των φορολογικών ελαφρύνσεων
θα ανέλθει σε 300 δισ. δρχ. τη διετία 2000-2001. Εξ αυτών τα 200 δισ. θα
αφορούν το 2000, όπως είχε εξ αρχής σχεδιάσει ο κ. Παπαντωνίου. Επομένως, δεν
πρόκειται για κάποια πρόσθετη παροχή. Νέο στοιχείο αποτελούν οι ελαφρύνσεις το
2001, τα 100 δισ. δρχ. Είναι προφανές ότι η ηγεσία του ΥΠΕΘΟ προσπαθεί να
εξαντλήσει τα όρια της «γενναιοδωρίας» της χωρίς να θέτει σε κίνδυνο το
έλλειμμα και γι’ αυτό εμφανίζει ένα μεγάλο «πακέτο» φοροελαφρύνσεων, το οποίο
κατανέμει όμως σε δύο έτη.

Οπωσδήποτε οι αποφάσεις θα περάσουν από σαράντα κύματα, αφού αυτό θα είναι το
βασικό όπλο που θα προσφέρει το οικονομικό επιτελείο στη νέα εκλογική
αναμέτρηση. Να σημειωθεί ότι οι φορολογικές ελαφρύνσεις θα ισχύσουν από το 2000.

2 Τους συνταξιούχους. Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού του 2000 θα
εξετασθεί η δυνατότητα ενίσχυσης των χαμηλοσυνταξιούχων, μέσω της αύξησης του
Επιδόματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΚΑΣ) ή και άλλων μέτρων. Ήδη,
άλλωστε, το υπουργείο Εργασίας έχει ανακοινώσει ότι σχεδιάζει την επέκταση του
ΕΚΑΣ και στους δικαιούχους του Οργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΟΓΑ).
Οπωσδήποτε, η όποια παρέμβαση θα κινηθεί σε περιορισμένα πλαίσια, από πλευράς
κόστους. Διευκρινίζεται δε ότι η εισοδηματική ενίσχυση των χαμηλοσυνταξιούχων
δεν συνδέεται με μια γενικότερη επανεξέταση της εισοδηματικής πολιτικής, η
οποία θα κινηθεί το 2000 στα ίδια αυστηρά πλαίσια του 1999. Ενδεχόμενη
υπέρβαση της εισοδηματικής πολιτικής, επισημαίνεται, θα έθετε σε κίνδυνο τον
στόχο του πληθωρισμού από τον οποίο εξαρτάται αυτήν τη στιγμή η ένταξη στην ΟΝΕ.

3 Τα δημόσια έργα. Με την ευχέρεια που προσφέρουν τα κοινοτικά
κονδύλια, θα επιδιωχθεί η επιτάχυνση της πορείας εκτέλεσης των μεγάλων έργων,
ώστε να μπορέσουν ορισμένα έστω από αυτά να παραδοθούν πριν από τις εκλογές.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται η περίπτωση του Μετρό της Αθήνας, αλλά και ορισμένα
νοσοκομεία που έχουν ουσιαστικά ολοκληρωθεί. Επίσης, εκτιμάται ότι στον
σχεδιασμό του νέου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης θα δοθεί έμφαση στα έργα που
αφορούν την καθημερινή ζωή του πολίτη, δηλαδή την υγεία και την παιδεία. Οι
προτάσεις για το Γ´ ΚΠΣ θα υποβληθούν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 15
Σεπτεμβρίου και τότε η κυβέρνηση θα μπορέσει να διαφημίσει το περιεχόμενό
τους, αλλά μόνον αυτό αφού η υλοποίηση θα ξεκινήσει από τα μέσα ουσιαστικά του 2000.

4 Τα επιτόκια. Εφόσον συνεχισθεί η πτώση του πληθωρισμού τον Ιούλιο και
τον Αύγουστο, εκτιμάται ότι η Τράπεζα της Ελλάδος θα μπορέσει να ανακοινώσει
μείωση των επιτοκίων παρέμβασης, η οποία με τη σειρά της θα οδηγήσει σε μείωση
των επιτοκίων χορηγήσεων των τραπεζών. Όπως επισημαίνεται, παρά τη σημαντική
τους μείωση, τα πραγματικά επιτόκια εξακολουθούν να είναι υψηλά και υπάρχουν
περιθώρια σημαντικής μείωσής τους. Κάτι τέτοιο θα αποτελούσε ασφαλώς μια
κίνηση με θετικό αντίκτυπο σε μεγάλα στρώματα του πληθυσμού.

Στις αρχές Ιουλίου

Όλες οι παραπάνω κινήσεις ­ και ενδεχομένως κάποιες παραλλαγές τους ή και
κάποιες προσθήκες ­ θα εξετασθούν προσεκτικά τις επόμενες ημέρες από τον κ.
Παπαντωνίου και τους συνεργάτες του. Οι οριστικές του αποφάσεις, όπως λέει ο
ίδιος, θα ληφθούν στις αρχές Ιουλίου.

Οπωσδήποτε, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας διαβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται να
αποφασισθεί τίποτα που θα έθετε στον παραμικρό κίνδυνο την πορεία προς την
ΟΝΕ. Αυτό θα ήταν «εσχάτη ανοησία», υποστηρίζει ο ίδιος. Για τον κ.
Παπαντωνίου, αλλά και το σύνολο του οικονομικού επιτελείου, η ΟΝΕ είναι και
παραμένει ένας μεγάλος εθνικός στόχος και το βασικό εκλογικό χαρτί της
κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Μόνο που ορισμένοι, στελέχη του οικονομικού επιτελείου
της κυβέρνησης, ομολογούν ότι «το χαρτί της ΟΝΕ το κάψαμε». Οι πολίτες έχουν
ήδη προεξοφλήσει την ένταξη στην ΟΝΕ και έχουν κουραστεί να ακούν γι’ αυτήν,
για τις θυσίες που πρέπει να υποστούν εξαιτίας της και τα οφέλη που κάποτε θα
αποκομίσουν λόγω της συμμετοχής της χώρας στη ζώνη του ενιαίου νομίσματος.

«Μαξιλάρι ασφαλείας»

Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η εσωκομματική αντιπολίτευση
του ΠΑΣΟΚ θα ασκήσει πιέσεις για ευρύτερες παροχές, χωρίς βεβαίως να θέτει και
αυτή σε αμφισβήτηση τον στόχο της ΟΝΕ. Ήδη, έχει επισημανθεί ότι πρέπει να
επιστρατευθεί το πλεόνασμα που εμφανίζουν τα έσοδα (213 δισ. δρχ. το πεντάμηνο
Ιανουαρίου – Μαΐου), ενώ γίνονται αναφορές και σε κάποια 100 δισ. που
εξοικονομούνται από τόκους, λόγω της μείωσης των επιτοκίων. Οι τεχνοκράτες του
υπουργείου Εθνικής Οικονομίας αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη έως ανησυχία τέτοιου
είδους επισημάνσεις. Όπως αναφέρουν, το πλεόνασμα που υπάρχει πράγματι πρέπει
να παραμείνει ως «μαξιλάρι ασφαλείας» και όχι να σπαταληθεί σε εκτεταμένες
παροχές. Κατ’ αρχάς, ένα μέρος του θα χρησιμοποιηθεί το φθινόπωρο για την
αντιστάθμιση της απώλειας που θα υπάρξει από τη μείωση των έμμεσων φόρων, για
να πέσει ο πληθωρισμός. Δεύτερον, πρέπει να διατηρηθεί ένα περιθώριο ασφαλείας
για να καλυφθούν ενδεχόμενες αποκλίσεις τους τελευταίους μήνες του χρόνου. «Θα
ήταν αυτοκτονία αν αναλαμβάναμε οποιονδήποτε κίνδυνο», υποστήριζαν οι ίδιες
πηγές. «Θέλουμε να πάθουμε το ίδιο που έπαθε η Ιταλία, πριν καν ενταχθούμε
στην ΟΝΕ; Τι θα συμβεί αν ξαφνικά αρχίσουν να ανεβαίνουν οι διαφορές των
επιτοκίων των ομολόγων μας με τα γερμανικά;». Σε ό,τι αφορά, εξάλλου, την
εξοικονόμηση τόκων, επισημαίνεται ότι προς το παρόν εμφανίζεται μια μικρή
υπέρβαση.

Ο αρμόδιος υφυπουργός Οικονομικών κ. Ν. Χριστοδουλάκης είπε, βεβαίως, ότι στο
τέλος του χρόνου εκτιμάται πως θα υπάρξει κάποια εξοικονόμηση της τάξεως των
30 δισ. δρχ. Ένα ποσόν που δεν προσφέρει ασφαλώς μεγάλα περιθώρια παροχών.

Το 2000 θα υπάρξει εξοικονόμηση, αλλά τα σχετικά κονδύλια έχουν ήδη δεσμευθεί
για το εξοπλιστικό πρόγραμμα και για την εθνική χρηματοδότηση του Κοινοτικού
Πλαισίου Στήριξης.

Στον αντίποδα εκείνων που τάσσονται υπέρ των μεγαλύτερων παροχών και της
φιλολαϊκής στροφής, βρίσκονται και ορισμένοι στο οικονομικό επιτελείο που
υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση πρέπει να προχωρήσει πιο αποφασιστικά στην
εφαρμογή της οικονομικής της πολιτικής. Έτσι, θεωρούν ότι πρέπει να
προχωρήσουν αποφασιστικά οι ιδιωτικοποιήσεις και η εξυγίανση των ΔΕΚΟ, αλλά
και οι περικοπές των δαπανών του Δημοσίου.

Να προβληθεί

Τέλος, υπάρχουν και κάποιες φωνές που υποστηρίζουν ότι το θέμα δεν είναι να
αλλάξει η κατεύθυνση της οικονομικής οικονομικής πολιτικής, αλλά ο τρόπος με
τον οποίο αυτή προβάλλεται. «Δεν υπάρχει λόγος να κάνουμε σημαία μας τις
ιδιωτικοποιήσεις», επισημαίνει πηγή του οικονομικού επιτελείου,
διευκρινίζοντας ότι δεν εισηγείται εγκατάλειψη της σχετικής πολιτικής.
«Αντίθετα, υπάρχει λόγος να προβάλλουμε τι κάνουμε για τις ασθενέστερες
κοινωνικά ομάδες, για τους αγρότες κ.λπ. Γιατί κάνουμε κάποια πράγματα, αλλά
όταν προβάλλουμε το έργο μας τα τοποθετούμε στην 109η θέση».

Στο θέμα της παρουσίασης των μέτρων οικονομικής πολιτικής προβλέπεται ασφαλώς
ότι θα δοθεί έμφαση το προσεχές διάστημα. Έτσι μπορούμε να περιμένουμε ότι οι
φορολογικές ελαφρύνσεις, το ΕΚΑΣ, ακόμη και τα κοινοτικά κονδύλια για τα έργα
υποδομής θα ενδυθούν τον μανδύα των παροχών. Από εκεί και πέρα όμως, ο κ.
Παπαντωνίου θα σκεφθεί δύο φορές πριν θέσει στον παραμικρό κίνδυνο το όριο του
ελλείμματος, που ο ίδιος ανακοίνωνε την Πέμπτη στα στελέχη του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου.