«Είδαμε τους Ρώσους σαν ελευθερωτές»

ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ

Στο μπαλκόνι του τρίτου ορόφου της οδού Πετροβίτσα είναι απλωμένες δύο
σημαίες. Μία ρωσική και μία… ελληνική!

Δεν έχουν περάσει ούτε δύο 24ωρα από τη στιγμή που οι Ρώσοι στρατιώτες μπήκαν
πρώτοι στην πρωτεύουσα του Κοσόβου, Πρίστινα, και οι ­ έστω και χλιαροί ­
πανηγυρισμοί στο Βελιγράδι δεν έχουν κοπάσει ακόμη.

Στην οδό Πετροβίτσα κατοικούν χαμηλά και μεσαία στρώματα, κυρίως άνθρωποι που
έχουν υποφέρει τα τελευταία χρόνια «από τους απανωτούς πολέμους». «Ξέρετε,
ίσως να έφθασε η ώρα που κι εμείς θα ησυχάσουμε. Θα στραφούμε προς τα μπρος.
Και πιστεύουμε πως εσείς οι Έλληνες θα είστε κοντά μας».

Ο Σερβοβόσνιος οδηγός μας, Πέντζα, πρόσφυγας από το Σαράγεβο, ήξερε πού μας
πήγαινε χθες το μεσημέρι, «για να νιώσετε», όπως είπε, «ότι οι Σέρβοι
αισθάνονται τους Έλληνες σαν αδέρφια τους».

Σύμμαχες σημαίες

Υποδοχή ελευθερωτή επεφύλαξαν οι Σέρβοι στα ρωσικά στρατεύματα που μπήκαν στην Πρίστινα

Οι κάτοικοι του μικρού διαμερίσματος της οδού Πετροβίτσα καρτερικά υπομένουν,
αυτές τις 11 εβδομάδες, τους βομβαρδισμούς. Οι δύο «σύμμαχες σημαίες»
απλώθηκαν στο μπαλκόνι τους, αμέσως μόλις η τηλεόραση άρχισε να μεταδίδει
εικόνες από την είσοδο των Ρώσων στρατιωτών στην Πρίστινα! «Τους είδαμε σαν
ελευθερωτές! Όπως βλέπουμε κι εσάς τους Έλληνες που ξέρουμε ότι κάποια μέρα θα
φθάσετε στο Κόσοβο. Δεν θα μπορούσαμε ν’ αντικρύσουμε εικόνες που να δείχνουν
τους Αμερικανούς και τους Βρετανούς να μπαίνουν πρώτοι στην Πρίστινα», εξηγεί
ο 45χρονος τεχνίτης συνεργείου αυτοκινήτων Βλάνταν Ζίνκοβιτς, ο οποίος
κατοικεί με την οικογένειά του στο μικρό διαμέρισμα της Πετροβίτσα.

Πράγματι, τις δύο τελευταίες ημέρες, η ξαφνική παρουσία των Ρώσων στρατιωτών
στο Κόσοβο σχεδόν μονοπωλεί το ενδιαφέρον των συζητήσεων των κατοίκων στη
γιουγκοσλαβική πρωτεύουσα. Αισθάνονται ότι μ’ αυτόν τον τρόπο «δεν παραδόθηκε
το Κόσοβο στο ΝΑΤΟ». Και από την άλλη δακρύζουν, σχεδόν, όταν βλέπουν στις
αναμεταδόσεις των ξένων καναλιών ότι Βρετανοί στρατιώτες αφοπλίζουν Σέρβο
αστυνομικό ενώ, την ίδια στιγμή, μερικά χιλιόμετρα μακρύτερα, στα βουνά του
Κοσσυφοπεδίου, άλλοι Βρετανοί αφήνουν ανενόχλητους οπλισμένους με Καλάσνικοφ
άνδρες του UCK.

Γι’ αυτούς τους λόγους, σε συνδυασμό με την εκτόνωση της ανθρώπινης πίεσης από
τους βομβαρδισμούς των 78 ημερών, έσπρωξαν αρκετούς Σέρβους να πανηγυρίσουν
στην εμφάνιση της ρωσικής στρατιωτικής φάλαγγας.

Μήνυμα Μιλόσεβιτς

Από την άλλη ωστόσο το μήνυμα που απηύθυνε ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, «λαός
ήρωας, στρατός ανίκητος», στο πρόσφατο διάγγελμά του, έκανε τους κατοίκους
ιδιαίτερα της Νότιας Σερβίας να υποδεχθεί με τιμές τούς αποχωρήσαντες από το
Βόρειο Κόσοβο Σέρβους στρατιώτες και να τους προσφέρει λουλούδια, γλυκά και
τοπική ρακή.

Το θέμα πάντως του στρατού απασχολεί την ηγεσία του Βελιγραδίου, η οποία έχει
ν’ αντιμετωπίσει το πρόβλημα της ­ έστω και προσωρινής ­ εγκατάστασης 40.000
στρατιωτών και εκατοντάδων τανκς και οχημάτων ενώ, την ίδια στιγμή, σημαντικό
τμήμα των στρατιωτικών εγκαταστάσεων (στρατοπέδων κ.λπ.) είναι κατεστραμμένο.
Και το πρόβλημα ­ κατά την εκτίμηση Δυτικών διπλωματών ­ γίνεται ακόμη
σοβαρότερο καθώς θεωρούν ότι είναι αδύνατο οι μονάδες αυτές από το Κόσοβο να
στρατοπεδεύσουν τελικά στα περίχωρα της γιουγκοσλαβικής πρωτεύουσας. «Δεν
είναι δυνατόν ο Μιλόσεβιτς ν’ αποσύρει τα στρατεύματά του από τον Νότο της
Σερβίας, καθώς θέλει να τα έχει κοντά στο Κοσσυφοπέδιο και στο Μαυροβούνιο»,
λένε Δυτικοί διπλωμάτες.

Τα προβλήματα όμως αρχίζουν να παίρνουν «σάρκα και οστά» για τους κατοίκους,
παρά το γεγονός ότι πολλοί απ’ αυτούς συμφωνούν με το σλόγκαν που γράφεται, σε
εκατοντάδες τοίχους του Βελιγραδίου, για την περίοδο των βομβαρδισμών: «Δεν
υποταχθήκαμε. Ο λαός μας αντέδρασε, ο στρατός μας δεν νικήθηκε».

Γκρίζα μέρα

Παρ’ όλ’ αυτά, το κλίμα είναι βουβό και η ατμόσφαιρα θολή. Η «επόμενη μέρα»
ξημέρωσε γκρίζα για τον κόσμο και γενικώς στο Βελιγράδι επικρατεί σύγχυση. «Τι
θα γίνει τώρα; Θα υπάρξουν αλλαγές; Ποιος κόσμος θα επιστρέψει στη δουλειά του
­ σε ποια… δουλειά του; Θα έχουμε πρόσφυγες από το Κόσοβο; Και με τον
UCK;…» είναι ένας μικρός κατάλογος ερωτημάτων που καθημερινά ακούει από τους
μαθητές του ο καθηγητής Μίρσα Άρτσερ.

Το γεγονός ότι ακόμη ­ όπως και την περίοδο των βομβαρδισμών ­ οι τιμές των
αγαθών δεν έχουν εκτοξευθεί ψηλά είναι ίσως το μόνο παρήγορο που κάνει τον
πληθυσμό να νιώθει ­ μέσα στο γενικό γκρίζο ­ κάπως αισιόδοξος. «Δεν μας
έλειψε το παραμικρό αυτή την περίοδο. Είχαμε απ’ όλα. Και οι τιμές δεν
ανέβηκαν ούτε ένα δηνάριο», διαβεβαιώνει η Μιλένα Γιόρσιτς, μία νοικοκυρά στα
περίχωρα του Βελιγραδίου. Και συμπληρώνει: «Ανάμεσα στις βόμβες το κράτος
λειτούργησε σωστά».

Κοιτάμε μπροστά

Την πίεση «για ν’ αλλάξει η εικόνα του πολέμου» ακολουθεί πάντως σε πολύ
γρήγορους ρυθμούς και ο δήμος του Βελιγραδίου που πρόσκειται στον ηγέτη της
αντιπολίτευσης Βουκ Ντράσκοβιτς. Βαδίζοντας πιστά στην προτροπή του αρχηγού
του Σερβικού Κινήματος Αναγέννησης, ο οποίος μετά την υπογραφή της συμφωνίας
κάλεσε τους Σέρβους «να πάψουν να αισθάνονται αντιαμερικανοί και
αντιευρωπαίοι», ο δήμος της γιουγκοσλαβικής πρωτεύουσας «εξαφάνισε» μέσα σε
μία μέρα καθετί που θύμιζε τους βομβαρδισμούς. Η εξήγηση που έδωσε ήταν:
«Επιτέλους, ας κοιτάξουμε μπροστά». Την ίδια στιγμή ξηλώθηκε η τεράστια ξύλινη
εξέδρα που φιλοξενούσε αυτή την περίοδο, στην πλατεία της Δημοκρατίας, όλες
τις αντιπολεμικές εκδηλώσεις και από τους κεντρικούς δρόμους «κυνηγήθηκαν» οι
δεκάδες μικροπωλητές που στους πάγκους τους είχαν CD, κονκάρδες, κάρτες και
σήματα με τον περίφημο στόχο.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα στο Βελιγράδι ξημερώνουν οι επόμενες ημέρες.