Τα σενάρια της επόμενης ημέρας των ευρωεκλογών

Το βλέμμα στραμμένο στη Δευτέρα έχουν τα κόμματα, δεδομένου ότι το εκλογικό
αποτέλεσμα των αυριανών εκλογών αξιολογείται ήδη ως η πρώτη πράξη για τη
μητέρα όλων των μαχών, τις προσεχείς εθνικές εκλογές. Άλλωστε η προεκλογική
περίοδος που διανύσαμε και που ήταν σχετικά μεγάλη για ευρωεκλογές ­ ξεκίνησε
αμέσως μετά το 5ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, τον Μάρτιο του 1999 ­ χαρακτηρίστηκε από
τις αντικρουόμενες θέσεις των δύο μεγάλων κομμάτων για το τι χαρακτήρα έχουν
οι αυριανές εκλογές. Ο Κ. Σημίτης και το ΠΑΣΟΚ επέμεναν σταθερά στην
κρισιμότητα της εκλογικής μάχης, θέτοντας στο εκλογικό σώμα το δίλημμα
σταθερότητα ή περιπέτεια, επεξηγώντας παράλληλα ότι η περιπέτεια (που την
«προσωποποίησαν» στο όνομα της Νέας Δημοκρατίας) εμπεριέχει και τον κίνδυνο
τής μη ένταξης της χώρας στην ΟΝΕ.

Ο Κ. Καραμανλής και η Ν.Δ. χαρακτήρισαν με επιμονή τις αυριανές εκλογές
δημοψήφισμα για την κυβερνητική πολιτική, ελπίζοντας ότι το αντικυβερνητικό
ρεύμα θα εκφραστεί με θετική ψήφο για την αξιωματική αντιπολίτευση. Είναι
μάλιστα ενδεικτικό τής τακτικής που ακολούθησε ο Κ. Καραμανλής, ότι σε όλη τη
διάρκεια της προεκλογικής αντιπαράθεσης ζητούσε τη στήριξη στη Ν.Δ. «για να
αλλάξει το πολιτικό τοπίο».

Ανεξάρτητα από το ποιος χαρακτήρας θα επικρατήσει στην εκλογική αναμέτρηση,
η ουσία είναι ότι από το αποτέλεσμά της θα κριθούν πολλά για τη συνέχεια και
οι πολιτικοί αναλυτές επεξεργάζονται ήδη τα σενάρια της επόμενης ημέρας.

Οι μικρότεροι μικροί αυτών των εκλογών, δηλαδή η Πολιτική Άνοιξη και οι
Φιλελεύθεροι, παλεύουν κυριολεκτικά για μια θέση στον ήλιο. Την πιο μεγάλη
μάχη την δίνει ο Αντώνης Σαμαράς, που αν δεν καταφέρει να εκλέξει
ευρωβουλευτή, ίσως τη Δευτέρα να μην υπάρχει και Πολιτική Άνοιξη. Ο ίδιος τα
έχει δώσει όλα, ηγήθηκε προσωπικά της καμπάνιας του κόμματος, «όργωσε» την
Ελλάδα και με το σύνθημα «Η Ελλάδα έχει ανάγκη και τη δική μας φωνή»
προσπάθησε να μείνει στο πολιτικό προσκήνιο. Οι δημοσκοπήσεις τον έφερναν να
πλησιάζει τον στόχο της εκλογής ενός ευρωβουλευτή, αλλά να μην τα καταφέρνει
τελικά. Θα επαναληφθεί λοιπόν το φαινόμενο των εκλογών του 1996, όταν απέτυχε
για μερικές εκατοντάδες ψήφους να εισέλθει στη Βουλή; Άγνωστο. Όπως
προαναφέρθηκε, αν δεν τα καταφέρει, τότε, και εν όψει των εθνικών εκλογών, θα
αλλάξει ολόκληρη την προσωπική του στρατηγική, στην οποία περιλαμβάνεται, όπως
είναι φυσικό, και το θέμα της επιστροφής του στη Νέα Δημοκρατία.

Για τον Στέφανο Μάνο και τους Φιλελευθέρους του τα πράγματα είναι τελείως
διαφορετικά. Γνωρίζει ότι δεν πρόκειται να εκλέξει ευρωβουλευτή, αλλά κατάφερε
χρησιμοποιώντας την προεκλογική περίοδο να κάνει γνωστούς τους ταύρους του ανά
την Ελλάδα. Είναι σαφές ότι δούλεψε με τη σκέψη στις εθνικές εκλογές, όποτε
και αν αυτές γίνουν, και οι τωρινές του επιδιώξεις ήταν να δημιουργήσει ένα
καλό απόθεμα δυνάμεων. Όποιο αποτέλεσμα και να φέρει, ακόμη και 1%, κέρδος
είναι. Άλλωστε από τη συνέχεια θα κριθεί…

Για τη Νέα Δημοκρατία τα πράγματα φαντάζουν πολύ καλά, για πρώτη φορά μετά το
’93. Οι εσωκομματικές αντιθέσεις έχουν αμβλυνθεί, ο Κ. Καραμανλής απολαμβάνει
της ανοχής όσων κορυφαίων στελεχών δεν διαθέτει τη στήριξη, οι οπαδοί του
κόμματος έχουν συσπειρωθεί στο ανώτατο δυνατό σημείο, άρα θεωρητικά θα
περιμένει απλώς το άνοιγμα της κάλπης αύριο βράδυ για να επιβεβαιωθεί η
κυριαρχία του, τόσο στο εσωτερικό της Ν.Δ. όσο και στο υπόλοιπο πολιτικό σκηνικό.

Αν κερδίσει έστω και με μία ψήφο διαφορά τον Κ. Σημίτη και το ΠΑΣΟΚ, δεν θα
είναι απλώς η πρώτη του νίκη στο πολιτικό παιχνίδι, αλλά θα το θεωρήσουν ως το
πρώτο μεγάλο βήμα για την εξουσία. Βεβαίως όσο μικρότερη θα είναι η διαφορά
τόσο πιο πιθανή θα είναι και η γκρίνια κάποιων στελεχών, καθώς έχουν
καλλιεργηθεί υψηλές προσδοκίες. Αντίθετα, όσο πιο μεγάλη θα είναι η διαφορά
τόσο θα αυξηθεί και η ένταση με την οποία θα θέσει πολιτικό ζήτημα ο κ. Κ.
Καραμανλής τη Δευτέρα. Για τον ίδιο και τους στενούς επιτελείς του «σημασία
έχει η νίκη», τα υπόλοιπα θα έρθουν μόνα τους. Άλλωστε, και επειδή διαθέτει τη
στοιχειώδη ευφυία να μην βιάζεται, έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να
θέσει την επομένη των εκλογών, αν νικήσει, θέμα διακυβέρνησης της χώρας.

Βεβαίως στην πολιτική τίποτε δεν είναι στατικό, άρα αν η διαφορά που μπορεί να
πάρει από το ΠΑΣΟΚ είναι μεγάλη, μπορεί να το κάνει και αυτό. Γνωρίζει, όμως,
ότι τα χαρακτηριστικά της αναμέτρησης για το εθνικό Κοινοβούλιο είναι τελείως
διαφορετικά από αυτά της αυριανής εκλογικής αναμέτρησης, όπου η ψήφος είναι
πιο «χαλαρή». Γνωρίζει επίσης ­ το λένε και οι δημοσκοπήσεις ­ ότι χάνει σε
προσωπικό επίπεδο από τον Κ. Σημίτη, και ιδιαίτερα στο κρίσιμο ερώτημα τού
ποιος είναι καταλληλότερος για πρωθυπουργός. Αν νικήσει, όλα καλά και όλα δικά του.

Αν χάσει, έστω και με μία ψήφο από το ΠΑΣΟΚ, τότε κανείς δεν θα ήθελε να
βρίσκεται στη θέση του. Η επιλογή του να πάρει όλο το παιχνίδι πάνω του, να
διαμορφώσει ένα ευρωψηφοδέλτιο όπως αυτός ήθελε (και κυρίως να αποκόψει την
παράταξη από τις ρίζες της) και να αναβαθμίσει τον αρχηγικό χαρακτήρα τού
κόμματος (το Ν.Δ. ίσα που φαινόταν κάτω από το όνομά του στις αφίσες), δεν
αντιμετωπίστηκε με πολλή συμπάθεια. Αν χάσει, λοιπόν, γνωρίζει ότι τον
περιμένουν στη γωνία ­ την ίδια γωνία που περίμεναν άλλοι πριν από αυτόν τους
προκατόχους του. «Έχασες από αυτό το ΠΑΣΟΚ, χάθηκες», θα ακούσει να του λένε,
κι αυτό δεν το παραβλέπει. Το μόνο του πρόβλημα είναι η διαπιστούμενη από τις
δημοσκοπήσεις μη «είσπραξη» των διαρροών του ΠΑΣΟΚ. Και ο μόνος του φόβος,
μήπως τις τελευταίες ημέρες, ακόμη και σήμερα, επανακάμψουν στο κυβερνητικό
κόμμα οι προερχόμενοι από αυτό αναποφάσιστοι…

Στην ίδια μεγάλη δεξαμενή τών από το ΠΑΣΟΚ προερχόμενων αναποφάσιστων
προσβλέπει και το ΔΗΚΚΙ του Δημ. Τσοβόλα. Η συμπερίληψη στο ψηφοδέλτιο
στελεχών όπως ο Δημ. Κουλουριάνος και η σχετική συνθηματολογία που
χρησιμοποίησε όλη αυτή την περίοδο το κόμμα, στόχευε ευθέως στο συναίσθημα τού
λεγόμενου «παλαιού» ΠΑΣΟΚ, μια και εκεί εντοπίζονται τα μεγαλύτερα προβλήματα
συνοχής τού κυβερνητικού κόμματος. Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν άνοδο του
ΔΗΚΚΙ, αλλά δεν πρέπει να ξεγελούν κανένα. Το ίδιο έδειχναν και παραμονές των
εκλογών του 1996, αλλά το άνοιγμα της κάλπης έκρυβε οδυνηρές εκπλήξεις για τον
Δημ. Τσοβόλα. Αν καταφέρει πάντως και αναδεχθεί τρίτο κόμμα σε αυτές τις
εκλογές, είναι φανερό ότι το ΠΑΣΟΚ αποκτάει ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα στον χώρο του.

Σε ό,τι αφορά το ΠΑΣΟΚ, που πέρασε από τα σαράντα κύματα τους τελευταίους
μήνες ­ από το τέλος του ’98 και μετά ­ και είδε τη διαφορά του από τη Ν.Δ. να
φτάνει έως και 11 ποσοστιαίες μονάδες, όλα δείχνουν ότι δύσκολα θα αποφύγει
τους πανηγυρισμούς αν κερδίσει έστω και με μία ψήφο διαφορά. Σε διαφορετική
περίπτωση, και μέχρι το επίπεδο μιας αξιοπρεπούς και χωρίς μεγάλες αναταράξεις
ήττας, θα είναι απλώς ικανοποιημένοι στη Χαριλάου Τρικούπη.

Τώρα, το τι έκταση μπορεί να έχει μια αξιοπρεπής ήττα, αυτό είναι ένα ερώτημα
που επιδέχεται πολλές ερμηνείες. Η πιο διαδεδομένη είναι ότι μπορεί να
κυμαίνεται από μερικές ψήφους μέχρι ένα ποσοστό που να αγγίζει το 2%. Από εκεί
και πέρα υπάρχει ένα μεσοδιάστημα, δηλαδή μεταξύ 2 και 3%, όπου η κυβέρνηση θα
το παλέψει για να αποφύγει τις αναταράξεις τόσο στο εσωτερικό τού ΠΑΣΟΚ όσο
και στο γενικότερο πολιτικό σκηνικό. Μια τέτοια διαφορά σχεδόν δεν επιτρέπει
ούτε στη Ν.Δ. να θέσει θέμα πρόωρων εκλογών, κάνοντας λόγο για δυσαρμονία
μεταξύ Βουλής και εκλογικού σώματος.

Τα πράγματα θα λάβουν μάλλον άσχημη τροπή για την κυβέρνηση, αν η διαφορά από
τη Ν.Δ. ξεφύγει και διαμορφωθεί στις 4 ποσοστιαίες μονάδες, όπως
(κρυφο)ελπίζουν στη Ρηγίλλης και δεν την βλέπουν με τίποτε στο ΠΑΣΟΚ. Μια
τέτοια διαφορά θα αποτελούσε έκπληξη μεγάλου μεγέθους, παρά το γεγονός ότι
αρκετές δημοσκοπήσεις την «κατέγραψαν» έως τώρα. Επειδή όμως στην πολιτική
τίποτε δεν θεωρείται σταθερό και δεδομένο, οι πολιτικοί αναλυτές κάνουν
υποθέσεις εργασίας όπως η συγκεκριμένη, και καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι μια
τέτοια διαφορά θα μπορούσε να οδηγήσει σε πρόωρες εκλογές, ίσως και το
φθινόπωρο που μας έρχεται. Και εκτιμούν ότι τα προβλήματα τού Κ. Σημίτη θα
προέλθουν περισσότερο από το εσωτερικό του κόμματος, παρά από την αντιπολίτευση…

Το ΚΚΕ, που κατέχει και την τρίτη θέση στη Βουλή, έχει πολλούς λόγους να
επιδιώκει την επιβεβαίωση τής ηγεμονικής του θέσης στον χώρο της ελάσσονος
αντιπολίτευσης. Περιμένει, ας πούμε, την επιβράβευση τής
αντινατοϊκης-αντιαμερικανικής στάσης, που κράτησε όλο αυτό το διάστημα τού
πολέμου στη Γιουγκοσλαβία. Ή την επιβεβαίωση τής δομικής αντιπολίτευσης, που
έκανε στην κυβέρνηση από το ’96 και μετά. Το ΚΚΕ ελπίζει ότι θα προσελκύσει
και όσους «αριστερούς» ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ αποφασίσουν αύριο να μην ψηφίσουν
το κυβερνητικό κόμμα. Τι ποσοστό θα αποτελούν αυτοί οι «αριστεροί» ψηφοφόροι
του ΠΑΣΟΚ, είναι δύσκολο να υπολογιστεί. Αλλά θα είναι μια καλή «μαγιά» για
τις εθνικές εκλογές, πιστεύουν στον Περισσό.

Ο Συνασπισμός και το τι θα κάνει σε αυτές τις εκλογές είναι ένα μεγάλο
ερωτηματικό. Οι προσδοκίες τού κόμματος για την τρίτη θέση δεν φαίνεται να
επιβεβαιώνονται, ορισμένες μάλιστα δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών
κατέγραψαν και ανησυχητικά μηνύματα για τις βλέψεις της ηγεσίας του.
Ανεξάρτητα πάντως από αυτά που κατέγραψαν οι δημοσκοπήσεις, δύσκολα το κόμμα
θα «χάσει» τον δεύτερο ευρωβουλευτή του. Εξυπακούεται ότι ένα ποσοστό κάτω από
το 6,26% που είχε λάβει το κόμμα στις εκλογές του ’94, θα προκαλέσει τριβές
και εντάσεις.