Σαν θα τελειώσει ο πόλεμος, μη με ξεχάσεις…

«Είμαστε ήρωες που αντέξαμε όλη αυτήν την περίοδο. Υπερασπισθήκαμε τη χώρα και
δεν δώσαμε στο ΝΑΤΟ το Κόσοβο. Και ο στρατός μας δεν ταπεινώθηκε. Φεύγει με
ψηλά το κεφάλι». Ο Ντράγκαν και η Μιλένα είναι Σέρβοι από το Σαράγεβο. Στο
Βελιγράδι ζουν τα τελευταία χρόνια και είναι καθηγητές στο Λύκειο. Μέσα σε
λίγα χρόνια γνώρισαν δύο πολέμους. «Από τους 100 φίλους που είχαμε στο
Σαράγεβο, σήμερα όσοι επιζήσαμε σκορπίσαμε στα τέσσερα σημεία της γης. Σε
Καναδά, Αμερική, Ευρώπη, Αυστραλία. Σας ευχόμαστε να μη γνωρίσετε ποτέ τέτοιο
πόλεμο», έλεγαν χθες το βράδυ σε μερικούς Έλληνες δημοσιογράφους.

Η εικόνα που μεταδίδουν συνεχώς οι τηλεοράσεις με την αποχώρηση του
γιουγκοσλαβικού στρατού από το Κόσοβο, τους έκανε κάποια στιγμή να δακρύσουν.
Θυμήθηκαν τον δικό τους ξεριζωμό όταν, μέσα στα χιόνια, πριν από μερικά χρόνια
μετείχαν σ’ ένα από τα καραβάνια που πήγαιναν τότε προς το Πάλε. «Και τώρα θα
κρατήσουμε τις ελπίδες μας για το μέλλον. Ο λαός μας θα πεισμώσει μπροστά σ’
αυτές τις καταστροφές», πρόσθεσαν.

Δεν λυγίζουν

Ώρα ειρήνης. Ο Γιουγκοσλάβος στρατιώτης που γύρισε από το Κόσοβο βγάζει περίπατο στους δρόμους του Βελιγραδίου τα τρία παιδιά του

Στο μεταξύ η ζωή στη Γιουγκοσλαβία προσπαθεί να βρει τους κανονικούς της
ρυθμούς. Οι κάτοικοι στο Βελιγράδι σιγά – σιγά άφησαν κατά μέρος τους
πανηγυρισμούς των πρώτων ωρών και άρχισαν να αντιμετωπίζουν τη νέα πραγματικότητα.

Το βλέμμα τους μπορεί να σκοτεινιάζει όταν περνούν μπροστά από κατεστραμμένα
από τους βομβαρδισμούς κτίρια, αλλά από την άλλη πεισμώνει όταν βλέπουν το
μέλλον. «Δεν πρόκειται να λυγίσουμε, θα τα υποστούμε όλα και θα τα
καταφέρουμε», είναι η κατ’ εξοχήν φράση που ακούγεται συνέχεια να βγαίνει απ’
όλα τα στόματα. Από πολιτικούς μέχρι απλούς πολίτες, εργάτες ακόμη νέους και νέες.

Ο χειμώνας

Ωστόσο, οι πληγές είναι πολλές, με αποτέλεσμα όπου και να κοιτάξει κανείς να
βρει μόνο συντρίμμια. Από χθες οι αρχές της γιουγκοσλαβικής πρωτεύουσας με
συνεχή σποτ στην κρατική τηλεόραση άρχισαν να προειδοποιούν τους κατοίκους της
πόλης ότι τους περιμένει βαρύς χειμώνας. Κι αυτό γιατί η καταστροφή του
θερμοηλεκτρικού εργοστασίου στα περίχωρα του Βελιγραδίου σε συνδυασμό με τις
ζημιές που έχει υποστεί το δίκτυο παροχής ενέργειας καθιστά υπ’ αριθμόν ένα
πρόβλημα την αντιμετώπιση του ψύχους τους χειμωνιάτικους μήνες. «Πρέπει
πάραυτα να ληφθούν μέτρα αλλά και ο κόσμος οφείλει να γνωρίζει ότι μπροστά μας
είναι ένας παγωμένος χειμώνας», προειδοποίησε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης
Ντράγκαν Τόμιτς.

Η δεύτερη σημαντική «πληγή» που επιβάλλεται πάραυτα να επουλωθεί είναι η
αποκατάσταση των κατεστραμμένων γεφυρών, τις οποίες οι αρχές ανεβάζουν σε 50
σε όλη τη Γιουγκοσλαβία. Απ’ αυτές όμως, πιο σημαντικές φέρονται να είναι οι
γέφυρες του Δούναβη, οι οποίες εμποδίζουν και τη ναυσιπλοΐα στον μεγάλο ποταμό
που διασχίζει τη Γιουγκοσλαβία.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Εμπορικού Επιμελητηρίου Μομίρ Παβλίσεβιτς, η
αποκατάσταση των γεφυρών θα ξεκινήσει απ’ αυτές των περιοχών Μπέσκα και Κόβιν
στο Νόβι Σαντ, όμως επεσήμανε ότι η ολοκλήρωση του έργου θα χρειαστεί πάρα
πολύ καιρό.

Από την άλλη πλευρά πάντως, το ευχάριστο μήνυμα για τους Σέρβους είναι η
διατήρηση χωρίς σημαντικές ζημιές του κεντρικού οδικού δικτύου Νόβι Σαντ –
Βελιγράδι – Νις, γεγονός που τους επιτρέπει ­ εφόσον βέβαια προχωρήσουν οι
διαδικασίες ­ να επαναλειτουργήσει η μεταφορά εμπορευμάτων ανάμεσα στη Δυτική
Ευρώπη και την Ανατολή.

Η εξασφάλιση πόρων από τη διεθνή κοινότητα, ωστόσο, είναι το θέμα που
«βασανίζει» όλους εδώ στη Γιουγκοσλαβία, καθώς, όπως έχει επισημανθεί, το
αποθεματικό είναι ελάχιστο και θα χρειαστούν δισεκατομμύρια δολάρια ενίσχυσης
για την αποκατάσταση των καταστροφών.

Σε τρία χρόνια

Στο «παιχνίδι» όμως αυτό έχουν από την πρώτη στιγμή μπει και οι πολιτικοί,
αφού δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι τα χρήματα θα έλθουν στο
Βελιγράδι μόνον όταν πραγματοποιηθούν πολιτικές και οικονομικές
μεταρρυθμίσεις. Ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Γιουγκοσλαβίας
Ντράγκοσλαβ Αβράμοβιτς επεσήμανε ότι εάν όντως γίνουν αλλαγές τότε «μπορούμε
να μιλάμε για θαύμα που θα πετύχουμε σε τρία χρόνια. Διαφορετικά, θα
αντιμετωπίσουμε την κατάρρευση».

Ζυμώσεις

Στην κατεύθυνση αυτή η επόμενη ημέρα βρίσκει το Βελιγράδι να είναι στο
επίκεντρο των πολιτικών ζυμώσεων. Οικονομικοί και πολιτικοί παρατηρητές
σημειώνουν ότι η χώρα πρέπει να προχωρήσει σε τεχνοκρατική κυβέρνηση, ώστε να
έχει φερεγγυότητα τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Και επισημαίνουν:
«Τώρα δίδεται η ευκαιρία και στους πολιτικούς να προχωρήσουν σε θεσμικές
αλλαγές χωρίς κόστος. Όλοι θα το δεχθούν».

Οι επόμενες ημέρες πάντως, όπως όλοι παραδέχονται στη γιουγκοσλαβική
πρωτεύουσα, θα είναι περίοδος σημαντικών εξελίξεων. Μάλιστα, τη Δευτέρα ο
σύμμαχος του προέδρου Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και αρχηγός των ριζοσπαστών
εθνικιστών Βόισλαβ Σέσελι θα αναγγείλει τι προτίθεται να κάνει.

Και το ερώτημα που τίθεται είναι εάν θα παραμείνει στην κυβέρνηση ή
διαφορετικά θα αποχωρήσει μαζί με τους 81 βουλευτές του, εμμένοντας στη θέση
που είχε εκφράσει προσφάτως πως «θα έφευγε από την κυβέρνηση στην περίπτωση
κατά την οποία έστω και ένας ξένος στρατιώτης έμπαινε στο Κόσοβο».