Να τι θα γίνει αν αυξηθούν τα αμερικανικά επιτόκια

Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις μιας αύξησης των επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή
Τράπεζα των ΗΠΑ στα τέλη Ιουνίου; Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις μιας απόφασης
της FED για διατήρηση των επιτοκίων στα σημερινά επίπεδα; Ιδού οι απαντήσεις

«Να αυξήσω ή να μην αυξήσω τα επιτόκια;». Ο πονοκέφαλος του διοικητή της FED Άλαν Γκρίνσπαν φαίνεται ότι έχει προκαλέσει αβεβαιότητα στους επενδυτές. Το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης κινήθηκε σαν γιογιο την περασμένη εβδομάδα

Θα αυξήσουν ή όχι τα επιτόκια; Αυτή ήταν η ερώτηση που απασχόλησε όλη την
προηγούμενη εβδομάδα τη χρηματιστηριακή αγορά της Νέας Υόρκης, αλλά και του
υπόλοιπου κόσμου, και η αβεβαιότητα κάνει τον βιομηχανικό δείκτη Ντάου Τζόουνς
να κινείται σαν γιο-γιο.

Ωστόσο, η ερώτηση που θα έπρεπε να απασχολεί τους επενδυτές είναι τι θα γίνει
αν η FED αυξήσει τελικά τα επιτόκια. Η εξέλιξη αυτή είναι και η πιο πιθανή,
σύμφωνα με τις εκτιμήσεις πολλών αναλυτών.

Φυσικά, πολλά άσχημα πράγματα μπορούν να συμβούν στις τιμές των μετοχών, όταν
αυξάνονται τα επιτόκια. Το σίγουρο είναι ότι τα υψηλότερα επιτόκια τείνουν να
κάνουν πιο ελκυστικά τα ομόλογα σε σχέση με τις μετοχές, οδηγώντας πολλούς
επενδυτές στην απόφαση να εγκαλείψουν ­ έστω και κατά ένα μέρος ­ τη
χρηματιστηριακή αγορά και να στραφούν στην αγορά ομολόγων.

Το άλλο σίγουρο είναι ότι τα υψηλότερα επιτόκια αυξάνουν το κόστος του
κεφαλαίου. Η αύξηση αυτή έχει ως αποτέλεσμα την επιβράδυνση της οικονομικής
ανάπτυξης. Κατά συνέπεια γίνεται δυσκολότερη η προσπάθεια των επιχειρήσεων να
αυξήσουν τον κύκλο εργασιών τους και να αναπτυχθούν. Και χωρίς αύξηση των
εσόδων και των κερδών, υπάρχει κανένας λόγος για να περιμένει κάποιος τις
τιμές των μετοχών να ανέβουν; Μήπως, όμως, η χρηματιστηριακή αγορά έχει ήδη
προεξοφλήσει την αύξηση των επιτοκίων;

Ο Στίβεν Γουίτινγκ, αναλυτής του επενδυτικού οίκου Σάλομον Σμιθ Μπάρνεϊ,
υποστηρίζει σε μια πρόσφατη έκθεση: «Μια αύξηση των επιτοκίων κατά 0,25
ποσοστιαίες μονάδες φαίνεται ότι έχει ήδη προεξοφληθεί από τη χρηματιστηριακή αγορά».

Από τις 13 Μαΐου ­ λίγο πριν από την ανακοίνωση των νέων για την αύξηση του
δείκτη τιμών καταναλωτή στις Ηνωμένες Πολιτείες, που οδήγησε τη FED στο να
υιοθετήσει μία περισσότερο αυστηρή στάση στην άσκηση της νομισματικής
πολιτικής ­ η ετήσια απόδοση στα 30ετή ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου
αυξήθηκε από το 5,75% στο 6% περίπου (αυτή είναι και η πιθανότερη επίδραση από
την αύξηση των επιτοκίων κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες).

Από τις 13 Μαΐου ο χρηματιστηριακός δείκτης Στάνταρντς εντ Πουρς 500 έχασε
περίπου 6%, για να παρουσιάσει μικρή ανάκαμψη στα τέλη της προηγούμενης
εβδομάδας. Ο δείκτης Νάσντακ έπεσε περίπου 8%. Με δεδομένα όλα αυτά τα
στοιχεία, πολλοί αναλυτές της αγοράς διατυπώνουν δύο σενάρια για το μέλλον.

Το δύο σενάρια

Το πρώτο σενάριο: η FED, με δεδομένη την πρόσφατη διόρθωση στις τιμές των
μετοχών και τα καθησυχαστικά νέα που ήρθαν από το μέτωπο του πληθωρισμού την
προηγούμενη Παρασκευή, αποφασίζει να μην αυξήσει προς το παρόν τα επιτόκια.

Το δεύτερο σενάριο: η FED αποφασίζει να αναλάβει δράση αυξάνοντας τα επιτόκια
μόνον κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες. Και μόνον για μια φορά. Ο Άλαν Κράισκα,
αναλυτής επενδύσεων της χρηματιστηριακής εταιρείας Έντουαρντ Τζόουνς στο Σεν
Λούις, σημειώνει: «Πιστεύουμε ότι τα προβλήματα εντείνονται. Η πιθανότερη
εξέλιξη είναι να αποφασίσει η FED την αύξηση των επιτοκίων στη επόμενη
συνεδρίασή της, στις 29 και τις 30 Ιουνίου». Προσθέτει όμως: «Υπάρχουν όλες οι
ενδείξεις πως αν η FED αναλάβει δράση, θα προσπαθήσει να επιβραδύνει την
οικονομία μόνον με μια εφάπαξ αύξηση των επιτοκίων. Σε κάθε περίπτωση, πάντως,
οι επενδυτές δεν πρόκειται να ανησυχήσουν ιδιαίτερα».

Γιατί; Με την αξιοσημείωτη εξαίρεση του Σεπτεμβρίου του 1987, λίγο πριν από
την κατάρρευση της χρηματιστηριακής αγοράς, τη Μαύρη Δευτέρα, το Χρηματιστήριο
έχει την τάση να ανεβαίνει (και όχι να πέφτει) τις εβδομάδες και τους μήνες
που ακολουθούν μετά μία εφάπαξ αύξηση των επιτοκίων. (Το ίδιο, βέβαια, δεν
ισχύει όταν πραγματοποιείται μια σειρά από δύο ή τρεις αυξήσεις των επιτοκίων).

«Είναι ένα πολύ καλά φυλαγμένο μυστικό», λέει ο Κράισκα. «Πολλοί
οικονομολόγοι, αναλυτές και “γκουρού” της χρηματιστηριακής αγοράς θα σε κάνουν
να πιστέψεις ότι μια αύξηση των επιτοκίων ή μια δήλωση πρόθεσης αύξησης των
επιτοκίων από τη FED είναι συνώνυμη με την καταστροφή». Πάντως καταστροφή δεν
είναι. Τι είναι τότε για τους επενδυτές; «Όσο η FED κινείται στο όριο
παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις και παρεμβαίνοντας μόνο στις εξαιρετικά
σοβαρές καταστάσεις», λέει ο χρηματιστηριακός αναλυτής της εταιρείας Γκρούνταλ
στη Νέα Υόρκη, Τζόζεφ Μπατιπάλια, «τότε η γενική εικόνα δεν αλλάζει». Όπως δεν
πρέπει να αλλάζει και η μακροπρόθεσμη στρατηγική των επενδυτών, προσθέτει ο Μπατιπάλια.

Ο Χιού Τζόνσον, χρηματιστηριακός αναλυτής της εταιρείας Φερστ Άλμπανι στη Νέα
Υόρκη, πιστεύει ότι ο καλύτερος τρόπος με τον οποίο αποκαλύπτει η αγορά τα
μυστικά της είναι η αποτίμηση, και όχι η ευαισθησία της στις μεταβολές των επιτοκίων.