Η ένταξη της Βρετανίας στην ΟΝΕ δεν είναι δεδομένη

Η αντιπαράθεση για το αν πρέπει ή όχι η Βρετανία να υιοθετήσει το ευρώ, έχει
φτάσει σε κρίσιμο σημείο. Η άποψη ότι η ένταξη της Βρετανίας στην ΟΝΕ δεν
είναι αναπόφευκτη, κερδίζει συνεχώς έδαφος

Αυτοί που πιστεύουν ότι μια χώρα σαν τη Βρετανία μπορεί να διατηρήσει τη
νομισματική της ανεξαρτησία, είναι απλώς ονειροπόλοι που δεν κατανοούν την
οικονομική πραγματικότητα. Όλη η αντίδραση εναντίον της ΟΝΕ είναι μάταια,
επειδή η βρετανική συμμετοχή στη ζώνη ευρώ είναι προαποφασισμένη από τις εξελίξεις.

Ωστόσο, σήμερα αυτή ακριβώς η άποψη έγινε το τελευταίο καταφύγιο εκείνων που
υποστηρίζουν την ένταξη της Βρετανίας στην ΟΝΕ και οι οποίοι δεν μπορούν να
βρουν καλύτερα επιχειρήματα για την εγκατάλειψη της βρετανικής νομισματικής
πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Τις τελευταίες εβδομάδες, οι Βρετανοί υποστηρικτές της ΟΝΕ σοκαρίστηκαν από τη
συνεχώς αυξανόμενη απόκλιση μεταξύ της αμερικανικής και της ευρωπαϊκής
οικονομικής απόδοσης. Βρέθηκαν σε δύσκολη θέση, όταν είδαν τον Ιταλό υπουργό
Οικονομικών να ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την «άδεια» για να εφαρμόσει
τα νέα σχέδιά του για τον ιταλικό προϋπολογισμό.

Πολλοί προσπάθησαν να ενισχύσουν τον μύθο ότι το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα είναι
ένα καθαρά νομισματικό φαινόμενο, το οποίο θα επέτρεπε στα εθνικά Κοινοβούλια
να αποφασίζουν για τις δημόσιες δαπάνες και τη φορολογία. Οι υποστηρικτές τού
ευρώ αποδυναμώθηκαν ακόμη περισσότερο από τη διολίσθηση τού ευρώ έναντι του
δολαρίου και την ανάδειξη τής Γερμανίας σε «οικονομικό ασθενή της Ευρώπης» ­
πρόκειται για δύο προβλήματα που ήταν προβλέψιμες εξελίξεις της διαδικασίας
της Οικονομικής και Νομισματικής Ενοποίησης, τις οποίες όμως λίγοι
επιχειρηματίες πίστεψαν ή κατανόησαν. Το χειρότερο από όλα, από τη σκοπιά των
υποστηρικτών της ΟΝΕ, ήταν η «απρόσμενη» ενίσχυση της στερλίνας. Αυτό ανάγκασε
πολλά μέλη της επιχειρηματικής κοινότητας που υποστηρίζει την ΟΝΕ να
σιωπήσουν, καθώς κατάλαβαν ότι η ένταξη στην ΟΝΕ θα τους δημιουργήσει πολλούς
πονοκεφάλους: εκτός από τη σεβαστή δικαιολογία ότι μια διολίσθηση θα αυξήσει
την κερδοφορία των επιχειρήσεων, υπάρχει η βεβαιότητα ότι η εγκατάλειψη της
στερλίνας θα παγιδέψει τις βρετανικές επιχειρήσεις σε έναν σκληρό ανταγωνισμό,
που θα τις αναγκάσει να προσπαθήσουν να βρουν τρόπους αποτελεσματικότερης
λειτουργίας. Θα πρέπει να βελτιώσουν τις υπηρεσίες και τα προϊόντα τους και να
αυξήσουν την παραγωγικότητά τους σε επίπεδα που απαντώνται στην Αμερική, τη
Γερμανία και τη Γαλλία.

Από τι εξαρτάται η ένταξη

Έχει πολύ συχνά διατυπωθεί η άποψη ότι η στερλίνα και το δολάριο θα
ενδυναμωθούν, ότι το ευρώ θα εξασθενίσει και ότι η ΟΝΕ θα μεταμορφώσει τη
Γερμανία σε κινητήριο οικονομικό μοχλό της Ευρώπης. Η διαμάχη για τη συμμετοχή
της Βρετανίας στην ΟΝΕ θα επηρεαστεί άμεσα από τις εξελίξεις σε διάφορα
μέτωπα. Καταρχήν, από το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών. Μία αποδυνάμωση των
Εργατικών θα οδηγήσει τον Τόνι Μπλερ σε υπολογισμούς σχετικά με το αν θα
πρέπει να διεξαχθεί ένα δημοψήφισμα για την ένταξη στην ΟΝΕ.

Ένα άλλο πολιτικό γεγονός, που μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στη διαμάχη
για την ένταξη στην ΟΝΕ, είναι η εξέλιξη της κρίσης στο Κόσοβο. Ο
πρωταγωνιστικός ρόλος του Τόνι Μπλερ στο δράμα του Κοσόβου θα ακυρώσει ένα από
τα ισχυρότερα πολιτικά του επιχειρήματα για την ένταξη στη ζώνη ευρώ,
τουλάχιστον από τη σκοπιά του Βρετανού πρωθυπουργού: το επιχείρημα ότι η
Βρετανία «θα μειώσει την επιρροή της», αν επιμείνει να διαχειρίζεται η ίδια
τις οικονομικές της υποθέσεις. Ο ρόλος-κλειδί του Μπλερ στην κρίση του
Κοσσυφοπεδίου ήταν αρκετή για να πείσει μια για πάντα ότι η διεθνής επιρροή
της Βρετανίας δεν εξαρτάται τόσο από τη συμμετοχή της σε οικονομικές επιτροπές
όσο από την αποφασιστικότητα και τη δυνατή δημοκρατική υποστήριξη της ηγεσίας
της. Βεβαίως, η επιρροή ενός έθνους δεν εξαρτάται μόνον από την ηγεσία του,
αλλά και από την οικονομική και στρατιωτική του δύναμη. Αλλά σε αυτά τα
επίπεδα δεν υπάρχει κανένας λόγος για ανησυχία σχετικά με τη θέση της
Βρετανίας στον κόσμο, αν τελικά παραμείνει εκτός ζώνης ευρώ.

Ψηλά στην παγκόσμια κατάταξη

Όσον αφορά τη στρατιωτική της ισχύ, η Βρετανία έχει αναδειχθεί εδώ και πολλά
χρόνια στο δεύτερο πιο σημαντικό μέλος του ΝΑΤΟ. Αυτό όπου χωρά συζήτηση είναι
κατά πόσο έχει βελτιωθεί η οικονομική θέση της Βρετανίας στον κόσμο. Πάντως,
έχει περάσει αρκετός καιρός από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 και, κατά
συνέπεια, μπορούμε να πούμε ότι ένας αιώνας σχετικής οικονομικής αποδυνάμωσης
τελείωσε πριν από μία δεκαετία. Μία πολύ καλή απόδειξη για την παραπάνω άποψη
αποτελούν τα στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης,
σχετικά με την πορεία του εθνικού προϊόντος. Αυτά δείχνουν ότι από το 1960 και
μετά η Βρετανία ξεπεράστηκε, καταρχήν από την Ιαπωνία, στη συνέχεια από τη
Γαλλία και μετά την Ιταλία. Ωστόσο, από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 αυτή η
τάση ανεστράφη. Από το 1994 η Βρετανία ξεπέρασε και πάλι την Ιταλία, για να
ξαναγίνει η πέμπτη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο. Τα τελευταία χρόνια η
διαφορά από την Ιταλία αυξήθηκε κατά 15%. Αν οι τρέχουσες τάσεις συνεχιστούν,
ακόμη και η διαφορά τεσσάρων ποσοστιαίων μονάδων ανάμεσα στο βρετανικό και το
γαλλικό εθνικό προϊόν μπορεί να μηδενιστεί σε ένα ή δύο χρόνια. Αυτή η εξέλιξη
θα δώσει και πάλι στη Βρετανία τη μεταπολεμική της θέση ως την πέμπτη
μεγαλύτερη στρατιωτική και οικονομική δύναμη στον κόσμο.

Η διαπίστωση ότι η Βρετανία έχει σταθεροποιήσει τη θέση της ως μεγάλη δύναμη
στον κόσμο, δεν αποτελεί αλαζονεία. Είναι απλώς θέμα αναγνώρισης των
αντικειμενικών δεδομένων. Η Βρετανία είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα παραμείνει
για πολλά χρόνια ακόμη η τέταρτη, πέμπτη ή έκτη μεγαλύτερη οικονομία του
κόσμου. Η άποψη ότι μια χώρα σαν τη Βρετανία είναι πολύ μικρή για να
λειτουργεί ως μια ξεχωριστή οντότητα μοιάζει, πολλές φορές, χονδροειδής. Αν
μια Βρετανία εκτός ΟΝΕ είναι πράγματι καταδικασμένη στην απομόνωση, τότε το
ίδιο μπορούμε να πούμε για πολύ μικρότερες οικονομίες, όπως ο Καναδάς, η
Αυστραλία, η Ελβετία και η Κίνα;

Το σίγουρο είναι ότι η παγκόσμια οικονομία θα αποτελείται ­ τουλάχιστον στο
ορατό μέλλον ­ από εκατοντάδες ανεξάρτητα έθνη, μια υπερδύναμη, την Αμερική,
και μια νεογέννητη πειραματική συνομοσπονδία, τη ζώνη ευρώ. Το αν η Βρετανία
πρέπει να γίνει μέρος αυτής της πειραματικής συνομοσπονδίας, αποτελεί ένα
μεγάλο πολιτικό ερώτημα, το οποίο δεν μπορεί να απαντηθεί με βεβαιότητα. Όσο η
Βρετανία εξακολουθεί να απολαμβάνει επιτυχία ως μια ανεξάρτητη οικονομία, οι
ψηφοφόροι δεν θα εντυπωσιάζονται από τις προειδοποιήσεις για τη μοναξιά τής μη
συμμετοχής στη ζώνη ευρώ.