Αλλάζουν τα αφορολόγητα για αγορά πρώτης κατοικίας

Την αύξηση των αφορολόγητων ορίων για τις μεταβιβάσεις ακινήτων, μαζί με τις
αναπροσαρμογές των αντικειμενικών αξιών, μελετά το υπουργείο Οικονομικών, για
να μην υπάρξουν φορολογικές επιβαρύνσεις στην αγορά πρώτης κατοικίας, τις
κληρονομιές και τις γονικές παροχές. Το σενάριο προβλέπει ακόμη και
διπλασιασμό των ορίων για την απαλλαγή από τον φόρο

Αλλαγές στα αφορολόγητα όρια για αγορά πρώτης κατοικίας, καθώς και για
κληρονομιές, δωρεές και γονικές παροχές ακινήτων σχεδιάζει το υπουργείο
Οικονομικών σε συνάρτηση με τις αναπροσαρμογές στις αντικειμενικές τιμές των
ακινήτων που, σύμφωνα με τον νόμο, θα πρέπει να γίνουν μέχρι το τέλος του έτους.

Οι αρμόδιοι υπηρεσιακοί παράγοντες του υπουργείου Οικονομικών εισηγούνται στην
πολιτική ηγεσία, μαζί με τις αλλαγές στις αντικειμενικές τιμές των ακινήτων,
να υπάρξουν και αυξήσεις στα αφορολόγητα όρια που ισχύουν σήμερα για τις
κληρονομιές και τις γονικές παροχές, καθώς και στον φόρο μεταβίβασης για αγορά
πρώτης κατοικίας, έτσι ώστε να μην υπάρξει επιβάρυνση των φορολογουμένων από
τις νέες αντικειμενικές αξίες. Σύμφωνα με την πρόταση αυτή, θα πρέπει τα όρια
απαλλαγής για τους φόρους στις μεταβιβάσεις ακινήτων να αυξηθούν από 15% έως
και 100%, για να εξουδετερωθούν οι φορολογικές επιβαρύνσεις από την αύξηση των
αντικειμενικών τιμών με βάση τις μεταβολές στις αγοραίες τιμές την τελευταία
διετία. Ειδικότερα, προτείνεται:

Οι προτάσεις

* Το αφορολόγητο όριο για αγορά πρώτης κατοικίας από άγαμο να διαμορφωθεί στα
20.000.000 δρχ., από 17.250.000 που είναι σήμερα. Για τον έγγαμο να υπάρχει
απαλλαγή από τον φόρο μεταβίβασης για αγορά κατοικίας αξίας μέχρι 31.700.000,
από 27.600.000 δρχ. που είναι σήμερα, και για κάθε παιδί το όριο της απαλλαγής
να προσαυξάνεται κατά 6.600.000 δρχ., από 5.750.000 δρχ. που είναι σήμερα.

* Για αγορά οικοπέδου για ανέγερση πρώτης κατοικίας το αφορολόγητο όριο να
ανέβει στα 9.250.000 δρχ. για τον άγαμο, από 8.050.000 δρχ. που είναι σήμερα,
και στα 17.000.000 δρχ., από 14.950.000 δρχ. που είναι σήμερα για τον έγγαμο.
Για κάθε παιδί το αφορολόγητο όριο να προσαυξάνεται κατά 2.200.000 δρχ., αντί
του 1.955.000 δρχ. που είναι σήμερα. Μεγαλύτερες αυξήσεις προτείνονται στα
αφορολόγητα όρια για τις κληρονομιές και τις γονικές παροχές. Έτσι:

* Η απαλλαγή από τον φόρο κληρονομίας για συγγενείς πρώτου βαθμού (σύζυγος,
παιδιά και γονείς) να διαμορφωθεί στα 10.000.000 δρχ., από 5.175.000 δρχ. που
είναι σήμερα, και παράλληλα να μειωθούν σε τρία από τέσσερα τα κλιμάκια και οι
συντελεστές φορολογίας κληρονομιών και ο ανώτερος συντελεστής φόρου να
περιοριστεί στο 25%, από 25% που είναι σήμερα. Επισημαίνεται ότι για περιουσία
που περιέρχεται λόγω κληρονομιάς σε ανήλικο τέκνο, ο ισχύων φόρος μειώνεται
κατά 60% για κληρονομική μερίδα μέχρι 9.775.000 δρχ. και κατά 30% για το
κομμάτι της αξίας από τα 9.775.000 δρχ. μέχρι τα 39.100.000 δρχ.

* Για γονικές παροχές ο μειωμένος κατά 50% φόρος κληρονομιών να ισχύει για
όριο μέχρι 28.000.000 δρχ. για κάθε γονέα και στα 42.000.000 δρχ. στην
περίπτωση που ο ένας από τους δύο γονείς έχει αποβιώσει. Σήμερα, τα όρια αυτά
είναι 23.000.000 δρχ. και 34.500.000 δρχ. αντίστοιχα. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα
με το ισχύον καθεστώς, ειδικά για γονική παροχή οικίας ή διαμερίσματος
παρέχεται πρόσθετη απαλλαγή από τον φόρο, ποσού 1.995.000 δρχ., για τον ίδιο
τον δικαιούχο της γονικής παροχής και 1.380.000 δρχ. για κάθε μέλος της
οικογένειάς του.

Για τον ΦΜΑΠ

Επίσης, οι υπηρεσιακοί παράγοντες του υπουργείου Οικονομικών εισηγούνται να
υπάρξουν και αυξήσεις στα αφορολόγητα όρια που ισχύουν για τον Φόρο Μεγάλης
Ακίνητης Περιουσίας (ΦΜΑΠ) και να διαμορφωθούν στα 79.000.000 δρχ. για τον
άγαμο, από 69.000.000 δρχ. που είναι σήμερα, στα 158.000.000 δρχ. για τον
έγγαμο, από 138.000.000 δρχ., και το όριο της απαλλαγής από το ΦΜΑΠ να
προσαυξάνεται κατά 19.800.000 δρχ. για κάθε παιδί, από 17.250.000. που είναι σήμερα.

Στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών τόνιζε ότι δεν έχει ακόμη εξεταστεί το
πακέτο των προτάσεων για τις αλλαγές στη φορολογία των ακινήτων και οι
οριστικές αποφάσεις θα ληφθούν τον Σεπτέμβριο, σε συνδυασμό με τα μέτρα για τη
φορολογική μεταρρύθμιση. Πάντως, το επικρατέστερο σενάριο είναι να υπάρξουν
αυξήσεις 15% κατά μέσο όρο στις αντικειμενικές τιμές των ακινήτων σε όλη τη
χώρα, αλλά και μειώσεις σε περιοχές όπου θα διαπιστωθεί ότι την τελευταία
διετία από την προηγούμενη αναπροσαρμογή των αντικειμενικών αξιών υπήρχε ύφεση
στην αγορά ακινήτων και οι αγοραίες τιμές παρουσίασαν κάμψη.

Οι νέες τιμές

Οι νέες τιμές αναμένεται να ισχύσουν από την 1η Ιανουαρίου του 2000, αν και
παράγοντες του υπουργείου προτείνουν να εφαρμοστούν από τον Οκτώβριο, οπότε
και θα έχει ολοκληρωθεί η σύνταξη των πινάκων με τις νέες τιμές από τις
αρμόδιες επιτροπές που θα καταγράψουν τις μεταβολές των τιμών των ακινήτων τα
τελευταία δύο χρόνια. Οι νέες αντικειμενικές αξίες θα υπολείπονται των
αγοραίων τιμών κατά ποσοστό 25% έως 30%, έτσι ώστε να μην υπάρξει μεγάλη
φορολογική επιβάρυνση στις μεταβιβάσεις ακινήτων, αλλά και στο εισόδημα από
ακίνητα, όπως είναι η ιδιοκατοίκηση, ο Φόρος Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας και
τα τεκμαρτά ενοίκια.

Σύμφωνα με το ίδιο σενάριο, οι αυξήσεις στις αντικειμενικές τιμές θα
συνδυαστούν με αναπροσαρμογές στα αφορολόγητα όρια, που η έκτασή τους, όπως
έλεγε παράγοντας του υπουργείου Οικονομικών, θα είναι τέτοια που θα
ελαχιστοποιεί τις επιβαρύνσεις στους φόρους μεταβίβασης, κληρονομιών και
γονικών παροχών. Πέραν, όμως, των αλλαγών αυτών, το υπουργείο Οικονομικών
προχωρά στην επέκταση τού συστήματος αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας
των ακινήτων σε όλη τη χώρα, με στόχο μέχρι το τέλος του έτους να μην υπάρχει
περιοχή εντός σχεδίου πόλης που να μην είναι ενταγμένη στο σύστημα.

Στις εκτός σχεδίου

Παράλληλα, τους επόμενους έξι μήνες σταδιακά θα εφαρμοστεί σε όλους τους
νομούς της χώρας το σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας των
οικοπέδων και των αγροτεμαχίων σε περιοχές εκτός σχεδίου πόλης, μέτρο που
αναμένεται να επιφέρει πρόσθετα έσοδα στα δημόσια ταμεία από το κλείσιμο των
εκκρεμών υποθέσεων ακινήτων, που σήμερα «λιμνάζουν» στις Εφορίες ή εκκρεμούν
ενώπιον των δικαστηρίων, καθώς υπάρχουν διαφωνίες για την τιμή των ακινήτων
και τον οφειλόμενο φόρο ανάμεσα στους φορολογούμενους και τις φορολογικές αρχές.

Έλεγχοι

Στο μεταξύ, μέχρι το τέλος του 1999 το υπουργείο Οικονομικών θα έχει
ολοκληρώσει την καταγραφή της ακίνητης περιουσίας των φορολογουμένων μέσω της
επεξεργασίας των στοιχείων που έχουν αναγραφεί στο έντυπο Ε9 και έτσι θα
μπορεί να παρακολουθεί τις μεταβολές στην περιουσιακή κατάσταση τού κάθε
φορολογούμενου και να προσδιορίζει τους φόρους στο εισόδημα από ακίνητα, καθώς
και να ελέγχει την εφαρμογή τού «πόθεν έσχες». Ταυτόχρονα με τη σύνταξη του
περιουσιολογίου ο Φόρος Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας θα υπολογίζεται από τις
Εφορίες αυτόματα, χωρίς να χρειάζεται ο υπόχρεος να υποβάλλει δήλωση, ενώ θα
γίνονται με ταχύτατες διαδικασίες οι έλεγχοι για τον φόρο ιδιοκατοίκησης και
το ποσό του τεκμαρτού εισοδήματος από ενοίκια των ιδιοκτητών ακίνητων.

Η αύξηση των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων θα επιφέρει αυτόματα αύξηση του
φόρου μεταβίβασης, καθώς και του φόρου κληρονομιών, γονικών παροχών και
κληρονομιών, αφού ο φορολογικός συντελεστής εφαρμόζεται επί της αντικειμενικής
αξίας του ακινήτου, και συνεπώς το ποσόν του φόρου για τον υπόχρεο αυξάνεται
όσο υψηλότερη είναι η τιμή του ακινήτου.

Μάλιστα, ο φόρος στις κληρονομιές και τις γονικές παροχές, που είναι
κλιμακωτός, θα αυξηθεί με αισθητά μεγαλύτερο ρυθμό σε σχέση με το ποσοστό
αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών. Για παράδειγμα, αν οι αντικειμενικές
αυξηθούν κατά 50%, σε ορισμένες περιπτώσεις ο φόρος κληρονομιών θα αυξηθεί
κατά 100%.

Για να μην υπάρξει πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση από την αναπροσαρμογή των
αντικειμενικών τιμών, θα πρέπει να αυξηθούν αισθητά τα αφορολόγητα όρια για
αγορά πρώτης κατοικίας, κληρονομιές και γονικές παροχές ή να αλλάξουν τα
κλιμάκια και οι συντελεστές φόρου. Το κυβερνητικό σενάριο, που προβλέπει μέχρι
και διπλασιασμό των ορίων για την απαλλαγή από τον φόρο, θα περιορίσει το
ποσόν του επιπλέον φόρου που θα προκύψει από την αύξηση των αντικειμενικών
αξιών των ακινήτων.

Πάντως, σε κάθε περίπτωση η αύξηση των αντικειμενικών αξιών θα ανεβάσει το
ύψος του τεκμαρτού εισοδήματος από ιδιοκατοίκηση, καθώς και του ελάχιστου
ποσού των ενοικίων που θα πρέπει να δηλώνουν στην Εφορία οι ιδιοκτήτες
ακινήτων, και συνεπώς θα υποχρεωθούν να πληρώσουν περισσότερο φόρο για τα
εισοδήματα από ακίνητα.