Ειρήνη σε ναρκοπέδιο

Σε… ναρκοθετημένο πεδίο, κυριολεκτικά και μεταφορικά, είναι υποχρεωμένη
να εξελιχθεί η ειρηνευτική διαδικασία στο Κόσοβο ­ γεγονός, όμως, που δεν
σκίασε τους πανηγυρισμούς και το αίσθημα ανακούφισης εκ μέρους όλων των εμπλεκομένων.

Τάλμποτ – Στεπάβιν στη Μόσχα για τις τελευταίες λεπτομέρειες της ειρηνευτικής διαδικασίας

Παρά τη συμφωνία των αξιωματικών του γιουγκοσλαβικού στρατού και του ΝΑΤΟ στο
Κουμάνοβο και παρά το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας, πολλά και κρίσιμα
ζητήματα καλύπτονται ακόμη από ασάφεια. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος
Παπανδρέου αναχωρεί σήμερα το πρωί για το Βελιγράδι, προκειμένου να συναντηθεί
με τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και τη γιουγκοσλαβική ηγεσία, σε μια προσπάθεια
να ενθαρρυνθεί περαιτέρω το πνεύμα συνεργασίας για την επόμενη ημέρα.

Χθες πάντως στην Κολωνία, κατά τη διάρκεια των συζητήσεων για το Σύμφωνο
Σταθερότητας και Ασφάλειας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, φάνηκαν ανάγλυφα οι
διαφορές για την «επόμενη ημέρα» ­ διαφορές τόσο μεταξύ της Ρωσίας και της
Δύσης όσο και μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης.

Η Ρωσία

Ένα άλλο «κεφάλαιο» γεμάτο αντιθέσεις και διαφωνίες είναι η ρωσική συμμετοχή
στην ειρηνευτική δύναμη. Για το θέμα αυτό μετέβη χθες στη Μόσχα ο Αμερικανός
αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Στρόουμπ Τάλμποτ. Μονάχα που τούτη τη φορά, ο
κ. Τάλμποτ δεν θα έχει απέναντί του τον Βίκτορ Τσερνομίρντιν, τον άνθρωπο που
διαπραγματεύθηκε εκ μέρους της Μόσχας τη συμφωνία του Βελιγραδίου, αλλά τον
Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Ιγκόρ Ιβανόφ.

«Το παιχνίδι το έχει πάρει πλέον εξ ολοκλήρου πάνω του ο Ιβανόφ», ήταν το
σχόλιο διπλωματικής πηγής, που εξηγούσε ότι η συμφωνία του κ. Τσερνομίρντιν
κρίθηκε διαλλακτική και γι’ αυτό «ανέλαβαν οι σκληροί». Στη ρωσική πρωτεύουσα
Αμερικανοί και Ρώσοι θα προσπαθήσουν να ρυθμίσουν όλο το πλέγμα των θεμάτων
που αφορά τη συμμετοχή της Μόσχας στην ειρηνευτική δύναμη. Σύμφωνα με
πληροφορίες, οι Αμερικανοί προτείνουν τη συμμετοχή 5.000 Ρώσων στρατιωτών, ενώ
η Μόσχα θέλει επισήμως 7.000. Ανεπισήμως όμως, ισχυροί κύκλοι της ρωσικής
κυβέρνησης επιμένουν για 10.000.

Από κει και πέρα οι διαφωνίες ΗΠΑ – Ρωσίας «απλώνονται» σε όλα τα σκέλη της
ειρηνευτικής δύναμης. Από τον διοικητή της δύναμης ­ που οι Ρώσοι επιμένουν
ότι πρέπει να είναι ο ίδιος ο εκπρόσωπος του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ ­ μέχρι
τη σχέση που θα έχουν οι ρωσικές δυνάμεις με τις ΝΑΤΟϊκές και τον χώρο
ανάπτυξής τους (η Μόσχα θέλει δική της ζώνη στο Κόσοβο).

Η ίδια η συμφωνία του Κουμάνοβο προβλέπει με λεπτομέρειες το χρονοδιάγραμμα
αποχώρησης των σερβικών δυνάμεων, αναστολής και παύσης των βομβαρδισμών,
εισόδου των ειρηνευτικών δυνάμεων ­ θέμα για το οποίο οι Σέρβοι επέμειναν
μέχρι τέλους ότι πρέπει να είναι το ταχύτερο δυνατόν. Η όλη διαδικασία
προβλέπεται να κρατήσει 11 ημέρες ­ ενώ το ΝΑΤΟ ήθελε αρχικά 7 και το
Βελιγράδι 15. Η νεκρή ζώνη εξάλλου προβλέπεται να είναι 5 χλμ. ένθεν κι ένθεν
της νοητής συνοριακής γραμμής Κοσόβου – Σερβίας, από 25 που ήθελε το ΝΑΤΟ
και… μηδέν το Βελιγράδι.

Ο στρατός

Το ζήτημα της επιστροφής των σερβικών δυνάμεων στο Κόσοβο θα ρυθμιστεί με
χωριστή συμφωνία μεταξύ Βελιγραδίου και ειρηνευτικών δυνάμεων. Ήδη όμως,
υπάρχουν δεδηλωμένες διαφωνίες για τη σύνθεση, τη διάταξη και τον οπλισμό. Το
Βελιγράδι θέλει να στείλει πίσω στο Κόσοβο κάπου 10.000 άνδρες, ενώ το ΝΑΤΟ
δέχεται μόνο 1.000.

Την ίδια στιγμή, ανοικτό παραμένει για τη Συμμαχία και το θέμα της «μοιρασιάς»
των δυνάμεων μέσα στο Κόσοβο ­ αλλά ακόμη κι ο τρόπος εισόδου. Σύμφωνα με
πληροφορίες, ενδέχεται οι περίπου 50.000 άνδρες της ειρηνευτικής δύναμης να
μην εισέλθουν μόνον από τα Σκόπια προς το Κόσοβο αλλά και από την Αλβανία ­
όπου όμως είναι συγκεντρωμένος και ο κύριος όγκος των ενόπλων ανταρτών του UCK.

Ο Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσσυφοπεδίου (UCK) συνιστά από μόνος του μία
από τις μεγάλες ασάφειες. Η συμφωνία προβλέπει την «αποστρατιωτικοποίησή» του
­ χωρίς να διευκρινίζει όμως ούτε τι σημαίνει ο όρος, εάν για παράδειγμα θα…
επιτρέπονται τα Καλάσνικοφ στο σπίτι ούτε πώς θα γίνει η
«αποστρατιωτικοποίηση» ούτε τι θα συμβεί εάν τμήμα του UCK αρνηθεί να συμμορφωθεί.

Και, βέβαια, αναπάντητο έχει μείνει το μεγαλύτερο ερώτημα αναφορικά με την
ειρηνευτική δύναμη ­ πόσο καιρό θα μείνει στην περιοχή και τι θα γίνει μετά.

Το Σύμφωνο

Στο μεταξύ, υπεγράφη χθες στην Κολωνία από τους υπουργούς Εξωτερικών του ΝΑΤΟ,
της Ε.Ε., της Ρωσίας, των Βαλκανίων, της Τουρκίας και τους εκπροσώπους των
διεθνών οργανισμών το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ασφάλειας για τη Νοτιοανατολική
Ευρώπη, που έχει ως κύριο στόχο να αποτρέψει καταστάσεις τύπου Κοσόβου να
συμβούν στο μέλλον στα Βαλκάνια.

Και για το Σύμφωνο, όμως, υπήρξαν μεγάλες διαφορές. Η κυριότερη, ίσως, αφορά
τη Γιουγκοσλαβία, η οποία έχει αποκλεισθεί προσωρινά από το Σύμφωνο, αλλά οι
Αμερικανοί ήθελαν να βάλουν πιο πολλές προϋποθέσεις για τη μελλοντική της
ένταξη. Πίσω από αυτήν τη διαφωνία κρύβεται η διαφορετική αντίληψη που υπάρχει
σε ορισμένες πρωτεύουσες αναφορικά με το καθεστώς Μιλόσεβιτς: ορισμένοι
υποστηρίζουν ότι στρατηγική τής Δύσης πρέπει να είναι η πτώση του
Γιουγκοσλάβου προέδρου, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι η προσοχή πρέπει να
εστιασθεί στον εκδημοκρατισμό της Γιουγκοσλαβίας ακόμη και με τον κ.
Μιλόσεβιτς στο τιμόνι.

Δυσκολίες στο περιεχόμενο του Συμφώνου δημιούργησαν επίσης τα ζητήματα της
προοπτικής ένταξης των χωρών της περιοχής στους ευρωατλαντικούς θεσμούς, καθώς
κι ο μελλοντικός ρόλος του ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια.

Στο μεταξύ το ελληνικό αίτημα, η έδρα της υπηρεσίας της Κομισιόν για την
οικονομική ανασυγκρότηση των Βαλκανίων να είναι στη Θεσσαλονίκη, φαίνεται να
αντιμετωπίζει δυσκολίες, καθώς ­ σύμφωνα με πληροφορίες από τις Βρυξέλλες ­ οι
«τέσσερις μεγάλοι της Ένωσης» προσανατολίζονται στα Σκόπια.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ συνεδρίασε χθες για να εγκρίνει την ανάπτυξη
της ειρηνευτικής δύναμης στο Κοσσυφοπέδιο. Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της
απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας αναμενόταν να μπουν στο Κοσσυφοπέδιο οι
πρώτοι στρατιώτες του ΝΑΤΟ.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ κάλεσε τις αντίπαλες πλευρές «να αδράξουν την
ευκαιρία για ειρήνευση στην περιοχή», αφού ανακοίνωσε ότι η Ατλαντική Συμμαχία
διακόπτει τους βομβαρδισμούς, ύστερα από 79 ημέρες, μετά την έναρξη της
αποχώρησης των γιουγκοσλαβικών δυνάμεων από το Κόσοβο. Ο Χαβιέ Σολάνα πήρε την
απόφαση για τον τερματισμό των βομβαρδισμών έπειτα από διαβουλεύσεις με τους
19 μόνιμους πρέσβεις στο ΝΑΤΟ και τις διαβεβαιώσεις του στρατηγού Ουέσλι Κλαρκ
ότι «άρχισε ήδη η αποχώρηση των γιουγκοσλαβικών δυνάμεων ασφαλείας από το Κοσσυφοπέδιο».

Τα πρώτα ειρηνευτικά στρατεύματα αναμένεται να εισέλθουν στο Κοσσυφοπέδιο
σήμερα, αφού υπάρξει προηγουμένως απόφαση του ΟΗΕ. Ο Σολάνα εξέφρασε την
ελπίδα ότι ο σερβικός πληθυσμός θα παραμείνει στην επαρχία μετά την είσοδο των
ειρηνευτικών δυνάμεων και είπε ότι οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ θα υπερασπίσουν τα
δικαιώματα όλων των εθνικών κοινοτήτων.