Πυρηνική απειλή από τον πόλεμο στο Κασμίρ

Η σύγκρουση της Ινδίας με το Πακιστάν για το Κασμίρ έγινε επικίνδυνα «θερμή»
τις τελευταίες ημέρες, με αλλεπάλληλα κύματα επιθέσεων της ινδικής αεροπορίας
εναντίον Πακιστανών εισβολέων.

Κρίση στο Κασμίρ. Ινδοί στρατιώτες γεμίζουν το πυροβόλο τους, που είναι στραμμένο εναντίον των θέσεων των μουσουλμάνων ανταρτών

Πριν από έναν χρόνο, ύστερα από πέντε ινδικές πυρηνικές δοκιμές, η Ινδία είχε
πει ότι «η βόμβα» δείχνει την ινδική αποφασιστικότητα να αντιμετωπιστεί
σθεναρά η εχθρική δραστηριότητα του Πακιστάν στο Κασμίρ. Στις αρχές του μήνα,
εκατοντάδες αντάρτες που υποστηρίζονταν από το Πακιστάν μπήκαν στο ινδικό
έδαφος. Προχθές, η Ινδία έδωσε την απάντησή της, χρησιμοποιώντας την
αεροπορική της δύναμη στη σύγκρουση, για πρώτη φορά εδώ και είκοσι χρόνια.

Οι δύο αντίπαλες χώρες, οι πιο «νεαρές» πυρηνικές δυνάμεις του κόσμου, τόσο
λίγο εμπιστεύονται η μία την άλλη, που δεν μπορούν να συμφωνήσουν σε ένα κοινό
σύστημα ελέγχου, ώστε να μην υπάρξει πυρηνικό ατύχημα. Τώρα εμπλέκονται σε
επικίνδυνες εχθροπραξίες.

Στη σύγκρουση για το διαμφισβητούμενο Κασμίρ αντηχεί ο απόηχος από τον πόλεμο
στο Κοσσυφοπέδιο. Η χρήση βίας από το ΝΑΤΟ διευκολύνει την Ινδία και το
Πακιστάν να χρησιμοποιήσουν παρόμοια μέσα. «Θα μπορούσαν να πολεμήσουν ακόμη
και με πυρηνικά», λέει ένας ξένος διπλωμάτης στο Νέο Δελχί.

Άλλη μια αναλογία με το Κοσσυφοπέδιο είναι ότι τόσο η Ινδία όσο και το
Πακιστάν διεκδικούν το Κασμίρ. Η Ινδία ισχυρίζεται ότι το Κασμίρ αποτελεί
μέρος του ινδικού εδάφους. Είναι η ιδιαίτερη πατρίδα των Παντίτ, από τους
οποίους κατάγεται η δυναστεία Νεχρού – Γκάντι, η πιο σημαντική οικογένεια της
χώρας. Εκεί βρίσκονται οι άγιοι τόποι του ινδουισμού. Όμως, ο πληθυσμός του
είναι κατά 90% μουσουλμανικός. Από την εξέγερση τού 1991 και τη βίαιη
καταστολή της από τις ινδικές αρχές, οι μουσουλμάνοι βρίσκονται σε αναβρασμό.

Τρεις θρησκείες συνυπήρχαν για πολλά χρόνια στο Κασμίρ: ο βουδισμός, ο
ινδουισμός και ο ισλαμισμός. Η περιοχή είχε τον δικό της ιδιόμορφο πολιτισμό,
με βασικό του συστατικό στοιχείο την ανεξιθρησκία. Όμως, αυτή χάθηκε το 1947,
μέσα στην έχθρα και την αιματοχυσία που προκάλεσε ο ινδοπακιστανικός διαμελισμός.

Το Πακιστάν ισχυριζόταν πάντα ότι το Κασμίρ τού ανήκε. Η Ινδία προσπαθούσε να
διατηρήσει το status quo, αλλά μετά την εξέγερση των μουσουλμάνων διαπίστωσε
ότι αυτό δεν ήταν εύκολο. Το Πακιστάν ενισχύει έναν συνεχή πόλεμο στην
περιοχή, στέλνει αντάρτες που βάζουν βόμβες, κάνουν επιθέσεις στον ινδικό
στρατό και την αστυνομία, προκαλούν αναρχία. Οι ισλαμιστές αντάρτες, που
πολλοί από αυτούς είναι Αφγανοί οι οποίοι πιστεύουν ότι διεξάγουν έναν «ιερό
πόλεμο», προβαίνουν σε εθνικές εκκαθαρίσεις, με στόχο να εξοντώσουν την
ινδουιστική κοινότητα των Παντίτ και να τους εκδιώξουν από το Κασμίρ.

Η Ινδία είναι αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει την ισχύ της για να υποχρεώσει το
Πακιστάν να αποδεχτεί το status quo. Ο μεγάλος της φόβος, και ταυτόχρονα η
μεγάλη ελπίδα του Πακιστάν, είναι ότι η σύγκρουση θα εμπλέξει και άλλες χώρες,
με αποτέλεσμα η διεθνής κοινότητα να υποχρεώσει την Ινδία να αποδεχτεί διακανονισμό.

Η έννοια της πυρηνικής αποτροπής, που διατήρησε την ειρήνη στην Ευρώπη για
πενήντα χρόνια, πρέπει να παίξει σταθεροποιητικό ρόλο και ανάμεσα στο
Ισλαμαμπάντ και το Νέο Δελχί, πιστεύουν οι Ινδοί στρατηγοί. Θα μπορούσε όμως η
νέα ανάφλεξη στο Κασμίρ να προκαλέσει μια πυρηνική κλιμάκωση; ­ αναρωτιέται η
εφημερίδα «Φιγκαρό». «Δεν πρέπει να αποκλειστεί μια εξέλιξη που δεν θα
υπακούει στην ψυχρή πολιτική λογική», λέει η Μαρί-Ελέν Λαμπέ, ειδική στους
πυρηνικούς εξοπλισμούς στο Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων. «Όμως, η
πυρηνική ισχύς μπορεί να αποτελέσει ένα στοιχείο σταθερότητας, αν Ινδοί και
Πακιστανοί κατορθώσουν να φτάσουν στην πραγματική αποτροπή».

Γιατί, λοιπόν, να μην αναγνωριστεί η νομιμότητα της βούλησης των δύο χωρών να
προστατευτούν με πυρηνικά όπλα; Πάντως, μέχρι χθες οι συγκρούσεις συνεχίζονταν
με συμβατικά όπλα: ύστερα από τέσσερα κύματα ινδικών αεροπορικών επιδρομών
μέσα σε μία ημέρα στο Κασμίρ, το Πακιστάν ανακοίνωσε ότι κατέρριψε δύο
μαχητικά αεροσκάφη της Ινδίας.

Η αστάθεια στη διεθνή σκηνή, η αποστροφή για τη «δυτική ηγεμονία», όπως
εκδηλώνεται με τις ΝΑΤΟϊκές επιδρομές στη Γιουγκοσλαβία ­ παλιά φίλη της
Ινδίας ­ έκαναν τον Ινδό πρωθυπουργό Βαζπαγί να πει: «Σε αυτή την κατάσταση
δεν μπορούμε να είμαστε στρατιωτικά αδύναμοι. Ο ΟΗΕ και το Συμβούλιο Ασφαλείας
δεν μπορούν να κάνουν τίποτα. Ποιος μπορεί να ζήσει ασφαλής μέσα σε έναν
τέτοιο κόσμο;».