Έλεγχο του Αιγαίου διεκδικεί η Τουρκία

Ουσιαστικά θα είναι τα ανταλλάγματα που ενδέχεται να πάρει η Τουρκία από τις
ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, για την παραχώρηση τριών αεροδρομίων της στις επιχειρήσεις
εναντίον της Γιουγκοσλαβίας, μεταξύ αυτών και η έμμεση αναγνώριση των
παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου.

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η Άγκυρα ζήτησε τόσο από την
Ουάσιγκτον όσο και από τις Βρυξέλλες να δοθεί πλήρης προτεραιότητα στις
απογειώσεις και προσγειώσεις των τουρκικών αεροσκαφών στο Αιγαίο εφόσον
αποφασίσει η Τουρκία να εμπλακεί πλήρως στους αεροπορικούς βομβαρδισμούς
εναντίον των Σέρβων.

Το αίτημα αυτό δεν απορρίπτεται από το ΝΑΤΟ και ενθαρρύνεται από τις ΗΠΑ,
καθώς θεωρείται «φυσιολογικό να προταχθεί το ατλαντικό συμφέρον» ιδιαίτερα σε
μια περίοδο που χαρακτηρίζεται εμπόλεμη.

Τουρκικό αεροπλάνο πάνω από τη Σερβία. Τώρα οι Τούρκοι ζητούν από το ΝΑΤΟ να περνούν ανεξέλεγκτα και από το Αιγαίο

Είναι χαρακτηριστικό ότι η Άγκυρα παραχώρησε τα αεροδρόμια του Μπαντιρμά αλλά
και του Μπαλικεγίρ στη Δυτική Τουρκία, τα οποία χρησιμοποιούνται από την
πολεμική της Αεροπορία για τις εξόδους των F-16 που παραβίαζαν συστηματικά
μέχρι τώρα τον εναέριο χώρο στο Αιγαίο. Η Άγκυρα ζήτησε να έχει την
προτεραιότητα, καθώς θα πρέπει να περιπολεί και να ασκεί συγκεκριμένα
καθήκοντα που θα τις αναθέτει ο ανώτατος διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων
στρατηγός Κλαρκ.

Η έγκριση όμως ενός ουσιαστικού πλεονεκτήματος στην Τουρκία απέναντι στην
Ελλάδα, σύμφωνα με έγκυρες διπλωματικές πηγές, μπορεί να οδηγήσει στη
δημιουργία «τετελεσμένων» με μια ντε φάκτο αναγνώριση των παραβιάσεων που θα
χρησιμοποιήσει ίσως η Άγκυρα μετά το τέλος του πολέμου, για παράδειγμα, στις
συζητήσεις για την οικοδόμηση των ΜΟΕ και τον ισχυρισμό ότι «υπήρξε προηγούμενο».

Οι ίδιες πηγές πιστεύουν ακόμη ότι πέρα από την ικανοποίηση της ατλαντικής
στρατηγικής να περικυκλώσει τη Γιουγκοσλαβία, μετά την ανακοίνωση και της
Ουγγαρίας να προσφέρει αεροδρόμια και εναέριο χώρο για τους βομβαρδισμούς, η
Τουρκία θα επιχειρήσει τώρα να «κερδίσει πόντους» απέναντι στην Ελλάδα, η
οποία διατηρεί τη γνωστή επιφυλακτική στάση μέσα στο ΝΑΤΟ.

Ταυτόχρονα, εκτιμούν οι ίδιες πηγές, «ένα ΝΑΤΟϊκό άνοιγμα προς την Τουρκία»
αποτελεί και έναν επιπρόσθετο μοχλό πίεσης προς την Αθήνα και την κοινή γνώμη,
να γίνει αποδεκτή μια μεγαλύτερη συμμετοχή στις ΝΑΤΟϊκές επιθέσεις εναντίον
της Γιουγκοσλαβίας με την αξιοποίηση της γεωστρατηγικής της θέσης, στην
περίπτωση που αποφασισθούν και προωθηθούν τα «επικαιροποιημένα» πλέον σχέδια
για χερσαίες επιχειρήσεις. Να δεχθεί δηλαδή επίσημα πλέον την ανάπτυξη των
δυνάμεων από τα λιμάνια και αεροδρόμια στη Βόρεια Ελλάδα, ιδιαίτερα της Θεσσαλονίκης.

Ένας άλλος «πονοκέφαλος» που ενδέχεται από αυτή την εξέλιξη να δημιουργηθεί
στην Αθήνα είναι και το γεγονός ότι η Τουρκία παραχωρεί και ένα αεροδρόμιο
κοντά στα σύνορά της στη Θράκη. Από εκεί θα πρέπει, όπως προβλέπουν τα ΝΑΤΟϊκά
σχέδια, να πετούν τα τουρκικά αεροσκάφη για ανεφοδιασμούς των συμμαχικών
αεροπλάνων. Το ερώτημα όμως είναι από ποιον εναέριο χώρο θα περνούν αν όχι τον
ελληνικό, δεδομένου ότι η Βουλγαρία προς το παρόν δεν έχει δώσει το «πράσινο
φως». Η χρήση όμως του ελληνικού εναέριου χώρου από τουρκικά αεροπλάνα για μη
ανθρωπιστικές επιχειρήσεις θα δημιουργούσε τεράστια πολιτικά προβλήματα, καθώς
η κοινή γνώμη είναι στη συντριπτική της πλειοψηφία εναντίον των ΝΑΤΟϊκών επιθέσεων.

Πάντως, προς το παρόν το ΝΑΤΟ τηρεί «σιγήν ιχθύος» και αρνείται επί του
παρόντος να κάνει οποιοδήποτε σχόλιο γύρω από αυτό το θέμα.

Το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να «κεφαλαιοποιήσει» προς όφελός της
την κρίση στο Κόσοβο και τις μεταπολεμικές εξελίξεις, προβληματίζει και την
ελληνική κυβέρνηση. Την ίδια στιγμή, και ο αμερικανικός παράγοντας
δραστηριοποιείται σε θέματα πέραν του Κοσόβου.

Ο Αμερικανός πρέσβης Νίκολας Μπερνς, στις επαφές του με την ελληνική κυβέρνηση
(προχθές είδε τον Άκη Τσοχατζόπουλο, χθες τον Γιάννο Κρανιδιώτη), συζητεί
πέραν του θέματος τού Κοσόβου μια σειρά άλλα θέματα ­ από το επόμενο
εξοπλιστικό πρόγραμμα της Ελλάδας μέχρι το Κυπριακό.

Ο κ. Κρανιδιώτης διευκρίνισε χθες ότι ο κ. Μπερνς δεν του ζήτησε «παραχώρηση
διευκολύνσεων ή εναερίου χώρου κ.λπ.», συζητήθηκε όμως το Κυπριακό.

Διπλωματικές πηγές, με αφορμή την απόφαση του ΝΑΤΟ να κάνει αεροπορικές
επιδρομές κι από βάσεις της Τουρκίας και της Ουγγαρίας, έλεγαν ότι, ούτως ή
άλλως, η Συμμαχία δεν έχει ανάγκη τον εναέριο χώρο της Ελλάδας γι’ αυτές,
δεδομένου ότι η Βουλγαρία έχει ήδη παραχωρήσει αυτό το δικαίωμα. Δεν
απέκλειαν, ωστόσο, η Άγκυρα με αφορμή τη συμμετοχή της στους βομβαρδισμούς ­
κι άρα την επίδειξη νομιμοφροσύνης προς το ΝΑΤΟ – να επιχειρήσει να ενισχύσει
τη θέση της έναντι της Ελλάδας εντός της Συμμαχίας.

Προσέθεταν ακόμη, ότι η Αθήνα θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη και για
τουρκικά αιτήματα αναβάθμισης του καθεστώτος των ευρωτουρκικών σχέσεων. Κι
εξηγούσαν ότι, από τη στιγμή που με το Σύμφωνο Σταθερότητας τα Βαλκάνια θα
έρθουν τρόπον τινά εγγύτερα στην Ένωση, θα είναι λογικό η Άγκυρα να
διεκδικήσει αναβάθμιση του status της, έτσι ώστε να διατηρηθούν οι υπάρχουσες ισορροπίες.

Η Αθήνα αναμένει πως το ζήτημα των ελληνοτουρκικών σχέσεων θα τεθεί και κατά
την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Παπανδρέου στις Ηνωμένες
Πολιτείες, όπου θα συναντηθεί και με τη Μανλτίν Ολμπράιτ. Ωστόσο, το υπουργείο
Εξωτερικών υποστηρίζει πως δεν υπάρχει κανένα αντικείμενο συζήτησης, δεδομένου
ότι δεν έχει σχηματισθεί καν κυβέρνηση στην Τουρκία.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Γιάννος Κρανιδιώτης έκανε χθες γνωστό ότι η
Ελλάδα, εν όψει του προσεχούς Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων ­ αλλά και της
Συνόδου Κορυφής της Κολωνίας ­, έχει υποβάλει στην Ε.Ε. υπόμνημα για τη
συγκρότηση της κοινής αμυντικής πολιτικής της Ένωσης.

Ο κ. Κρανιδιώτης, ο οποίος επισκέπτεται από χθες την Κύπρο, επιβεβαίωσε επίσης
ότι ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης έχει απαντήσει σε επιστολή του προέδρου
Κληρίδη για τους εξοπλισμούς.