Οι Σέρβοι πρόσφυγες θα μπορέσουν να γυρίσουν ποτέ στα σπίτια τους;

Δεκάδες χιλιάδες Βαλκάνιοι πρόσφυγες ζουν στα περίχωρα του Βελιγραδίου, καθώς
και μέσα στην πρωτεύουσα της Γιουγκοσλαβίας. Αυτοί οι άνθρωποι έχουν διωχθεί
από τα σπίτια τους στο πλαίσιο ενός πολέμου βίαιων διωγμών και εθνοκαθάρσεων,
και αναρωτιούνται εάν ποτέ τους θα μπορέσουν να επιστρέψουν στις εστίες τους.
Δεν είναι Αλβανόφωνοι όμως. Είναι Σέρβοι πρόσφυγες.

Οι Σέρβοι αυτοί διώχθηκαν από τη γειτονική Κροατία κατά τη διάρκεια ενός
αιματηρού και οδυνηρού πολέμου που έφερε αντιμέτωπο το άρτι δημιουργηθέν
ανεξάρτητο κράτος της Κροατίας με εθνικιστικές δυνάμεις Κροατών-Σέρβων, οι
οποίες υποστηρίζονταν από τον στρατό της παλαιάς Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας
που διοικούνταν από τους Σέρβους.

Από την Κράινα

Η μαζική έξοδος των Σέρβων προσφύγων συνέβη το 1995, όταν ο στρατός των
Κροατών ισχυροποιήθηκε αρκετά ώστε να στραφεί εναντίον της Κράινα, περιοχής
της Νοτιοανατολικής Κροατίας, όπου οι Σέρβοι είχαν εγκαθιδρύσει μία οιονεί
αυτόνομη κυβέρνηση. Περίπου 300.000 Σέρβοι της Κράιανα αναγκάσθηκαν να φύγουν,
εγκαταλείποντας τα σπίτια και τη γη τους ­ την οποία κατείχαν οι οικογένειές
τους επί αιώνες ­ και αναζήτησαν καταφύγιο ανατολικά, στη Σερβία, την κυρίαρχη
Δημοκρατία της σημερινής Γιουγκοσλαβίας. Τώρα, αυτοί οι πρόσφυγες είναι
τρομοκρατημένοι που ξαναβρίσκουν τη βία στο κατώφλι τους, υπό την μορφή των
ΝΑΤΟϊκών βομβαρδισμών. Και, κατά τραγική ειρωνεία, εκφράζουν ένα είδος ζήλειας
για τους Αλβανόφωνους πρόσφυγες του Κοσσυφοπεδίου. Διότι, παρ’ όλα όσα έχουν
υποστεί οι Κοσοβάροι πρόσφυγες, έχουν αυτό που οι Σέρβοι πρόσφυγες της Κράινα
δεν έχουν: τη συμπόνια ολόκληρου του κόσμου.

Η αδικία

Όποιος και να είναι ο λόγος που τα βάσανα των Σέρβων δεν προκάλεσαν ούτε τότε,
ούτε τώρα, εντύπωση στο εξωτερικό, η ιστορία των Σέρβων της Κράινα δημιουργεί
αγανάκτηση, υπό το πρίσμα μάλιστα αυτού που χαρακτηρίζεται ως υπερβολική
παγκόσμια έγνοια για τις συμφορές του Αλβανοφώνων του Κοσσυφοπεδίου. Λένε
μάλιστα οι Σέρβοι πρόσφυγες ότι είναι μεγάλη αδικία που το ΝΑΤΟ τους τιμωρεί
για κάτι που συνέβη στους Αλβανόφωνους Κοσοβάρους, ενώ ακριβώς το ίδιο είχαν
υποστεί οι Σέρβοι της Κροατίας, δίχως να ακουσθεί ούτε μία διαμαρτυρία από την
διεθνή κοινότητα, σε εκείνη την περίπτωση…

Ο φόβος

Πολλοί από τους Σέρβους πρόσφυγες της Κράινα θα ήθελαν να επιστρέψουν στα
σπίτια τους στην Κροατία, αλλά δεν το κάνουν διότι αφενός τους θέτει αμέτρητα
εμπόδια η κροατική κυβέρνηση, και αφετέρου διότι φοβούνται ότι θα υποστούν
θηριωδίες εάν επιστρέψουν στις πατροπαράδοτες εστίες τους. Ο Μπορίς Ντέβιτς,
23 χρόνων, είναι πρόσφυγας από την Κνιν, την πάλαι ποτέ πρωτεύουσα της
ελεγχόμενης από τους Σέρβους Κράινα. Τώρα είναι υπαίθριος πωλητής στο
Βελιγράδι. Μαζί με την οικογένειά του, αναγκάσθηκε να φύγει κακήν κακώς από
την Κνιν, την ώρα που η πόλη δεχόταν σφοδρή επίθεση από τον κροατικό στρατό.
Ενώ λοιπόν διέσχιζαν τη Βοσνία, με προορισμό τους τη Σερβία, το προσφυγικό
τους καραβάνι ξαναδέχθηκε επίθεση από τον στρατό των Κροατών. «Ακόμα κι αν
πάρουμε άδεια να ξαναγυρίσουμε», λέει σήμερα ο κ. Ντέβιτς, «θα το σκεφθούμε
καλά να επιστρέψουμε. Πρέπει να βεβαιωθούμε ότι έχουμε πράγματι ξεπεράσει αυτά
που υποστήκαμε και επίσης να προσπαθήσουμε να πείσουμε τους εαυτούς μας ότι οι
Κροάτες αληθινά θα μας δεχτούν».