Το διεθνές δίκαιο τελικά θα επικρατήσει

Η διεθνής νομοθεσία περιορίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις μ’ έναν τρόπο
που δεν είχαν αντιμετωπίσει ποτέ οι ΗΠΑ. Η στρατηγική της Ουάσιγκτον να
ενείνει τους βομβαρδισμούς μέχρις ότου η Σερβία υποταχθεί θα αποτύχει. Το
διεθνές δίκαιο θα εξαναγκάσει στον τερματισμό των βομβαρδισμών.

Το δίκαιο. Δεν επιτρέπεται πόλεμος εναντίον αμάχων και η πρόεδρος του ειδικού δικαστηρίου θα πρέπει να επιστήσει την προσοχή στους αξιωματούχους του ΝΑΤΟ για τους στόχους που επιλέγουν

Το 1993, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών με πρωτοβουλία των ΗΠΑ και
του ΝΑΤΟ δημιούργησε το διεθνές δικαστήριο για εγκλήματα πολέμου στην πρώην
Γιουγκοσλαβία, το πρώτο μετά το δικαστήριο της Νυρεμβέργης. Αυτοί τη στιγμή
βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία και έχει απαγγείλει κατηγορίες σε 80 υπόπτους.
Όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ έχουν υποστηρίξει ενεργά αυτό το δικαστήριο. Πάντως, αν
Συμμαχία δεν είναι προσεκτική, οι ηγέτες της θα μπορούσαν να βρεθούν στο
εδώλιο του κατηγορουμένου.

Το επιχείρημα υπέρ των αεροπορικών βομβαρδισμών ήταν ότι αν το ΝΑΤΟ υπέβαλε σε
μεγάλη δοκιμασία τον σερβικό στρατό, οι Σέρβοι πιθανόν να απέσυραν τις
δυνάμεις τους από το Κοσσυφοπέδιο.

Αυτό είναι αναμφίβολα σωστό. Μια μαζική επιδρομή της ΝΑΤΟϊκής αεροπορίας, που
δεν θα στόχευε μόνον στην καταστροφή του σερβικού στρατού αλλά θα περιλάμβανε
βαθμηδόν και τη σερβική υποδομή, πιθανόν να έφερνε αποτελέσματα.

Η παραβίαση

Το πρόβλημα είναι ότι, όταν δεν το υπαγορεύει η στρατιωτική αναγκαιότητα, το
να προκαλείς ζημιές και θύματα αποτελεί παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Η
αεροπορία μπορεί να βομβαρδίσει μια γέφυρα ή ένα διυλιστήριο για να διακόψει
τον εφοδιασμό του αντιπάλου, ανεξάρτητα από τα προβλήματα που προκαλεί αυτό
στον άμαχο πληθυσμό. Αλλά από ένα συγκεκριμένο σημείο και πέρα, οι
βομβαρδισμοί παύουν να προξενούν παράπλευρες ζημιές στον άμαχο πληθυσμό.
Στρέφονται απευθείας εναντίον του.

Τα λάθη

Οι πρόσφατες αποφάσεις να αποκοπεί η τροφοδοσία των Σέρβων με ηλεκτρική
ενέργεια και να βομβαρδιστούν μια βιομηχανία τσιγάρων, ένας τηλεοπτικός
σταθμός και τα κεντρικά γραφεία του κυβερνώντος κόμματος είναι δύσκολο να
περιγραφούν ως στρατιωτική αναγκαιότητα. Τα λάθη, όπως ο βομβαρδισμός της
πρεσβείας, θα πληθαίνουν, όσο οι μη στρατιωτικοί στόχοι θα αυξάνουν.

Το διεθνές δικαστήριο εγκλημάτων πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία έχει
δικαιοδοσία απόδοσης ατομικών ευθυνών για παραβιάσεις του δικαίου, που έχουν
διαπραχθεί στη Γιουγκοσλαβία από το 1991. Ανάμεσα στα εγκλήματα που θα
εκδικαστούν είναι και «η αδικαιολόγητη καταστροφή πόλεων ή κοινοτήτων ή
καταστροφές που δεν δικαιολογούνται από στρατιωτική αναγκαιότητα». Οι
αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ, οι ανώτατοι στρατιωτικοί, ακόμα και οι πιλότοι
κινδυνεύουν να προσαχθούν στο δικαστήριο.

Το δικαστήριο

Η πρόεδρος του ειδικού εικαστηρίου, η δικαστής Λουίζ Άρμπουρ, θα πρέπει να
επιστήσει την προσοχή στους αξιωματούχους του ΝΑΤΟ για τους στόχους που
επιλέγουν, αν δεν το έχει κάνει ήδη. Οι προειδοποιήσεις της έχουν ιδιαίτερο
βάρος. Τα μέλη του ΝΑΤΟ αναγνωρίζουν πως οι διατάξεις του Καταστατικού Χάρτη
του ΟΗΕ τα υποχρεώνουν να συνεργαστούν με το ειδικό δικαστήριο. Για πρώτη φορά
στην ιστορία τους, οι ΗΠΑ ανακαλύπτουν πως έχουν εμπλακεί σε μια ένοπλη
σύγκρουση στην οποία ένα δικαστήριο μπορεί ­ και δικαίως ­ να επιμείνει να
δικάσει Αμερικανούς στρατιωτικούς.

Είναι πάντως μάλλον απίθανο το δικαστήριο να απαγγείλει κατηγορίες. Μια
δημόσια εξαγγελία της πρόθεσης να διερευνηθούν τέτοιες υποθέσεις θα αρκούσε
για να διασπάσει τη Συμμαχία και να σταματήσει τους βομβαρδισμούς. Ένα τέτοιο
αποτέλεσμα θα υποχρέωνε τον πρόεδρο Κλίντον ή να ελευθερώσει το Κοσσυφοπέδιο
χρησιμοποιώντας χερσαίες δυνάμεις ή να δεχτεί τον ρωσικό συμβιβασμό.

Οι άμαχοι

Το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει πόλεμο εναντίον των αμάχων. Το ΝΑΤΟ
περιορίζεται από τη διεθνή νομική τάξη που θέλει να επιβάλει. Ειδικά σ’ έναν
πόλεμο που διεξάγεται στο όνομα ανθρωπιστικών αρχών.

Ο Jonathan Μ. Miller είναι καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Σάουθγουεστερν.