«Έξυπνα» όπλα που εξολοθρεύουν αμάχους και καταστρέφουν κοινωνικές υποδομές

Πριν από έναν περίπου μήνα (1) χαρακτήρισα απερίσκεπτη την εμπλοκή του ΝΑΤΟ
στο Κοσσυφοπέδιο. Πίστευα και πιστεύω ότι εφόσον ο σερβικός λαός και η
πολιτική του ηγεσία είναι διατεθειμένοι να καταβάλουν το τίμημα της
ανεξαρτησίας και της κυριαρχίας της χώρας τους, όσο βαρύ και αν είναι, οι
επιχειρήσεις δεν έχουν πολιτικό στόχο. Οι μετέπειτα εξελίξεις νομίζω ότι
δικαιώνουν αυτή την εκτίμηση.

Είναι πράγματι εντυπωσιακό, αλλά το αποτέλεσμα των βομβαρδισμών είναι η
αναδίπλωση του επιτιθεμένου. Το Ραμπουγέ είναι ήδη ένα νεκρό κείμενο και δεν
αποκλείεται οι τελικές προτάσεις της Δύσης να συμπέσουν με τα όσα έχουν ίσως
ήδη συνομολογήσει ο Μιλόσεβιτς και ο Ρουγκόβα. Δυστυχώς η ανάγκη συντήρησης
της εικόνας ισχύος της Συμμαχίας υπερισχύει ακόμα του mea culpa το οποίο θα
όφειλε (στον εαυτό του πριν απ’ όλα) ένας πραγματικός ηγεμών (2). Γι’ αυτό όλο
και περισσότερα «έξυπνα» όπλα εξολοθρεύουν αμάχους και καταστρέφουν κοινωνικές
υποδομές. Αυτή ακριβώς τη στάση της Δύσης οφείλει να εκτιμήσει με ωριμότητα
και η ηγεσία της Γιουγκοσλαβίας, ώστε το πλαίσιο μιας επιδιωκόμενης συμφωνίας
να μην είναι απαράδεκτο για το φαινόμενο κύρος της άλλης πλευράς. Αλλιώς
ενδέχεται η αναμέτρηση στο Κοσσυφοπέδιο να αναδείξει τελικά μόνον ηττημένους.

Πάντως στα καθ’ ημάς έχει αρχίσει η συζήτηση για την επόμενη μέρα με
προεξοφλημένη την επίτευξη συμφωνίας στο προσεχές μέλλον. Αν τελικά
επιβεβαιωθεί αυτή η αισιοδοξία, το πρώτο θέμα καθ’ όσον αφορά την Ελλάδα είναι
η αποκατάσταση της ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή. Η ενίσχυση αλβανικών
παραστρατιωτικών δυνάμεων οδηγεί, την επομένη της λήξεως των βομβαρδισμών, σε
αποσταθεροποίηση όχι βέβαια του Κοσσυφοπεδίου, αλλά της FYROM και της ίδιας
της Αλβανίας. Αυτό το διαφαινόμενο πρόβλημα οφείλουν να επιλύσουν όσοι το
δημιούργησαν. Σε κάθε περίπτωση η χώρα μας θα μπορούσε να ενισχύσει τη
σταθερότητα των όμορων αυτών χωρών, αλλά όχι βέβαια άνευ όρων. Η προστασία του
ελληνικού στοιχείου και της κοινωνικής υπόστασης και δράσης του στη Βόρειο
Ήπειρο και ο έντιμος συμβιβασμός για την ονομασία της FYROM ώστε να μην
υποδηλώνει αλυτρωτικές βλέψεις εναντίον μας είναι βασικές προϋποθέσεις για την
ανάληψη σταθεροποιητικών πρωτοβουλιών εκ μέρους της χώρας μας. Αν δεν
αποκατασταθεί η ασφάλεια στην περιοχή σε υψηλά επίπεδα, οι σχεδιασμοί για την
ανάληψη ποικίλων επιχειρηματικών δράσεων δεν πρόκειται να ευδοκιμήσουν.

Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι πολλές θέσεις οι οποίες διατυπώνονται από πολλές
πλευρές έχουν λίγη σχέση με την πραγματικότητα. «Θα μας ανατεθεί η
ανοικοδόμηση της Γιουγκοσλαβίας». Από ποιους; «Θα διεισδύσουμε στις γειτονικές
χώρες». Πώς κατοχυρώσαμε τέτοια εξουσία; «Θα παίξουμε ηγετικό ρόλο στα
Βαλκάνια». Γιατί δικαιούμεθα τέτοιο ρόλο; Έχω τη γνώμη ότι αντί για την
αβάσιμη αισιοδοξία, αυτό το οποίο έχουμε σήμερα ανάγκη είναι η πραγματιστική
προσέγγιση των συνθηκών που έχουν δημιουργηθεί. Πρώτα-πρώτα, η Γιουγκοσλαβία
βεβαίως θα ανασυγκροτηθεί, αλλά ο σχεδιασμός θα εκπονηθεί από την κυβέρνησή
της. Αυτή η κυβέρνηση θα υπάρχει και μάλιστα με αυξημένο κύρος και ισχύ και
μετά τους βομβαρδισμούς και ασφαλώς θα καλέσει σε συνεργασία φιλικές δυνάμεις.
Γι’ αυτό ακριβώς και οι αντισερβικές δηλώσεις πολιτικών και άλλων παραγόντων
όχι μόνον δεν ανταποκρίνονται στο κοινό περί δικαίου αίσθημα, αλλά δεν
υπηρετούν και τα συμφέροντά μας. Δεύτερον, οποιασδήποτε μορφής διείσδυση σε
γειτονικές χώρες δεν συνάδει με τη βαλκανική πολιτική της χώρας μας. Η μόνη
βαλκανική πολιτική η οποία μπορεί να έχει στέρεες βάσεις είναι η πολιτική της
φιλίας και συνεργασίας, η οποία ασφαλώς εμπεριέχει την πτυχή της οικονομικής
ανάπτυξης και συνεργασίας. Σήμερα μάλιστα έχουμε τις προϋποθέσεις ­
περισσότερο από κάθε άλλη φορά ­ να την προωθήσουμε. Και τρίτον, θα πρέπει να
έχουμε επίγνωση τού ότι αυτή ακριβώς η συνεργασία μεταξύ των ιστορικών και
πολύπαθων λαών της περιοχής κάθε άλλο παρά σε ηγεμονισμούς και ηγετικούς
ρόλους παραπέμπει. Πολύ περισσότερο όταν οι Σέρβοι θα έχουν μόλις βγει από μια
χωρίς προηγούμενο δοκιμασία για να διατηρήσουν την αυτονομία τους απέναντι
στον ηγεμονισμό.

Το συμπέρασμα από τα όσα συμβαίνουν δίπλα μας ­ ώστε τα μελλούμενα να είναι
καλύτερα ­ είναι κάτι αυτονόητο αλλά όχι πάντοτε ιθύνον. Γνώμονας για τις
πρωτοβουλίες μας πρέπει να είναι το εθνικό και δημόσιο συμφέρον και όχι
ιδεοληψίες και μόδες αμφίβολης χρησιμότητας. Τίποτε δεν μπορεί να
υποκαταστήσει ­ ιδιαίτερα σήμερα ­ τη συνετή και ανοιχτή σκέψη που μόνον αυτή
μπορεί να διευρύνει τους ορίζοντές μας. Αυτή τη σκέψη μας έχουν ανάγκη και οι
όποιοι σύμμαχοι και εταίροι μας και είναι ό,τι πιο χρήσιμο μπορούμε να τους
δώσουμε (3).

(1) Ομιλία μου στην Κεντρική Επιτροπή του ΠΑΣΟΚ 17-4-99

(2) Ομιλία μου στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ 28-4-99

(3) Άρθρο μου στα «ΝΕΑ» 8-4-99

Ο Παντελής Οικονόμου είναι βουλευτής Α’ Αθήνας και μέλος της Κεντρικής
Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ.