Με …γόβα στιλέτο οι Ειδικές Δυνάμεις της Αστυνομίας

Στην αίθουσα της Σχολής Ανθυπομοιράρχων της τάξης του 1975 καθόταν στο πρώτο
θρανίο. Ξεχώριζε αμέσως: ήταν η μοναδική γυναίκα ανάμεσα σε 100 άνδρες. Η κ.
Ανδρομάχη Τζουμέρκα είναι η πρώτη γυναίκα που έγινε στρατηγός της ΕΛ.ΑΣ. Για
την εισαγωγή της, ωστόσο, στη Σχολή Αξιωματικών της τότε Χωροφυλακής, στις
αρχές της δεκαετίας του ’70, χρειάστηκε να συγκληθεί ειδική επιτροπή.

Είκοσι τέσσερα χρόνια αργότερα, δέκα γυναίκες αστυνομικοί μπαίνουν για πρώτη
φορά στις επίλεκτες δυνάμεις κρούσης της Ελληνικής Αστυνομίας (ΕΛ.ΑΣ.).

Από τον περασμένο Νοέμβριο, ύστερα από δικό τους αίτημα, η Μαρία, η Φωτεινή
και η Ευαγγελία ανήκουν στην Υποδιεύθυνση Μέτρων Τάξης της Διεύθυνσης
Αστυνομικών Επιχειρήσεων, μαζί με τους άνδρες της Υποδιεύθυνσης Αποκατάστασης
Τάξης, τα γνωστά σε όλους ΜΑΤ.

Δουλειά τους είναι να παρακολουθούν την… πορεία των διαδηλώσεων. Παρ’ ότι το
απεύχονται, αν παραστεί ανάγκη θα συγκρουστούν με τους διαδηλωτές, καθώς
αποτελούν τον προπομπό των ΜΑΤ. Εξοπλισμένες με κράνη και κλομπ, πολλές φορές
βρίσκονται μέσα σε «σύννεφα» από πέτρες, ξύλα και μολότοφ.

Η παρουσία τους στα γήπεδα, στις συγκεντρώσεις αντιμέτωπες με χούλιγκαν και
νεαρούς ταραξίες, ξαφνιάζει.

Γυναίκες στην Αστυνομία, σε υπηρεσίες της Ασφάλειας, της Άμεσης Δράσης
υπάρχουν πολλές, γυναίκες όμως με κράνη και ασπίδες, μέσα στα δακρυγόνα και
στις πέτρες, ξεχωρίζουν.

Στους έξι μήνες που υπηρετούν στην Υπηρεσία Μέτρων Τάξης, φαίνεται ότι
καταφέρνουν να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες, όπως και οι άνδρες συνάδελφοί τους.

«Ήταν δική τους επιλογή, όπως άλλωστε όλων των αστυνομικών της Διεύθυνσης, να
υπηρετήσουν σε αυτή την υπηρεσία και εμείς τις δεχθήκαμε. Κατετάγησαν
εθελοντικά, γνωρίζοντας τις δυσκολίες, τα ρίσκα και τους κινδύνους», λέει ο
διευθυντής των Αστυνομικών Επιχειρήσεων.

Οι κανονισμοί της Αστυνομίας, όπως εξηγεί, δεν κάνουν διακρίσεις σε άνδρες και
γυναίκες αστυνομικούς και δεν υπάρχουν αποκλεισμοί λόγω φύλου στις θέσεις των
υπηρεσιών. Με το νέο σύστημα των μεταθέσεων, άλλωστε, μπορούν οι αστυνομικοί
να επιλέξουν σε ποια υπηρεσία επιθυμούν να υπηρετήσουν.

Και οι δέκα γυναίκες που επέλεξαν την ΥΜΕΤ, πέρασαν την ειδική εκπαίδευση,
αξιολογήθηκαν και απέδειξαν, όπως παραδέχονται και οι ανώτεροί τους, ότι έχουν
τα προσόντα για τις ανάγκες αυτής της υπηρεσίας.

Άλλωστε, η παρουσία των γυναικών στην Αστυνομία είναι έντονη τα τελευταία
χρόνια και έχει αυξηθεί ο αριθμός τους. Όλο και περισσότερες γυναίκες μπαίνουν
δυναμικά σε ευαίσθητες υπηρεσίες της Αστυνομίας και αναλαμβάνουν δύσκολες
αποστολές. Στην Άμεση Δράση, στις περιπολίες στους δρόμους, στις υπηρεσίες της
Ασφάλειας, μετέχοντας ενεργά και αποτελεσματικά στις επιχειρήσεις για τη
σύλληψη επικίνδυνων κακοποιών. Έπρεπε να περάσουν πάνω από δύο δεκαετίες για
να τους δοθεί η ευκαιρία να υπηρετήσουν και σε επίλεκτες δυνάμεις της Αστυνομίας.

Για τους ανωτέρους τους δεν υπάρχει πρόβλημα, αρκεί να τηρούνται οι
ισορροπίες. «Μέσα στην ομάδα μαζί με τους άνδρες συναδέλφους τους μπορούν να
αντιμετωπίσουν δύσκολες και επικίνδυνες καταστάσεις. Σε ένα ποσοστό, μπορούν
να υπηρετήσουν αποτελεσματικά σε αυτές τις υπηρεσίες. Δεν μπορεί όμως να
υπερτερούν αριθμητικά σε σχέση με τους άνδρες. Μια διμοιρία, όπου οι γυναίκες
είναι περισσότερες από τους άνδρες, δεν μπορεί να λειτουργήσει
αποτελεσματικά», μας λέει αξιωματικός της Αστυνομίας.

Τις συναντήσαμε στο γκρίζο επιβλητικό κτίριο στην Καισαριανή, στο στρατηγείο
των επίλεκτων μονάδων της Αστυνομίας. Από αυτό το κτίριο, όπου εδρεύουν οι
ειδικές δυνάμεις της ΕΛ.ΑΣ. επέλεξαν να ξεκινήσουν τη σταδιοδρομία τους στην Αστυνομία.

Η Μαρία, η Φωτεινή και η Ευαγγελία φορούσαν τη στολή τους με τα διακριτικά της
υπηρεσίας τους, έτοιμες να ξεκινήσουν την πρωινή βάρδια.

Με ανάστημα γύρω στο 1.70, γεροδεμένες και γυμνασμένες χωρίς όμως να δίνουν
την εντύπωση της γυναίκας-«Ράμπο».

Σφιγμένες στις αντιδράσεις τους, μετρούσαν τα λόγια τους και ζύγιζαν την κάθε λέξη.

Και οι τρεις, ηλικίας 21 χρόνων η Φωτεινή και 22 χρόνων η Μαρία και η
Ευαγγελία, μπήκαν στην Αστυνομία με το σύστημα των Πανελληνίων Εξετάσεων.
Κατετάγησαν το 1996 όταν ανάμεσα σε χιλιάδες υποψηφίους επελέγησαν 1.025
άνδρες και 150 γυναίκες. Για δυόμισι χρόνια παρέμειναν στην Σχολή Αστυφυλάκων
για τη βασική και πρακτική εκπαίδευση. Στην Υποδιεύθυνση Μέτρων Τάξης, όπου
κατετάγησαν, ακολούθησαν και άλλο ειδικό πρόγραμμα εκπαίδευσης για τις ανάγκες
της Υπηρεσίας.

«Η πρώτη μας ημέρα στην Υπηρεσία ήταν δύσκολη. Μετείχαμε στα μέτρα για την
μαθητική πορεία. Έγιναν επεισόδια και εκσφεντονίσθηκαν πέτρες και ξύλα από
τους διαδηλωτές. Κρατήσαμε την ψυχραιμία μας και κολυμπήσαμε στα βαθιά νερά».

Αντιμέτωπες με τη βία στις σκληρές αναμετρήσεις μεταξύ αστυνομικών και
διαδηλωτών. Οι ίδιες το αντιμετωπίζουν ψύχραιμα: «Η υπηρεσία που υπηρετούμε
δρα προληπτικά. Επιδίωξή της είναι να αποφευχθούν οι βίαιες συγκρούσεις και η
κλιμάκωση των επεισοδίων. Προσπαθούμε να αποτρέψουμε τη βία με όσο το δυνατόν
πιο ήπια μέσα. Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τις εντολές, περιοριζόμαστε στις
απωθήσεις με τα χέρια και μόνο σε έκτακτες περιπτώσεις θα χρησιμοποιήσουμε το
κλομπ. Δεν είμαστε σε δυνάμεις καταστολής για να ασκήσουμε, αν χρειασθεί, βία».

Η Μαρία γεννήθηκε και πέρασε τα μαθητικά της χρόνια στη Λάρισα, όπου διαμένουν
ακόμα οι γονείς της: «Από μικρή είχα την ιδέα να γίνω αστυνομικός. Με
εντυπωσίαζε η δράση. Αργότερα βρήκα και άλλα ενδιαφέροντα στην Αστυνομία, όπως
η προστασία που παρέχει στον πολίτη, ο κοινωνικός της ρόλος. Αποφάσισα να γίνω
αστυνομικός και όταν τελείωσα το Λύκειο έδωσα εξετάσεις. Δεν ακολούθησα το
επάγγελμα αυτό μόνο για λόγους βιοποριστικούς…».

Η πρώτη της επιλογή, όταν τελείωσε τη Σχολή, ήταν η Υπηρεσία Μέτρων Τάξης:
«Είμαι δραστήριος άνθρωπος και δεν θα μπορούσα να κλεισθώ μέσα σε ένα γραφείο.
Ήθελα να κάνω κάτι το ξεχωριστό. Είχα ενημερωθεί και για τα θετικά και για τα
αρνητικά αυτής της Υπηρεσίας, αλλά θεώρησα ότι θα ήταν μια καλή εμπειρία για
να ξεκινήσω τη σταδιοδρομία μου στην Αστυνομία…». Η Μαρία ήταν
προετοιμασμένη για τις δυσκολίες που θα αντιμετώπιζε: «Ήμουν αποφασισμένη να
προχωρήσω. Πρόκειται για έναν ανδροκρατούμενο χώρο, λόγω του αντικειμένου της
δουλειάς. Στην Υπηρεσία, πάντως, δεν αντιμετώπισα κανένα πρόβλημα από τους
άνδρες συναδέλφους μου. Μας έμαθαν να λειτουργούμε μέσα στην ομάδα για να
αντιμετωπίσουμε δύσκολες καταστάσεις. Και αυτό με βοήθησε στα πρώτα επεισόδια
με διαδηλωτές.

Ήταν μια δύσκολη αρχή, αλλά κράτησα την ψυχραιμία μου. Από τότε στους έξι
μήνες που υπηρετώ έχω συμμετέχω σε επιχειρήσεις σε πορείες, γήπεδα και σε
περιπολίες στην Αθήνα.

Η παρουσία μας στους δρόμους και πορείες ξαφνιάζει. Ο κόσμος δεν έχει
συνηθίσει ακόμα να βλέπει γυναίκες σε τέτοιες επιχειρήσεις. Πολλές φορές έχω
ακούσει διάφορα σχόλια, αλλά δεν δίνω σημασία».

Δεν έχει μετανιώσει, όπως λέει, για την επιλογή της. «Σκοπεύω να συνεχίσω σε
αυτή την Υπηρεσία. Υπάρχουν δυσκολίες, απαιτείται σκληρή δουλειά, ορθοστασία
με τις ώρες στους δρόμους. Αν βέβαια κάποτε αποφασίσω να κάνω οικογένεια, ξέρω
ότι είναι δύσκολο να συνδυάσω καριέρα σε αυτήν Υπηρεσία και οικογένεια.
Παραδέχομαι ότι άλλες είναι οι δυνατότες του άνδρα και άλλες της γυναίκας.
Ακόμα και εγώ δεν είμαι εξοικειωμένη στην ιδέα να υπηρετήσει μια γυναίκα σε
σκληρές υπηρεσίες, όπως είναι τα ΜΑΤ ή τα ΕΚΑΜ».

Και η Ευαγγελία, 22 χρόνων, από το Θέρμο της Τριχωνίδας, επέλεξε το επάγγελμα
του αστυνομικού επειδή έχει δράση και για έναν ακόμα λόγο: «Μου αρέσει και η
στολή», αστειεύεται. «Στην απόφασή μου έπαιξε ρόλο το θέμα του βιοπορισμού και
η επαγγελματική αποκατάσταση. Επέλεξα στη συνέχεια την ΥΜΕΤ επειδή ήθελα να
βρίσκομαι σε μια μάχιμη υπηρεσία, στην καρδιά των γεγονότων και όχι να
περιμένω καθηλωμένη σε ένα γραφείο. Δεν αντέχω την ρουτίνα».

Για την παρουσία της σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο, λέει: «Σε αυτήν την
υπηρεσία η παρουσία γυναικών δεν είναι κάτι το συνηθισμένο. Είμαστε από τις
πρώτες που επιλέξαμε να υπηρετήσουμε στην ΥΜΕΤ. Στους έξι μήνες που υπηρετώ
δεν διαπίστωσα κάποια προκατάληψη από την πλευρά των συναδέλφων μου. Δεν
αισθάνθηκα ανασφάλεια. Δεν ένιωσα έξω από τα νερά μου. Αντίθετα, προσαρμόσθηκα
αμέσως…». Ιδιαίτερο ενδιαφέρον βρίσκει στις περιπολίες, όπου «η επαφή με τον
κόσμο είναι διαφορετική. Μπορείς να προσφέρεις βοήθεια σε πολίτες που
κινδυνεύουν και να τους προστατεύσεις.

Στον δρόμο, εκείνο που μετράει είναι η ικανότητα και η αποτελεσματικότητα του
αστυνομικού. Ο πολίτης απευθύνεται στον αστυνομικό και δεν τον ενδιαφέρει αν
είναι άνδρας ή γυναίκα. Απο εκεί και πέρα είναι θέμα του αστυνομικού, αν θα
μπορέσει να ανταποκριθεί. Εγώ προσπαθώ να δώσω τον καλύτερο εαυτό μου…».

Η Φωτεινη είναι η μικρότερη της παρέας. 21 χρόνων από την Καστοριά.
«Ακολούθησα το επάγγελμα του αστυνομικού επειδή μού αρέσει η δράση και η
περιπέτεια. Γι’ αυτό επέλεξα την ΥΜΕΤ.

Καθε ημέρα μπορεί να συμβεί κάτι διαφορετικό και ένας νέος αστυνομικός μπορεί
να αποκτήσει πολλές εμπειρίες.

Εμπειρίες που μπορούν να αξιοποιηθούν αργότερα και σε άλλες υπηρεσίες.

Στις πρώτες επιχειρήσεις που μετείχα είχα άγχος, αλλά το ξεπέρασα. Εκείνο που
έχει σημασία σε αυτές τις επιχειρήσεις είναι να κρατάς την ψυχραιμία σου.
Ψυχραιμία και δυναμισμός είναι τα χαρακτηριστικά που πιστεύω πως πρέπει να
έχει κάθε αστυνομικός, όχι μόνος στις ειδικές μονάδες αλλά και σε όλες τις
υπηρεσίες της Αστυνομίας.

Η παρουσία τους στις διμοιρίες ξαφνιάζει. Γυναίκες στην Αστυνομία υπάρχουν
πολλές. Στα Αστυνομικά Τμήματα, στις Υπηρεσίες Ασφαλείας, στην Άμεσο Δράση,
όπου σήμερα υπηρετούν 3.186 γυναίκες εκ των οποίων οι 215 είναι αξιωματικοί.
Γυναίκες όμως με κράνη και κλομπς έτοιμες να αντιμετωπίσουν ομάδες διαδηλωτών
σε επεισόδια, στις άγριες οδομαχίες της Αθήνας, είναι κάτι το ξεχωριστό και το
ασυνήθιστο, που προκαλεί εντύπωση στους πολίτες.

«Οι γυναίκες έχουν τη δυνατότητα να υπηρετήσουν με επιτυχία σε όλες της
Υπηρεσίες της Αστυνομίας. Με την καλή εκπαίδευση μπορεί να ξεπερασθούν οι δυσκολίες».

Η κ. Ανδρομάχη Τζουμέρκα, η πρώτη γυναίκα που κατάφερε να ανέλθει στις
ανώτατες βαθμίδες στης Αστυνομίας, είναι κατηγορηματική: «Οι γυναίκες μπορούν
να καταλάβουν διοικητικές θέσεις, σε μάχιμες υπηρεσίες, όπως είναι η ΥΜΕΤ και
τα ΜΑΤ. Και αυτό, γιατί στη διοίκηση των επιχειρήσεων αυτών δεν αρκεί μόνο η
σωματική δύναμη. Χρειαζεται σωστός σχεδιασμός, ορθή εκτίμηση των καταστάσεων,
προκειμένου να αποφευχθούν δυσάρεστες καταστάσεις και βίαιες συγκρούσεις. Και
σε αυτόν τον τομέα οι γυναίκες μπορούν να προσφέρουν πολλά, με τις γνώσεις και
τις εμπειρίες τους».

Στρατηγός εν αποστρατεία σήμερα η κ. Τζουμέρκα, ήταν η πρώτη που έκοψε το νήμα
στη Σχολή Αξιωματικών και άνοιξε τον δρόμο για πολλές γυναίκες στην Αστυνομία.
Με πτυχίο του Πανεπιστημίου των Βρυξελλών και ειδικότητα στην Εγκληματολογία
και τις Σωφρονιστικές Επιστήμες, επέλεξε να προσφέρει τις υπηρεσίες της στην
Αστυνομία. «Με γοήτευε αυτό το επάγγελμα και παρά τις δυσκολίες που
αντιμετώπισα, δεν έχω μετανιώσει. Όταν μπήκα στην Αστυνομία, τα εμπόδια ήταν
πολλά για τις γυναίκες που ήθελαν και είχαν τις δυνατότητες να σταδιοδρομήσουν
στην Αστυνομία. Υπήρχε προκατάληψη και το πεδίο δράσης για τις γυναίκες ήταν
πολύ περιορισμένο. Γυναίκες υπηρετούσαν στην Αστυνομία από το 1969.
Περιορίζονταν όμως στις γραφειοκρατικές εργασίες και δεν μπορούσαν να
εξελιχθούν και να ανεβούν στην ιεραρχία της Αστυνομίας». Με την ενοποίηση της
Αστυνομίας καταργήθηκαν οι διακρίσεις και άνοιξαν κάποιες πόρτες στις
γυναίκες. Για αρκετά χρόνια υπήρχαν φραγμοί και προκαταλήψεις και πολλές
γυναίκες, αν και είχαν τα προσόντα, δεν αναδείχθηκαν και δεν αξιοποιήθηκαν από
τις υπηρεσίες τους.