[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία υποτίθεται ότι στηρίζεται σε δύο αρχές που
προβάλλονται ως η βάση πάνω στην οποία θα οικοδομηθεί η νέα παγκόσμια πολιτική
τάξη αλλά και η νέα ευρωπαϊκή πολιτική αρχιτεκτονική. Οι αρχές αυτές είναι:
πρώτον, η αναγνώριση ότι η μεταχείριση των πολιτών, ή μάλλον η κακομεταχείριση
δεν μπορεί να θεωρείται αποκλειστικά εσωτερική υπόθεση ενός κράτους. Η
μεταχείριση των πολιτών με τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελεί
αντικείμενο ενδιαφέροντος του συνόλου της διεθνούς κοινότητας. Δεύτερον, σε
περίπτωση κακομεταχείρισης επιτρέπεται, νομιμοποιείται η παρέμβαση της
διεθνούς κοινότητας, προκειμένου να προστατευθούν τα δικαιώματα και η επιβίωση
των πολιτών ή ομάδας πολιτών-μειονότητας. Και η παρέμβαση της μορφής αυτής δεν
έχει απολύτως καμία σχέση με παρεμβάσεις ή δόγματα άλλων εποχών και
καταστάσεων. Στην περίπτωση που συζητάμε, αναιρούνται οι κλασικές αντιλήψεις
για την εθνική κυριαρχία και την απολυτότητά της υπέρ της προστασίας των
θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Με άλλα λόγια, η
επίκληση της αρχής της εθνικής κυριαρχίας δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι
για ένα καθεστώς, για τη βάναυση παραβίαση των ατομικών ή μειονοτικών
δικαιωμάτων. Στη βάση αυτή οι αρχές συμβιβάζονται με τη δημοκρατική αντίληψη
και αποτελούν πρόοδο για τη διεθνή κοινότητα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδέχεται τις δύο αυτές αρχές ως μέρος της συνταγματικής
της τάξης. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ προχωρεί μάλιστα περισσότερο, και
προβλέπει την επιβολή κυρώσεων στις χώρες-μέλη που συστηματικά παραβιάζουν τα
ανθρώπινα δικαιώματα. Το πρόβλημα ανακύπτει στις περιπτώσεις που η παραβίαση
των ατομικών/μειονοτικών δικαιωμάτων λαμβάνει χώρα στο ευρύτερο σύστημα, έξω
από τα όρια της Ένωσης. Στην περίπτωση αυτή, οποιαδήποτε παρέμβαση της
διεθνούς κοινότητας θα πρέπει να είναι απόλυτα νομιμοποιημένη, με τον
αποκλεισμό οποιασδήποτε αυθαιρεσίας (από το ΝΑΤΟ π.χ.) αλλά και την εφαρμογή
των αρχών χωρίς διακρίσεις, για την προστασία των δικαιωμάτων όλων, Κυπρίων,
Κούρδων, Κοσοβάρων, Σέρβων κ.ά. Και η νομιμοποίηση αυτή δεν μπορεί να
διασφαλισθεί παρά μόνο με τη ρητή έγκριση οποιασδήποτε παρέμβασης από το
Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.