Δεν βλέπει πια δαίμονες…

Παρ’ όλη την αντιαμερικανική ρητορική που αναπτύσσει, η Λιβύη είναι πρόθυμη να
συνομιλήσει με τους Δυτικούς: τους υποτιθέμενους «εχθρούς της επιστήμης και
της εκπαίδευσης».

Τέλος εποχής. Είναι πλέον πολλά τα χρόνια που ο Καντάφι κυβερνά τη Λιβύη, αλλά οι Λίβυοι είναι ικανοποιημένοι με τον ηγέτη τους

Η Λιβύη θα κρατήσει προς τα έξω προκλητική στάση απέναντι στις ΗΠΑ και ­ σε
λιγότερο βαθμό ­ στη Μεγάλη Βρετανία, παρά την προ δύο εβδομάδων αναστολή των
κυρώσεων που της επιβλήθηκαν εξαιτίας της τρομοκρατικής επίθεσης στο Λόκερμπι.
Αλλά, πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας, το καθεστώς του Μουαμάρ Καντάφι
σχεδιάζει συνομιλίες και με τις δύο αυτές δυτικές χώρες.

Την περασμένη εβδομάδα ο Αχμέντ Ιμπραήμ, κυβερνητικός εκπρόσωπος της Λιβύης,
ανέφερε στην τηλεόραση ότι η Λιβύη «θα πρέπει να έχει δύο είδη εξωτερικής
πολιτικής: το ένα είδος για φίλα προσκείμενες χώρες και το άλλο για εχθρικές».
Σε ένα ξέσπασμα μάλιστα, κατά τη διάρκεια μίας ομιλίας του στους Βεδουίνους
στη Σαχάρα, ο Καντάφι αποσαφήνισε ποιο είδος εξωτερικής πολιτικής επιφυλάττει
η Λιβύη για τις ΗΠΑ: πρόκειται, είπε, για «έναν εχθρό της επιστήμης και της εκπαίδευσης».

Οι «φιλικές» προς τη Λιβύη χώρες, είπε ο κ. Ιμπραήμ, είναι οι αφρικανικές και
μεσανατολικές χώρες οι οποίες παραβίασαν την απαγόρευση εμπορικών πτήσεων, που
είχε επιβληθεί στη Λιβύη, στο πλαίσιο των επτάχρονων κυρώσεων του ΟΗΕ.

Αλλά η προκλητική και αντιδραστική στάση που η Λιβύη εκφράζει δημοσίως
απέναντι στις χώρες της Δύσης μπορεί να είναι μονάχα «λόγια». Παρά τα επτά
χρόνια της προπαγάνδας που λαμβάνει χώρα στο εσωτερικό της Λιβύης, η οποία
δαιμονοποίησε τον «ιμπεριαλισμό και τους πράκτορές του», ο Αλί Τρίκι, ο Λίβυος
υπουργός Εξωτερικών με ειδικότητα στις σχέσεις της πατρίδας του με την Αφρική,
ανέφερε σε συνέντευξή του ότι η κυβέρνηση της Λιβύης θα ξεκινήσει σύντομα
συνομιλίες με τις ΗΠΑ και τη Μεγάλη Βρετανία. «Οι τρεις αυτές χώρες προσμένουν
με ικανοποίηση την ομαλοποίηση των σχέσεών τους και ευελπιστούν ότι θα δοθεί
μία ώθηση στο εμπόριο», είπε χαρακτηριστικά.

Δύο στρατόπεδα

Οι συνομιλίες της Νέας Υόρκης θα είναι συνάμα και μία ευκαιρία για τους
δυτικούς οργανισμούς υποστήριξης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να πιέσουν
προκειμένου να αποκτήσουν μεγαλύτερη πρόσβαση στη Λιβύη. Σύμφωνα μάλιστα με
ρεπορτάζ του Μίλτον Βιόρστ που δημοσιεύεται στο πρόσφατο τεύχος του περιοδικού
«Foreign Affairs», η κοινωνία της Λιβύης μοιάζει να είναι διαιρεμένη σε δύο
«στρατόπεδα»: τους τεχνοκράτες και αυτούς που αντιμετωπίζουν εαυτούς και
συμπατριώτες ως μέλη μίας φυλής. Στόχος των τεχνοκρατών είναι να γίνει η Λιβύη
μια μοντέρνα χώρα: βιομηχανική, ανοιχτή, ελεύθερη, ανθούσα. Ο Καντάφι
εκπροσωπεί τη δεύτερη κατηγορία των υπερμάχων της θεωρίας περί φυλής των
Λίβυων. Φυλάττει με πάθος την έννοια της ατομικότητας της Λιβύης, είναι
καχύποπτος απέναντι σε οτιδήποτε και οποιονδήποτε ξένο, ενώ είναι ταγμένος
στην αραβική παράδοση. Ασκεί ακόμη και την εξουσία του ως αρχηγός φυλής,
θεμελιώνοντας την ισχύ του στην παράδοση, αν όχι και στη θεία θέληση…

Αναμφίβολα, ο Καντάφι, ως αρχηγός της επανάστασης, έχει συνεισφέρει πολλά στη
Λιβύη. Έχει διοχετεύσει τον σημαντικό πλούτο της χώρας στην κατασκευή μιας
εντυπωσιακής υποδομής: δρόμους, σχολεία, ξενοδοχεία, ηλεκτρικό, ένα σύστημα
διανομής νερού. Περισσότερο από κάθε Άραβα ηγέτη, έχει συμβάλει στην
απελευθέρωση των γυναικών και τη μαζικότερη λαϊκή συμμετοχή στη λήψη
σημαντικών αποφάσεων. Θεωρείται ­ ορθώς, πιστεύω ­ ότι σε προσωπικό επίπεδο
είναι αδιάφθορος. Είναι όμως φανερό, αν και οι Λίβυοι ποτέ δεν λένε κάτι
τέτοιο, ότι όπως και ο Φιντέλ Κάστρο, ο Καντάφι βρίσκεται στο προσκήνιο
υπερβολικά πολλά χρόνια.

Εν τούτοις, ο Καντάφι διστακτικά αναγνωρίζει ότι είναι επιτακτική η ανάγκη να
αλλάξει. Εάν απαρνηθεί τον ρόλο του «κακού παιδιού» της διεθνούς κοινότητας,
θα είναι αναγνώρισή του ότι ο κόσμος ­ ακόμη και ο αραβικός ­ δεν ανέχεται
πλέον αυτόν τον ρόλο. Είτε του αρέσει είτε όχι, ο Καντάφι καταλαβαίνει ότι οι
περισσότεροι Λίβυοι θέλουν να δοθεί ένα τέλος στην προκλητική πολιτική που
οδήγησε τη Λιβύη να γίνει παρίας. Το να γίνει μία συμφωνία πάνω στο θέμα του
Λόκερμπι θα σήμανε την έναρξη μίας νέας εποχής στην υπόσταση και ζωή της
Λιβύης ως χώρα-μέλος της διεθνούς κοινότητας. Εν καιρώ μάλιστα, ο Καντάφι θα
ενέκρινε αυτήν την αλλαγή αν και με απροθυμία.