Τα επιτόκια μειώθηκαν, τώρα αρχίζουν τα δύσκολα
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
6 λεπτά
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πήρε επιτέλους την απόφαση: πραγματοποίησε
μια γενναία μείωση των ευρωπαϊκών επιτοκίων. Τώρα, όμως, είναι η ώρα για
κατάλληλους χειρισμούς. Ένα λάθος μπορεί να οδηγήσει στον κατήφορο την
ευρωπαϊκή οικονομία
Ο Βιμ Ντούιζενμπεργκ και οι συνάδελφοί του κεντρικοί τραπεζίτες έκαναν τελικά
το χατίρι όσων ζητούσαν επίμονα τη μείωση των επιτοκίων του κοινού ευρωπαϊκού
νομίσματος. Τώρα, που οι πανηγυρισμοί κόπασαν, μια πιο ψύχραιμη εκτίμηση δεν
μπορεί παρά να καταλήξει στο εξής ερώτημα: μπορεί η παγκόσμια οικονομία και
κυρίως η βρετανική να απειληθεί από μια επιβράδυνση ανάλογη με αυτή που
έλαβε χώρα στα τέλη της δεκαετίας του ’80;
Τότε, η κεντρική τράπεζα της Γερμανίας, η Μπούντεσμπανκ, με μια καθυστερημένη
και μετριοπαθή απάντηση στην επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας και της
διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης προκάλεσε μια αλυσιδωτή αντίδραση
αποσταθεροποίησης του διεθνούς οικονομικού συστήματος. Οι ισοτιμίες των
νομισμάτων αποσταθεροποιήθηκαν και το αποτέλεσμα ήταν η εκτόξευση του
πληθωρισμού διεθνώς.
Στη Βρετανία, η περίοδος 1987-88 προκαλεί τραυματικές αναμνήσεις. Ο τότε
υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας, Νάιτζελ Λόσον, κυριεύθηκε από μια εμμονή.
Ήθελε πάση θυσία να φέρει τη στερλίνα μέσα στο Μηχανισμό Συναλλαγματικών
Ισοτιμιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή τουλάχιστον να οδηγήσει τη νομισματική
πολιτική τής χώρας του στη σκιά του μάρκου. Είναι δυνατόν τους επόμενους μήνες
οι κεντρικοί τραπεζίτες στην Ευρώπη και τη Βρετανία να κάνουν τα ίδια σφάλματα;
Το πρόσφατο ψαλίδισμα των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την
Τράπεζα της Αγγλίας, τη Μεγάλη Πέμπτη, φέρνουν στην επιφάνεια κάποιες
ενδιαφέρουσες αναλογίες ανάμεσα στις σημερινές οικονομικές συνθήκες και σε
εκείνες του τέλους της δεκαετίας του ’80.
Πολλές ομοιότητες
 |
|
Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Βιμ Ντούιζενμπεργκ, |
Κατ’ αρχήν, υπάρχουν πολλές ομοιότητες στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Η
παγκόσμια οικονομία βρισκόταν τότε όπως και τώρα σε μια φάση οικονομικής
ανάρρωσης από μια τρομακτική χρηματοπιστωτική κρίση (το χρηματιστηριακό κραχ
του 1987), η οποία οδήγησε στην απότομη επιδείνωση του οικονομικού κλίματος
στη Βρετανία και την Αμερική.
Μεγαλύτερη, όμως, οικονομική ζημιά προκλήθηκε στην Ιαπωνία και τη Γερμανία. Το
πραγματικό οικονομικό κόστος του χρηματιστηριακού κραχ του ’87 πλήρωσαν κυρίως
η Γερμανία και η Ιαπωνία, αφού είδαν το μάρκο και το γιεν, αντίστοιχα, να
ακριβαίνουν απότομα.
Τότε όπως και τώρα η αρχική οικονομική αρρυθμία που προηγήθηκε της
χρηματοπιστωτικής κρίσης συνδεόταν με αποπληθωριστικές πιέσεις στις
αναδυόμενες οικονομικά χώρες (οι κρίσεις των εξωτερικών χρεών στις χώρες
της Λατινικής Αμερικής και ο κατήφορος της τιμής του αργού πετρελαίου).
Τότε όπως και τώρα η νομισματική πολιτική της Μπούντεσμπανκ και της
αμερικανικής FED βρίσκονταν σε πλήρη αντιδιαστολή. Και οι δύο όμως
αντιμετώπιζαν το ίδιο πρόβλημα: οικονομική επιβράδυνση και απειλή
αποπληθωρισμού. Αξίζει να θυμηθούμε ότι το 1986 ο δείκτης τιμών καταναλωτή στη
Γερμανία έπεσε κάτω από το μηδέν, για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας. Το
διοικητικό σύμβουλο της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας αντέδρασε με ένα
μπαράζ επιθετικών μειώσεων των επιτοκίων στα μέσα της δεκαετίας του ’80.
Η μείωση έφτασε σε σύνολο τις τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες. Η Μπούντεσμπανκ,
αντίθετα, ακολούθησε μια πολύ πιο συντηρητική μείωση των επιτοκίων το 1985,
ενώ το 1986 επέστρεψε στη γνωστή πρακτική της σταθερότητας των επιτοκίων.
Τότε όπως και τώρα το αποτέλεσμα της περιοριστικής νομισματικής πολιτικής
της Μπούντεσμπανκ ήταν η σημαντική επιβράδυνση των ευρωπαϊκών ρυθμών
ανάπτυξης. Τότε όπως και τώρα η επιβράδυνση συνέβη τη χειρότερη στιγμή.
Όταν, δηλαδή, η ανεργία βρισκόταν ψηλά, όταν το εμπορικό έλλειμμα στις ΗΠΑ
είχε ανοίξει διάπλατα και όταν οι επεκτατικές νομισματικές πολιτικές στις ΗΠΑ
και τη Βρετανία είχαν ξαναβάλει σε λειτουργία τον κινητήρα της ανάπτυξης στις
δύο χώρες.
Ναι, αλλά…
Γιατί, όμως, πρέπει να θυμηθούμε αυτά τα γεγονότα; Μήπως η Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα δεν έκοψε τελικά τα επιτόκια και, μάλιστα, με επιθετικό ποσοστό; Ναι,
αλλά! Το «αλλά» σχετίζεται με τις επιπόλαιες συνθήκες κάτω από τις οποίες πήρε
την απόφαση μείωσης των επιτοκίων της η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Αντί να παραδεχθεί ότι τώρα είναι η ώρα για κέντρισμα της ευρωπαϊκής
ανάπτυξης, δημιουργώντας προσδοκίες για περαιτέρω μείωση, ο Ντούιζενμπεργκ και
η παρέα του ανακοίνωσαν ότι ο κύκλος μείωσης των ευρωπαϊκών επιτοκίων έκλεισε
τη Μεγάλη Πέμπτη.
Η επίσημη ρητορική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι σχεδόν ίδια με αυτή
της Μπούντεσμπανκ: «αποστροφή προς την αντικυκλική νομισματική πολιτική»,
δηλαδή αυτή που στοχεύει στην αντιμετώπιση των προβλημάτων επιβράδυνσης που
δημιουργεί ο οικονομικός κύκλος.
Αρνούμενη να ακολουθήσει το παράδειγμα της Fed και της Τράπεζας της Αγγλίας
οι οποίες διαβεβαίωσαν τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές ότι η ζήτηση θα
σταθεροποιηθεί και η ύφεση θα αποφευχθεί με κάθε κόστος η Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα, όπως και στο παρελθόν η Μπούντεσμπανκ, ελαχιστοποίησε την όποια
οικονομική επίδραση της απόφασής της.
Νέες πιέσεις
 |
|
Το αφεντικό της Fed, Άλαν Γκρίνσπαν, οδήγησε την αμερικανική οικονομία στον |
Η γενναία ομολογουμένως περικοπή των επιτοκίων δεν θα βελτιώσει το
επιχειρηματικό κλίμα στην Ευρώπη. Και η συνέχιση της επιδείνωσης του
επιχειρηματικού κλίματος θα γεννήσει νέες πιέσεις για μειώσεις επιτοκίων, οι
οποίες τελικά θα οδηγήσουν σε νέα ταπεινωτική αυτή τη φορά για την ΕΚΤ
απόφαση για περικοπή. Επειδή αρνείται να μειώσει τα επιτόκια γρήγορα, στο
τέλος θα τα μειώσει πάρα πολύ.
Αυτό είναι ακριβώς ό,τι συνέβη και το 1988, όταν η Μπούντεσμπανκ πήρε την
απόφαση για γενναία μείωση των επιτοκίων του μάρκου θορυβημένη από ένα
υπερβολικά υπερτιμημένο μάρκο σε σχέση με το δολάριο και ένα επιχειρηματικό
κλίμα στην Ευρώπη στο χειρότερο δυνατό σημείο.
Το αποτέλεσμα των ετεροχρονισμένων αντιδράσεων της Μπούντεσμπανκ ήταν η
οικονομική επιβράδυνση του 1986-87 και στη συνέχεια οι πληθωριστικές πιέσεις
του 1988-89, που δημιούργησαν τις χειρότερες συνθήκες για την ενοποίηση της Γερμανίας.
Ένα άλλο παράδειγμα άκαιρης και μετριοπαθούς αντίδρασης μιας κεντρικής
τράπεζας ήταν αυτή που ακολούθησε η Τράπεζα της Ιαπωνίας από το 1995 και μετά.
Ο τωρινός κίνδυνος είναι το ενδεχόμενο να πραγματοποιήσει τα ίδια λάθη η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να περιμένει πολύ μέχρι να χαλαρώσει τη
νομισματική πολιτική και στη συνέχεια να αντιδράσει άγαρμπα μειώνοντας σε
μεγάλο βαθμό.
Υπάρχουν, ωστόσο, αρκετοί λόγοι για να μην αντιμετωπίσει η Ευρώπη ένα
πληθωριστικό μπαμ στο κοντινό μέλλον. Κατ’ αρχήν, δεν υπάρχει στον ορίζοντα
ένα σοκ ανάλογο με αυτό της γερμανικής ενοποίησης. Η Ευρώπη βρίσκεται σε μια
διαδικασία βελτίωσης της ανταγωνιστικότητάς της. Και πιθανότατα, οι συνθήκες
της παγκόσμιας οικονομίας είναι περισσότερο αποπληθωριστικές απ’ όσο στα μέσα
της δεκαετίας του ’80. Παρ’ όλα αυτά, τυχόν λανθασμένες εκτιμήσεις και
αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δεν πρόκειται να
συγχωρεθούν από την ευρωπαϊκή οικονομία.
Το πρόσφατο για κάποιους καθυστερημένο ψαλίδισμα των επιτοκίων από την
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Τράπεζα της Αγγλίας θυμίζει τα λάθη της
δεκαετίας του ’80.
Google news
