ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο διάβολος υπάρχει

Επιβεβαιώνοντας τη μονομερή κατάπαυση του πυρός, ο Βουκ Ντράσκοβιτς κάλεσε
τους πρόσφυγες από το Κόσοβο να επιστρέψουν «αμέσως» στα σπίτια τους. Ήταν,
ασφαλώς, η δήλωση της χρονιάς.

ΝΑΤΟ – Μιλόσεβιτς – πρόσφυγες: το τρίγωνο του δράματος (του Πλαντύ, από τη «Μοντ»)

«Εάν εξακολουθήσουμε να αποκλείουμε, για διαφόρους λόγους, την προσφυγή στη
διεθνή βία για την πρώην Γιουγκοσλαβία, θα αφήσουμε το πεδίο ελεύθερο στους
ισχυρότερους και στους καλύτερα οπλισμένους, με κίνδυνο να εξοντωθούν οι πιο
αδύνατοι, να δημιουργηθεί ένα πολύ επικίνδυνο προηγούμενο στην Ευρώπη, να
πολλαπλασιαστούν οι πόλεμοι στην περιοχή και να βαθύνει ακόμη περισσότερο το
χάσμα ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, στο χριστιανικό κόσμο και το Ισλάμ,
στους χριστιανούς της Δύσης κι εκείνους της Ανατολής. Αυτό δεν πρέπει να συνεχιστεί».

Το παραπάνω απόσπασμα δεν ανήκει σε κανέναν εκπρόσωπο του ΝΑΤΟ, ούτε σε
κάποιον από τους ηγέτες της ευρωπαϊκής κυβερνητικής σοσιαλδημοκρατίας, που
υποστήριξαν την αναγκαιότητα βομβαρδισμού της Γιουγκοσλαβίας. Πρόκειται για
έκκληση που απηύθυνε το 1993 ένας άνθρωπος που με την εξουσία δεν είχε καμία
σχέση, ένας φανατικός φίλος της ειρήνης, ένας οικολόγος. Τον έλεγαν Αλεξάντερ
Λάνγκερ, ήταν ευρωβουλευτής με το κόμμα των Ιταλών Πρασίνων και γύριζε τα
Βαλκάνια ως άλλος «μπίτνικ». Η πολιορκία του Σαράγεβο τον συγκλόνισε. Τον
Ιούνιο του 1995 ζήτησε μια στρατιωτική επέμβαση («ακόμη και των δυνάμεων του
ΝΑΤΟ») για να τελειώσει το μαρτύριο της πόλης. Ένα μήνα μετά, αυτοκτόνησε.
Ήταν 49 ετών.

Τι θα έκανε ο Λάνγκερ ­ διερωτάται ο δημοσιογράφος Μικέλε Σέρρα στη
«Ρεπούμπλικα» ­ αν βρισκόταν σήμερα στη θέση του Ντ’ Αλέμα και του Μπλαιρ; Τι
θα έκανε το άλλο κομμάτι αυτής της γενιάς των πρώην εξεγερμένων, εκείνοι που
δεν φόρεσαν γραβάτα, εκείνοι που συνέχισαν να μοιάζουν ακόμη και εμφανισιακά
με τον παλιό τους εαυτό, εκείνοι που γερνούσαν χωρίς άλλες ευθύνες εκτός από
εκείνη της μαρτυρίας; Κανείς δεν μπορεί να πει αν ο Λάνγκερ είχε τότε δίκιο ή
αν οι σημερινοί ομοϊδεάτες του σφάλλουν προσφεύγοντας στη βία. Μια αδικία της
Ιστορίας επισημαίνει μονάχα ο δημοσιογράφος: ότι η γενιά αυτή, που μπόρεσε να
παρατείνει σε προκλητικό βαθμό τη νιότη της, τη φαντασία της, την ανευθυνότητά
της, εισέπραξε απότομα σε αντάλλαγμα την εξουσία και τον πόλεμο. Μ’ άλλα
λόγια, το διάβολο τον ίδιο.

Μη με ρωτάτε για τον πόλεμο, είπε στην «Κοριέρε» ο Μίλτσο Μαντσέφσκι, ο
39χρονος Σκοπιανός σκηνοθέτης της βραβευμένης ταινίας «Πριν από τη βροχή».
«Εδώ δεν υπάρχουν καλοί και κακοί. Είναι μια μάχη ανάμεσα σε κακούς και κακοί
είναι όλοι, ο Μιλόσεβιτς, ο Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσσυφοπεδίου, το
ΝΑΤΟ. Από τη μια πλευρά είναι ο παρανοϊκός βομβαρδισμός, που μπορεί να γυρίσει
τη Γιουγκοσλαβία στη Λίθινη Εποχή. Από την άλλη, είναι η τραγωδία των
προσφύγων. Ήμουν στο Σαράγεβο στη διάρκεια της πολιορκίας του κι εκεί κατάλαβα
ότι ο διάβολος υπάρχει. Και συνεχίζει να καλπάζει στα Βαλκάνια».