ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Απόγνωση και ελπίδα

Απρίλης, μήνας του πολέμου. Απρίλης, μήνας της ποίησης. Μήνας απόγνωσης, μήνας ελπίδας.

Ουώλτ Ουίτμαν. Το 1855 χαρακτήριζε την Αμερική «το πιο μεγάλο ποίημα»

«Ο Απρίλης είναι ο σκληρότερος μήνας, γεννώντας/Πασχαλιές μέσ’ από τη νεκρή
γη, σμίγοντας/Θύμηση κι επιθυμία, αναδεύοντας/Ρίζες νωθρές μ’ ανοιξιάτικη
βροχή». Τ.Σ. Έλιοτ, «Η ρημαγμένη γη», μετάφραση Κλείτος Κύρου, εκδ. Ύψιλον, 1990.

Αυτόν τον μήνα, τον πιο σκληρό απ’ όλους κατά τον ποιητή, έμελλε να βρεθεί η
Ευρώπη στα πρόθυρα του Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτόν τον μήνα γέμισαν οι
τηλεοπτικοί μας δέκτες με μωρά που κλαίνε: κλαίνε από το κρύο της προσφυγιάς ή
το κρύο των καταφυγίων, κλαίνε από φόβο κι από μοναξιά. Αυτόν τον μήνα
ξεχείλισε ο κόσμος από αλαζονεία, αλαζονεία των στρατηγών, αλαζονεία των
δικτατόρων. Αυτόν τον μήνα η Αμερική βρέθηκε καβάλα στους πυραύλους. Τι
περίεργο: τον ίδιο αυτό μήνα, η Αμερική ανακάλυψε ότι είναι ερωτευμένη με την ποίηση.

Ο Άντυ Κάρολ, που στα 25 του χρόνια διευθύνει το Πρόγραμμα Αμερικανικής
Ποίησης, έπεισε τη Φολκσβάγκεν να κρεμάσει στον πίνακα των οργάνων 40.000
αυτοκινήτων που θα σταλούν στην αμερικανική αγορά μια ανθολογία με τίτλο
«Τραγούδια του δρόμου». Οι διοικήσεις των Πεζοναυτών και του Ειρηνευτικού
Σώματος θα μοιράσουν ποιητικές συλλογές σε 40.000 άνδρες που φεύγουν για
διάφορα μέρη του κόσμου. Οι Αμερικανοί διαβάζουν ποίηση: το «Γενέθλιο Γράμμα»
του Τεντ Χιουτζ έχει ξεπεράσει τα 100.000 αντίτυπα, τα sites στο Internet
πολλαπλασιάζονται, ενώ η Εθνική Ακαδημία Ποιητών εξέδωσε πριν από λίγες μέρες
για πέμπτη συνεχή χρονιά τον κατάλογο των εκδηλώσεων για τον «μήνα της
ποίησης» ­ τον Απρίλιο, φυσικά.

Θα μπορούσε άραγε να επαναλάβει σήμερα ο Ουώλτ Ουίτμαν αυτό που είχε γράψει το
1855, ότι «οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ουσιαστικά το πιο μεγάλο
ποίημα»; Ή θα τον επηρέαζαν καταλυτικά οι Τόμαχοουκ και τα Στελθ;

Αμερικανικό θα είναι κατά σύμπτωση και το μεγαλύτερο βιβλιοπωλείο του κόσμου
που ανοίγει σύντομα στο Λονδίνο. Θα ανήκει στη γνωστή αλυσίδα Waterstone’s και
θα πάρει τη θέση του περίφημου Simpson’s, που από το 1936 έχει ντύσει γενιές
και γενιές Λονδρέζων. Κάποτε, γράφει η «Ρεπούμπλικα», τα βιβλιοπωλεία
έκλειναν, και στη θέση τους άνοιγαν καταστήματα ρούχων και φαστφουντάδικα. Στη
βρετανική πρωτεύουσα συμβαίνει το αντίθετο. Στο κέντρο του Λονδίνου υπάρχουν
σήμερα περισσότερα βιβλιοπωλεία από οποιαδήποτε άλλη περίοδο στην ιστορία της
πόλης. Μόνο στην Πικαντίλυ, το Waterstone’s είναι το τέταρτο βιβλιοπωλείο που
ανοίγει την τελευταία τριετία. Το βιβλίο όχι μόνο δεν πέθανε, όχι μόνο δεν
νικήθηκε από το Διαδίκτυο, αλλά παίρνει σήμερα την εκδίκησή του.

Μήπως όμως τα γιγάντια βιβλιοπωλεία θα καταβροχθίσουν τα μικρά; Οι ειδικοί
λένε πως όχι. Θα ζήσει και το Hatchard’s και το Maggs Bros με τα
μεταχειρισμένα, κι όλα τα στέκια για τις φεμινίστριες, τους ομοφυλόφιλους ή
τους ταξιδιώτες. Μόνο οι δημόσιες βιβλιοθήκες κλείνουν. Οι Λονδρέζοι δεν
δανείζονται πια βιβλία, θέλουν να τα έχουν δικά τους.