Συμφωνία με Μαντέλα

Ο διπλωματικός υπάλληλος Βασίλειος Παπαϊωάννου δήλωσε στον εισαγγελέα τα εξής:

«Είμαι διπλωματικός υπάλληλος με βαθμό συμβούλου Πρεσβείας Α’. Πριν από την
1/2/99 δεν έχω καμία ενασχόληση υπηρεσιακή ή άλλη με το θέμα Οτσαλάν. Την
τελευταία ημερομηνία και περί ώρα 13.00 καλούμαι από τον κ. Πάγκαλο, Υπουργό
Εξωτερικών στο γραφείο του Γενικού Γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου, κ.
Κοσμίδη, στη Βουλή, όπου είναι παρόντες οι κ.κ. Υπουργοί Εσωτερικών κ. Αλ.
Παπαδόπουλος, Δημοσίας Τάξεως Φ. Πετσάλνικος, ο Γενικός Γραμματέας του
Υπουργικού Συμβουλίου Σ. Κοσμίδης και ο Διοικητής της ΕΥΠ Χ. Σταυρακάκης, και
φυσικά και ο καλών Υπουργός κ. Θ. Πάγκαλος. Έλαβα εντολή από τον τελευταίο να
επικοινωνήσω με ορισμένες Πρεσβείες μας ή Προξενεία μας στην Αφρική, Αιθιοπία,
Σενεγάλη, Κένυα και να τους ζητήσω να απαντήσουν εάν υπήρχε δυνατότητα άφιξης
και προσωρινής ασφαλούς μυστικής διαμονής του Οτσαλάν και τεσσάρων μελών
συνοδείας τους σε χώρους Πρεσβείας ή αλλού. Μου απήντησαν αρνητικά, μετά από
λίγο ο Πρέσβης μας στην Αιθιοπία και ο Πρόξενός μας στο Ντακάρ της Σενεγάλης.
Θετικά απήντησε η Πρεσβεία μας στο Ναϊρόμπι. Ενημέρωσα τον κ. Υπουργό
Εξωτερικών περί τούτου και έλαβα εντολή να αναμένω νεώτερες οδηγίες και εντολή
του. Σημειώνω ότι στις επικοινωνίες που είχα με τους προηγούμενους πρέσβεις
δεν χρησιμοποιούσαμε στη συνομιλία μας το όνομα του Οτσαλάν, αλλά υπονοούσαμε
αυτό με δικές μας περιγραφές, δηλωτικές του προσώπου. Πιστεύω ότι οι δύο
Πρέσβεις μας της Αιθιοπίας και της Κένυας είχαν αντιληφθεί περί τίνος
επρόκειτο. Ειδικότερα όμως στον Πρόξενόν μας στη Σενεγάλη δεν τον άφησα με
αυτήν που του έλεγα να αντιληφθεί περί τίνος προσώπου επρόκειτο και αυτός
προφανώς δεν κατάλαβε για το πρόσωπο που του μίλησα. Αμέσως και συγχρόνως
σχεδόν με τις επικοινωνίες αυτές έλαβα εντολή από τον κ. Πάγκαλο να
επικοινωνήσω με την Πρεσβεία μας στην Πραιτώρια της Νοτίου Αφρικής και ζήτησα
από τον Πρέσβη να έρθει σ’ επαφή με την Κυβέρνηση και να ζητήσει επισήμως
έγκριση Πολιτικού Ασύλου για τον Οτσαλάν. Κατόπιν ενεργειών του Πρέσβη μετά
τρεις περίπου ημέρες μας τηλεφώνησε ο ίδιος και είπε σε μένα ότι επί του
θέματος υπήρχε η κατ’ αρχήν προσωπική σύμφωνη γνώμη του Προέδρου της Χώρας, Ν.
Μαντέλα, ο οποίος όμως ήθελε, όπως ανέφερε ο Πρέσβης, να συζητήσει το θέμα με
τον Αντιπρόεδρό του. Έκτοτε δεν υπήρξε οτιδήποτε νεώτερο από Ν. Αφρική. Το
απόγευμα της ιδίας ημέρας, 1-2-99, επικοινώνησα με την Πρεσβεία μας στο
Ναϊρόμπι και τους ενημέρωσα για τα στοιχεία του αεροσκάφους και την ώρα
αφίξεως. Μετά από νεώτερη εντολή του κ. Πάγκαλου ενημέρωσα την Πρεσβεία για
την αλλαγή ώρας άφιξης του αεροσκάφους. Την Τρίτη, 2-2-99, ειδοποιηθήκαμε από
την Πρεσβεία ότι η άφιξη πραγματοποιήθηκε και ότι ο Οτσαλάν με τους συνοδούς
του είχαν εγκατασταθεί στην πρεσβευτική κατοικία. Η οδηγία του κ. Υπουργού
Εξωτερικών προς την Πρεσβεία ήταν ότι έπρεπε ο Πρέσβης να φροντίσει εγκαίρως
για την μετεγκατάσταση του Α. Οτσαλάν σ’ άλλο χώρο για λόγους ασφαλείας και με
απώτερο και άμεσο προορισμό μεταφοράς του σε τρίτη χώρα. Τις επόμενες
δύο-τρεις ημέρες χωρίς να θυμάμαι ποια ακριβώς από αυτές ο Πρέσβης με
ενημέρωσε ότι του είχε ζητηθεί να επισκεφθεί τον Γενικό Γραμματέα του Υπ. Εξ.
και έλαβε την οδηγία ν’ αντιμετωπίσει το αίτημα μετάβασής του στο Υπουργείο
αναβλητικά. Στο διάστημα που ακολουθεί, μέχρι και την 11-2-99 ακόμα η Πρεσβεία
αντιμετωπίζει την άρνηση του Α. Οτσαλάν να μετακινηθεί από την Πρεσβεία σε
μέρη και τόπους που του υποδεικνύονται ως ενδιάμεσοι σταθμοί για μεταφορά σε
τελική χώρα προοορισμού.

Στον Πρέσβη είχαμε αφήσει πλήρη πρωτοβουλία για να επιλέξει λύσεις μεταφοράς
του Οτσαλάν. Σε συνομιλία μας, κάποια από τις πολλές, νομίζω μετά τις 11-2-99
ενδεχομένως να είναι και νωρίτερα, διότι δεν θυμάμαι, ο κ. Κωστούλας μας
επισημαίνει ύποπτες κινήσεις προφανώς των μυστικών υπηρεσιών στο Ναϊρόμπι. Την
Παρασακευή 12/2/99, το απόγευμα κλήθηκα στο γραφείο του Υπουργού Εσωτερικών κ.
Αλέξανδρου Παπαδόπουλου όπου ήταν παρόντες ο Γενικός Γραμματέας Υπουργικού
Συμβουλίου κ. Σ. Κοσμίδης, ο Διοικητής της ΕΥΠ κ. Σταυρακάκης και αργότερα
προσήλθε ο Υπουργός Δημοσίας Τάξεως κ. Πετσάλνικος.

Το κυβερνητικό αυτό κλιμάκιο απασχολούσε το αίτημα πολιτικού ασύλου που είχαν
καταθέσει νωρίτερα το πρωί της ημέρας αυτής οι βουλευτές κ.κ. Μπαντουβάς και
Παπαθεμελής. Η κυβερνητική θέση παρέμεινε η ίδια, δηλαδή ότι δεν τίθεται καν
θέμα χορήγησης πολιτικού ασύλου και ότι έπρεπε να εξασφαλισθεί η μεταστέγαση
του Οτσαλάν από την Πρεσβεία σε άλλο χώρο. Η οδηγία αυτή επαναλήφθηκε στην
Πρεσβεία μας στην Κένυα, δηλαδή της ανάγκης μετεγκατάστασης του Οτσαλάν σ’
άλλο ασφαλή χώρο εκτός πρεσβευτικής κατοικίας. Για τις 12/2/99, όπως μας είχε
πληροφορήσει η Πρεσβεία, θα γινόταν μια οργανωμένη προσπάθεια μετακίνησης του
Οτσαλάν με διπλωματικά αυτοκίνητα οδικώς, προς Νότον, εκτός συνόρων Κένυας. Το
Σάββατο, 13-2-99, ο Πρέσβης μάς ενημέρωσε ότι η προσπάθεια αυτή δεν κατέστη
δυνατόν να υλοποιηθεί λόγω άρνησης του Οτσαλάν να τη δεχθεί. Για τις εξελίξεις
αυτές ενημέρωσα τον κ. Πάγκαλο. Πριν από αυτή την προτεινόμενη επιχείρηση είχε
απορρίψει και άλλες σκέψεις, ιδέες μεταφοράς του σε άλλους χώρους, όπως
αγρόκτημα, ορθόδοξη εκκλησία κ.λπ.

Το απόγευμα του Σαββάτου, 13-2-99 κλήθηκα και πάλι από τον κ. Υπουργό
Εσωτερικών κ. Παπαδόπουλο στο γραφείο του, με παρόντες και πάλι τους κ.κ.
Παπαδόπουλο, Πετσάλνικο, Κοσμίδη και Σταυρακάκη. Το κλιμάκιο απασχολούσε
έντονα το θέμα της μετεγκατάστασης του Οτσαλάν από την πρεσβευτική κατοικία.
Το κλιμάκιο αποφάσισε την αποστολή ομάδας τεσσάρων ανδρών με την εντολή να
ενισχύσουν τις προσπάθειες της Πρεσβείας προς εξασφάλιση μετεγκατάστασης του
Οτσαλάν σε ασφαλή χώρο. Για την απόφαση αυτή ενημέρωσα τον Υπ. Εξ. κ. Πάγκαλο
και την Πρεσβεία μας στο Ναϊρόμπι. Η ομάδα έφθασε στο Ναϊρόμπι άοπλη την
Κυριακή 14-2-99. Για την άφιξή τους η Πρεσβεία μάς ενημέρωσε ότι στο
αεροδρόμιο η ομάδα υπέστη αυστηρό έλεγχο και ότι καθ’ όλη την διάρκεια της
παραμονής τους παρηκολουθείτο στενά από ένοπλους ντόπιους και ξένους. Η
Πρεσβεία μάς είχε επίσης πληροφορήσει ότι είχε φθάσει εκεί Έλληνας Δικηγόρος
και επίσης ότι είχε φθάσει ή θα έφθανε Ιταλός Βουλευτής για να συναντήσει τον
Α. Οτσαλάν. Ενημέρωσα τον κ. Υπ. Εξωτερικών κ. Πάγκαλο και στη συνέχεια
διαβίβασα την εξής οδηγία του στον Πρέσβη: να επιχειρήσει την μεταφορά του Α.
Οτσαλάν σε ξενοδοχείο όπου θα μπορούσε να γίνει η συνάντηση του Οτσαλάν με τον
Ιταλό Βουλευτή. Το απόγευμα της Κυριακής, 14-2-99, ο κ. Υπουργός των
Εξωτερικών ενημερώθηκε από τον Διοικητή της ΕΥΠ ότι η τετραμελής ομάδα που
μετέβη στο Ναϊρόμπι δεν μπορεί να κάνει τίποτα διότι κατά την εκτίμηση της
ομάδας ο Οτσαλάν και οι συνοδοί του ήταν οπλισμένοι και διέθεταν ακόμη μία
μικρή βαλίτσα στην οποία εκτιμούσαν ότι υπήρχαν εκρηκτικά. Το ίδιο βράδυ περί
ώρα 18.00 κλήθηκα εκ νέου στο γραφείο του Γενικού Γραμματέα του Υπουργικού
Συμβουλίου στο οποίο ήσαν παρόντες οι ίδιοι κυβερνητικοί παράγοντες, δηλαδή οι
κ.κ. Παπαδόπουλος, Πετσάλνικος, Κοσμίδης, μαζί τους και ο κ. Σταυρακάκης. Το
κλιμάκιο διαπίστωσε την στασιμότητα της κατάστασης, κάτι που επιβεβαίωσε
τηλεφωνικά και ο Πρέσβης. Κατόπιν εντολής του κ. Υπουργού Εσωτερικών κ. Α.
Παπαδόπουλου ο Διοικητής της ΕΥΠ συναντήθηκε εκείνη τη στιγμή σε ξενοδοχείο με
τον Έλληνα Δικηγόρο που είχε μεταβεί στο Ναϊρόμπι. Κατά την επιστροφή του ο κ.
Σταυρακάκης ανέφερε ότι ο Έλληνας Δικηγόρος τού επανέλαβε τις θέσεις του
Οτσαλάν, ότι δηλαδή δέχεται να φύγει μόνο με επίσημη ελληνική εγγύηση. Ο κ.
Υπουργός Εσωτερικών πρότεινε την επαφή με τις Κενυατικές αρχές, επ’ αυτού
ενημέρωσα αμέσως τον Υπουργό Εξωτερικών κ. Πάγκαλο, ο οποίος συνομίλησε αμέσως
τηλεφωνικώς με τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου κ. Κοσμίδη. Όλα
αυτά ελάμβαναν χώρα περί την 20.00 με 21.00 ώρα. Στη συνέχεια κατόπιν οδηγιών
του Προϊσταμένου μου Υπουργού Εξωτερικών περιορίστηκα ν’ ακούσω μόνο την
σύντομη συζήτηση που γινόταν. Ακολούθησε η αναχώρηση του κ. Υπουργού
Εσωτερικών και μετά από λίγο αναχώρησα και εγώ. Την Δευτέρα, 15-2-99, πρωινές
ώρες, ο Πρέσβης μας στο Ναϊρόμπι μάς ενημέρωσε ότι κλήθηκε επειγόντως στο
Υπουργείο Εξωτερικών της Κένυας και ζητούσε οδηγίες. Οι οδηγίες τού δόθηκαν
πολύ αργότερα, προς το μεσημέρι, οπότε επιτεύχθηκε η επαναεπικοινωνία μας με
την Πρεσβεία που είχε διακοπεί προφανώς σκοπίμως από τις Κενυατικές αρχές. Οι
οδηγίες που του δόθηκαν ήταν να δηλώσει, στις αρχές του Υπουργείου Εξωτερικών
της Κένυας, ότι αγνοούσε τα περί αφίξεως και της ταυτότητος του Οτσαλάν και
ότι όταν το αντιλήφθηκε ήταν πλέον αργά και να ζητήσει την κατανόηση και
συνεργασία των Κενυατικών Αρχών. Αργότερα ο Πρέσβης ανέφερε ότι η ηγεσία του
Κενυατικού Υπουργείου Εξωτερικών, δηλαδή ο Υπουργός, ο Γενικός Γραμματέας και
ο Πολιτικός Διευθυντής τού ανακοίνωσαν ότι γνωρίζουν όλα για την παρουσία του
Α. Οτσαλάν στο Ναϊρόμπι, ότι η τετραμελής ομάδα των Αστυνομικών είναι υπό
κράτηση αλλά θα αφεθούν ελεύθεροι και ότι είναι έτοιμη η Κενυατική πλευρά να
συνεργασθεί με απόλυτη εχεμύθεια για την αναχώρηση του Α. Οτσαλάν από την
Κένυα προς οποιοδήποτε προορισμό της επιλογής μας και ότι αυτό έπρεπε να
υλοποιηθεί μέχρι τις βραδυνές ώρες, γύρω στις 18.00 για λόγους ασφαλείας. Κατά
την… 13.30 περίπου ώρα η Πρεσβεία ενημέρωσε το Υπουργείο Εξωτερικών για την
θέση και πρόταση αυτή της Κενυατικής Κυβέρνησης και έλαβε την έγκριση να
συμφωνήσει.

Η συμφωνία πραγματοποιήθηκε. Την 18.00 ώρα της ιδίας ημέρας η Πρεσβεία
ενημέρωσε το Υπουργείο Εξωτερικών ότι οι Κενυατικές Αρχές είχαν φθάσει στην
πρεσβευτική κατοικία και επίκειτο η αναχώρηση για το αεροδρόμιο. Σημειώνω στο
σημείο αυτό ότι η συμφωνία ήταν για μεταφορά του Οτσαλάν και της συνοδείας του
στις Σεϋχέλλες. Σε νέα επικοινωνία της Πρεσβείας με το Υπουργείο μεταφέρεται η
επιθυμία του Οτσαλάν να μην μεταβεί στις Σεϋχέλλες αλλά στην Ολλανδία.
Ενημέρωσα αμέσως τον κ. Υπουργό Εξωτερικών και στη συνέχεια διεβίβασα την
έγκρισή του στην Πρεσβεία. Γύρω στις 21.00 ώρα η Πρεσβεία μας ενημέρωσε το
Υπουργείο Εξωτερικών για την εξαφάνιση από την πομπή των αυτοκινήτων που
μετέφερε τον Α. Οτσαλάν στο αεροδρόμιο, του αυτοκινήτου στο οποίο είχε
επιβιβασθεί ο ίδιος ο Οτσαλάν και ότι ο Πρέσβης με τον κ. Καλεντερίδη και τις
συνοδούς βρισκόταν στην αίθουσα του αεροδρομίου. Σχετικά με την περαιτέρω
παραμονή των συνοδών του Οτσαλάν στην Πρεσβεία και τις ενέργειες μεταφοράς
τους στην Ελλάδα δεν είχα καμία υπηρεσιακή ενασχόληση. Θέλω να σημειώσω το
εξής σημαντικό. Όσον αφορά τον προορισμό της μεταφοράς του Οτσαλάν στις
Σεϋχέλλες, την Δευτέρα, 15-2-99, το βράδυ, κατά τις ώρες δηλαδή εκτέλεσης της
συμφωνίας, είχαμε τις διαβεβαιώσεις Έλληνα σοβαρού επιχειρηματία ότι υπήρχε
κατάλληλη και ασφαλής υποδομή εισόδου και παραμονής του Οτσαλάν στις
Σεϋχέλλες. Τον επιχειρηματία αυτόν μας τον είχαν υποδείξει η Πρεσβεία μας στην
Κένυα και η ΕΥΠ».