«Ευρώπη, όπως Αμερική»

Το μήνυμα του Τόνι Μπλερ ήταν σαφές: «Η Ευρώπη πρέπει να υιοθετήσει το
αμερικανικό μοντέλο για να επιβιώσει». Δηλαδή, ψαλίδισμα της φορολογίας,
δημιουργία πιο ευέλικτων αγορών εργασίας και άρση των περιορισμών ανάπτυξης
των επιχειρήσεων. Υπάρχει, ωστόσο, ένα ερώτημα για τον κ. Μπλερ: γιατί δεν
εφαρμόζει αυτά που προτείνει;

Τόνι Μπλερ. Η κ. Θάτσερ μπορεί πλέον να νιώθει περήφανη. Οι προτάσεις του Βρετανού πρωθυπουργού για ελαστικοποίηση της αγοράς εργασίας δείχνουν να την δικαιώνουν

Η ομιλία του Τόνι Μπλερ στην πρόσφατη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού
Κόμματος στο Μιλάνο σήμανε μια σοβαρή βρετανική παρέμβαση στην Ευρώπη: «Δεν
μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι η ανεργία στις ΗΠΑ είναι χαμηλότερη. Και
δεν πρόκειται για θέσεις εργασίας που απαιτούν ανειδίκευτο προσωπικό. Η
ανάπτυξη στις ΗΠΑ είναι γρηγορότερη και οι τιμές των αμερικανικών προϊόντων
είναι συχνά πιο ανταγωνιστικές από τις δικές μας. Δεν υποτιμώ το ευρωπαϊκό
κοινωνικό μοντέλο. Απλώς διατυπώνω την πρόταση για τον εκσυγχρονισμό του…».

Το ανωτέρω μήνυμα του Βρετανού πρωθυπουργού ήταν βασικό και στην ομιλία του
στο κοινοβούλιο που αφορούσε το εθνικό σχέδιο μετάβασης στο ευρώ. Ο κ. Μπλερ
αποκάλυψε με χαρακτηριστικό τρόπο την άποψή του: δεν αρκούν οι μεταρρυθμίσεις
στη Βρετανία για την ένταξή της στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Πρέπει μαζί της
να αλλάξει και η Ευρώπη. Και τώρα που η βρετανική κυβέρνηση έδειξε τον δρόμο
προς το ευρώ, ο Βρετανός πρωθυπουργός μπορεί να δείξει και την κατεύθυνση που
πρέπει να ακολουθήσει η Γηραιά Ήπειρος. «Ως ηγέτης μιας χώρας που διακήρυξε
πρόσφατα την πρόθεσή της να εισέλθει στη ζώνη ευρώ, εφόσον βέβαια είναι
κατάλληλες οι συνθήκες, μπορώ να πω σε αυτούς που έχουν ήδη υιοθετήσει το
κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα: το ευρώ μπορεί να γίνει μια δύναμη σταθερότητας. Προς
το παρόν αποτελεί μια αρχή. Πρέπει να συνοδευτεί με μια πραγματική οικονομική
μεταρρύθμιση που θα αντιμετωπίσει τις βασικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής οικονομίας».

Μπορεί να νιώθει περήφανη

Κοινωνική δικαιοσύνη και οικονομικές μεταρρυθμίσεις μπορούν να βαδίσουν
παράλληλα, τόνισε ο Τόνι Μπλερ, αναφερόμενος στις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις που
εφάρμοσε η βρετανική κυβέρνηση: μείωση της φορολογίας των επιχειρήσεων,
στήριξη των μικρομεσαίων και δημιουργία 400.000 νέων θέσεων εργασίας από την
ημέρα που οι Εργατικοί ανέλαβαν το τιμόνι της εξουσίας.

Θα μπορούσε να προσθέσει ­ αλλά δεν το έκανε ­ ότι οι Εργατικοί βρήκαν έτοιμο
το πεδίο από τις γενικές κατευθύνσεις των μεταρρυθμίσεων Θάτσερ για την
ελαστικοποίηση της βρετανικής αγοράς εργασίας. Πάντως, ο Βρετανός πρωθυπουργός
έστειλε ένα μήνυμα για το οποίο η κ. Θάτσερ μπορεί να νιώθει περήφανη: «Η
αποτυχία στην προώθηση των επιχειρήσεων σημαίνει αποτυχία στη δημιουργία πλούτου…».

Η Γερμανία πρέπει να αλλάξει

Ο Βρετανός πρωθυπουργός νιώθει πιο κοντά στον Βιμ Ντούισενμπεργκ, τον πρόεδρο
της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ο Ντούισενμπεργκ, όπως και οι συνάδελφοί
του στο συμβούλιο της ΕΚΤ, πιστεύουν ότι ο πρώην Γερμανός υπουργός Οικονομικών
Όσκαρ Λαφοντέν έκανε λάθος, όταν τους κατέστησε υπευθύνους για τα οικονομικά
προβλήματα της πατρίδας του. Πιστεύουν ότι οι βασικές αιτίες για τα τέσσερα
εκατομμύρια των ανέργων στη Γερμανία και την επιβράδυνση της γερμανικής
οικονομίας κατά 0,4% το τέταρτο τρίμηνο του 1998 συνδέονται με διαρθρωτικά
προβλήματα. Υποστηρίζουν ότι η γερμανική οικονομία, όπως και άλλες στην
Ευρώπη, είναι δύσκαμπτη και ανελαστική. Η μείωση των επιτοκίων θα είναι απλώς
ένα τσιρότο τοποθετημένο σε ένα διαμπερές τραύμα. Η Γερμανία και η υπόλοιπη
Ευρώπη πρέπει να ακολουθήσουν τον δρόμο των μεταρρυθμίσεων. Μόνο έτσι θα
επιβιώσουν.

Ποια θα είναι η απάντηση της Ευρωλάνδης στην έκκληση του Μπλερ και της ΕΚΤ για μεταρρυθμίσεις;

Οι μεταρρυθμίσεις Σρέντερ

Θα πρέπει, όμως, να γίνει κάτι άλλο πριν η κυβέρνηση του Γερμανού καγκελαρίου
Γκέρχαρντ Σρέντερ εφαρμόσει τις προτάσεις Μπλερ για ελαστικοποίηση της αγοράς
εργασίας: να αρχίσουν να πετούν οι γάιδαροι! Η γερμανική κυβέρνηση δεν
σκοπεύει να αλλάξει τους βασικούς κανόνες που διέπουν τις επιχειρήσεις στη
Γερμανία.

Και όχι μόνο δεν σκοπεύει να τους αλλάξει, αλλά ο Σρέντερ υποσχέθηκε στην
προεκλογική του καμπάνια ότι θα ανατρέψει τις μεταρρυθμίσεις του προκατόχου
του Χέλμουτ Κολ. Δεν υπάρχει τίποτα για το οποίο η Βόννη ζηλεύει τη Βρετανία.
Οι Βρετανοί όχι μόνο δουλεύουν περισσότερο για λιγότερα χρήματα, αλλά δεν
απολαμβάνουν και τη σιγουριά των Γερμανών συναδέλφων τους.

Στα βρετανικά και αμερικανικά συνδικάτα εκτιμάται ότι επικρατεί η κουλτούρα
των «χαμηλότερης ειδίκευσης» εργαζομένων στα φαστ φουντ. Η αντίθεση των
Γερμανών φαίνεται από τα λόγια του εκπροσώπου του Συνδικάτου Μετάλλου στο
Βερολίνο Peter Senft: «Κάθε δουλειά, όποια και αν είναι αυτή, πρέπει να
προσφέρει μιαν αξιοπρεπή αμοιβή, ικανή να εξασφαλίσει στον εργαζόμενο και στη
σύζυγό του ένα καλό επίπεδο ζωής. Μια επιχειρηματική κουλτούρα όπου οι
εργαζόμενοι δεν πληρώνονται καλά και δεν απολαμβάνουν καμία μορφή σιγουριάς
δεν έχει θέση στο γερμανικό κοινωνικό σύστημα».

Αντίθετη και η Γαλλία

Η πρόταση του Μπλερ δεν βρήκε πρόσφορο έδαφος ούτε στη Γαλλία. Η χώρα
προσπαθεί να εισαγάγει τις 35 ώρες εργασίας την εβδομάδα, μια από τις
«ανελαστικότητες» που κατακρίνει ο Μπλερ. Ένας πολιτικός αναλυτής υποστήριξε,
μιλώντας για τον Βρετανό πρωθυπουργό: «Δεν πρόκειται για έναν πολιτικό της
Αριστεράς. Πρόκειται για μια νέα εκδοχή της κυρίας Θάτσερ. Πιστεύει ότι οι
ηγέτες της γαλλικής αριστεράς είναι απλώς ένα τσούρμο από παππούδες που οι
εξελίξεις τούς ξεπέρασαν».

Ένας Γάλλος σοσιαλιστής, ο Jean Luc Melanchon, είπε: «Νομίζω ότι οι Βρετανοί
φίλοι μας έχουν πρόβλημα κατανόησης αυτών που προσπαθούμε να πετύχουμε εδώ
στην ηπειρωτική Ευρώπη».

Ωστόσο, σύμφωνα με Γάλλους και Γερμανούς επιχειρηματίες, η συνταγή Μπλερ είναι
ολόιδια με εκείνη που έγραψε ο γιατρός. Ο επικεφαλής μιας μεγάλης κρατικής
εταιρείας υποστηρίζει ότι ο Μπλερ έχει πολλούς κρυφούς οπαδούς μεταξύ των
επιχειρηματιών στη Γαλλία. Και όπως λέει, «η μεγάλη μας απογοήτευση είναι ότι
δεν είχαμε ποτέ κάποιον σαν τον Μπλερ ή τη Θάτσερ στη Γαλλία. Κάποιον που θα
μπορούσε να αντιμετωπίσει τα συνδικάτα και να νικήσει. Όποιος το προσπάθησε
πλήρωσε πολύ υψηλό πολιτικό κόστος. Ελάχιστοι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα
θα εναντιωθούν σε αλλαγές ανάλογες με αυτές που προτείνει ο Μπλέρ…». Στη
Γερμανία μπορεί οι πολιτικοί να εναντιώνονται στις μεταρρυθμίσεις για την
ελαστικοποίηση της αγοράς εργασίας, ωστόσο κάποιες επιχειρήσεις την εφαρμόζουν
αναγκαστικά. Παράδειγμα ο κρατικός αερομεταφορέας Λουφτχάνσα. Ο πρόεδρός της
Jurgen Weber αναφέρει: «Κανένας στον κόσμο δεν έχει 39 ημέρες αργίας τον
χρόνο, δουλεύοντας λιγότερο από 40 ώρες την εβδομάδα». Πάντως, ο Weber έπεισε
τα συνδικάτα να υπογράψουν τις νέες συμβάσεις εργασίας, απειλώντας για
περικοπές προσωπικού. Σήμερα, οι περισσότεροι εργαζόμενοι της Λουφτχάνσα έχουν
υπογράψει εξάμηνες και ετήσιες συμβάσεις εργασίας.

Για τις βρετανικές επιχειρήσεις, οι προτάσεις Μπλερ βρίσκονται σε αντίφαση με
αυτά που συμβαίνουν στη Βρετανία. Πρόσφατα, το Ινστιτούτο Πολιτικής για την
Απασχόληση ζήτησε βοήθεια για τη διάσωση 200.000 μικρομεσαίων επιχειρήσεων που
πλήττονται από τον ελάχιστο μισθό που ανακοίνωσε η κυβέρνηση των Εργατικών.

Το βρετανικό εμπορικό επιμελητήριο υποστηρίζει ότι από την ημέρα που οι
Εργατικοί ανέλαβαν την εξουσία, ένα βάρος αξίας 5 δισεκατομμυρίων στερλινών
προστέθηκε στις επιχειρήσεις. Ο Richard Wilson, εκπρόσωπος των εργοδοτών στη
Βρετανία, υποστήριξε: «Η οδηγία για τις ώρες εργασίας ήταν ένας εφιάλτης. Το
80% των μελών μας είναι αντίθετοι στην υποχρεωτική αναγνώριση των συνδικάτων.
Πρόκειται για μια πλήρη επιστροφή στη δεκαετία του ’70 και δεν έχει καμία
σχέση με τις προθέσεις για τη μετατροπή της βρετανικής οικονομίας σε
αμερικανική. Οι προτάσεις αυτές θα οδηγήσουν στην αρτηριοσκλήρωση της
οικονομίας και θα εμποδίσουν τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας».

Το ολλανδικό μοντέλο

Η Ολλανδία φαίνεται ότι έβαλε το νερό στο αυλάκι πολύ πριν από τους
κοινοτικούς της εταίρους: από το 1982. Η ανεργία βρισκόταν στις αρχές της
δεκαετίας του ’80 στο 12%, ενώ τον περασμένο Νοέμβριο βρέθηκε στο 3,7%. Το
δημοσιονομικό έλλειμμα βρίσκεται στο 1% του ΑΕΠ, ενώ πριν από περίπου 15
χρόνια ήταν στο 10%.

Ο ηγέτης του ολλανδικού κόμματος της ελεύθερης αγοράς VVD, Hans Dijkstal,
εξηγεί: «Ενώσαμε τα χέρια και δουλέψαμε μαζί. Η επιτυχία οφείλεται στην τάση
μας να επιζητούμε τη συναίνεση. Με αντάλλαγμα τη δημιουργία θέσεων εργασίας
από τους εργοδότες, οι εργαζόμενοι δεν φουσκώνουν τις μισθολογικές τους
απαιτήσεις. Οι εργοδότες ξέρουν ότι η κυβέρνηση κρατά τη φορολογία και τις
εισφορές σε χαμηλά επίπεδα». Το ολλανδικό μοντέλο είναι επιτυχημένο, αλλά δεν
είναι τέλειο. Ωστόσο, τόσο η Ολλανδία όσο και η Βρετανία έκαναν τις
μεταρρυθμίσεις τους νωρίς. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’80. Η Γερμανία, η
Γαλλία και άλλες χώρες της ζώνης ευρώ φαίνονται διστακτικές στην υιοθέτηση των
προτάσεων Μπλερ. Ωστόσο, ακόμη και αν τις εφαρμόσουν άμεσα, θα περάσουν αρκετά
χρόνια μέχρι να φανούν τα πρώτα αποτελέσματα. Και ο χρόνος, με το ευρώ να
χάνει συνεχώς στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος, εξαντλείται…