Αραφάτ και Βαφειάδης

Μάιος του 1984. Ολυμπιακό Στάδιο. Η αίθουσα που διεξάγεται το 1ο Συνέδριο του
ΠΑΣΟΚ έχει γεμίσει από πανό για «Λαϊκή Κυριαρχία», «Εθνική Ανεξαρτησία» και
«Κοινωνική Δικαιοσύνη».

Ξαφνικά ο χώρος σείεται από το σύνθημα «Ο αγώνας τώρα δικαιώνεται». Όλοι
στρέφουν το βλέμμα στην είσοδο. Με βήματα αργά και σταθερά στην αίθουσα
εισέρχεται ο αρχηγός του Δημοκρατικού Στρατού Μάρκος Βαφειάδης. Οι φωνές και
τα χειροκροτήματα δημιουργούν πανδαιμόνιο. Όρθιοι οι σύνεδροι φωνάζουν «Ελλάδα
– Κύπρος – Παλαιστίνη Αμερικάνος δεν θα μείνει».

Σε λίγα λεπτά νέες ζωηρές επευφημίες, πιο έντονες από τις προηγούμενες.
Ακούγεται το σύνθημα «Μαζί σου Ανδρέα για μια Ελλάδα νέα». Περίπου 2.500 άτομα
χειροκροτούν παρατεταμένα. Στην είσοδο εμφανίζεται χαμογελαστός ο ιδρυτής του
ΠΑΣΟΚ Ανδρέας Παπανδρέου συνοδευόμενος από τον αρχηγό της Οργάνωσης για την
Απελευθέρωση της Παλαιστίνης Γιασέρ Αραφάτ. Το Συνέδριο αυτό, που
πραγματοποιήθηκε ενώ το ΠΑΣΟΚ βρισκόταν περίπου 2,5 χρόνια στην κυβέρνηση,
είχε χαρακτηριστεί από αντιαμερικανικά και αντιευρωπαϊκά συνθήματα, τα οποία
ακούγονταν σε όλες τις πορείες και τις συγκεντρώσεις της εποχής. «Φονιάδες των
λαών Αμερικάνοι», «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο», ενώ ένα τεράστιο πανό
έγραφε «Όχι στην ΕΟΚ των μονοπωλίων». Εκείνες τις τρεις ημέρες του Συνεδρίου
αρκετές φορές οι παρευρισκόμενοι διέκοψαν τους ομιλητές φωνάζοντας «Λαός –
ΠΑΣΟΚ στην εξουσία» και «ΠΑΣΟΚ Κίνημα λαού», ενώ οι σύνεδροι από το χώρο της
νεολαίας επέμεναν ιδιαίτερα στο σύνθημα «ΠΑΣΟΚ και νεολαία για μια Ελλάδα νέα».

Το 2ο Συνέδριο διεξήχθη τον Σεπτέμβριο του 1990 υπό το βάρος της παραπομπής
του Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο και μέσα σε συνθήκες της ήττας και
της πτώσης της κυβέρνησης το 1989, ενώ μόλις είχαν χαθεί και οι Ολυμπιακοί
Αγώνες από την Ατλάντα.

Το κλίμα των εργασιών του, από την πρώτη στιγμή, «σφραγίστηκε» από την
παρουσία του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος κατά τη διάρκεια της
εναρκτήριας ομιλίας του αποθεώθηκε από τους περίπου 4.000 συνέδρους. Όρθιοι οι
παρευρισκόμενοι επαναλάμβαναν «Ανδρέα προχώρα σε θέλει όλη η χώρα» και
συνέχιζαν φωνάζοντας με δύναμη «Ο λαός δεν ξεχνά τι σημαίνει Δεξιά».

Αλλά και το κλείσιμο επεφύλαξε άλλη μία πανηγυρική υποδοχή στον Ανδρέα ο
οποίος επανεξελέγη διά «βοής» και οι σύνεδροι, κατά κάποιο τρόπο, αντέδρασαν
στα σενάρια περί διαδοχής με το σύνθημα «Το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ, ενωμένο, δυνατό».

Το 3ο Συνέδριο, το οποίο πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 1994 με απούσα την
Μελίνα (είχε πεθάνει ένα μήνα πριν), ως ένα βαθμό σκιάστηκε από την ασθένεια
του Γιώργου Γεννηματά ο οποίος πέθανε μερικές μέρες αργότερα. Το μήνυμά του,
όμως, που διαβάστηκε στην έναρξη, υπέρ της ενότητας του κόμματος και της
μεγάλης δημοκρατικής παράταξης, έδωσε το έναυσμα στους 4.500 συνέδρους να
φωνάξουν, για μια ακόμη φορά, «Το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ, ενωμένο, δυνατό».

Λίγους μήνες πριν το ΠΑΣΟΚ είχε σχηματίσει ξανά κυβέρνηση. Έτσι τα συνθήματα
που επικρατούσαν στα τεράστια ταμπλό της κεντρικής αίθουσας του Ολυμπιακού
Σταδίου έδιναν έμφαση στο κυβερνητικό έργο: «Ανάπτυξη και κοινωνική
δικαιοσύνη», «Ενότητα και κοινωνικός διάλογος», «Ευρωπαϊκή προοπτική μαζί με
το λαό».

Παράλληλα, και καθώς βρίσκονταν στην επικαιρότητα τα εθνικά μας θέματα και
ιδιαίτερα το Σκοπιανό, οι σύνεδροι πολλές φορές εξέφρασαν τη στήριξή τους στην
εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης προβάλλοντας συνθήματα γύρω από την «εθνική
ανεξαρτησία» και ειδικά «Η Ελλάδα είναι αδιαπραγμάτευτη» που αργότερα
αποτέλεσε και κεντρικό προεκλογικό σύνθημα του ΠΑΣΟΚ. Οι εργασίες ωστόσο του
3ου Συνεδρίου σημαδεύτηκαν από την έντονη εσωκομματική αντιπαράθεση του
«ασυμβίβαστου» της συμμετοχής στην κυβέρνηση για τον γραμματέα του κόμματος.
Μπροστά σ’ αυτή την κόντρα οι σύνεδροι δεν έμειναν αμέτοχοι και προτρέποντας
για τη διατήρηση της ενότητας επανέλαβαν πολλές φορές «Το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ,
ενωμένο, δυνατό», ενώ εν είδει συνθήματος έμεινε η ρήση του Ανδρέα Παπανδρέου
«Το ΠΑΣΟΚ δεν χαρίζεται, δεν κληρονομείται και δεν τεμαχίζεται σε τιμάρια».

Ιούνιος 1996. Κεντρική αίθουσα του Ολυμπιακού Σταδίου. Μεσημέρι Πέμπτης 27
Ιουνίου και οι περίπου 5.200 σύνεδροι του ΠΑΣΟΚ έχουν πάρει τις θέσεις τους.
Σε λίγα λεπτά πρόκειται να τελεσθεί η επίσημη έναρξη του 4ου Συνεδρίου.

Ξαφνικά από το βάθος ακούγεται ένα σύνθημα «Ανδρέα ζεις, εσύ μας οδηγείς».
Ακολουθεί πανδαιμόνιο. Όλοι όρθιοι, συγκινημένοι, χειροκροτούν και
επαναλαμβάνουν «Ανδρέα ζεις, εσύ μας οδηγείς». Ο θάνατος του ιδρυτή του
κόμματος, πριν από λίγες ημέρες, είχε σφραγίσει το Συνέδριο.

Οι εργασίες που ακολούθησαν ωστόσο κάθε άλλο παρά σε ήρεμο κλίμα διεξήχθησαν.
Από την αρχή οι σύνεδροι χωρίστηκαν σε δύο «στρατόπεδα» ανεβάζοντας στα ύψη το
θερμόμετρο μέσα στην αίθουσα.

Στη μία πλευρά κάθονταν οι υποστηρικτές του Κώστα Σημίτη οι οποίοι για
τέσσερις ημέρες δεν έπαψαν να φωνάζουν «Το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ με Σημίτη αρχηγό»,
ενώ απευθυνόμενοι στον ίδιο τον επευφημούσαν φωνάζοντας «Είσαι και θα είσαι ο πρωθυπουργός».

Και από την άλλη πλευρά της αίθουσας ήταν όσοι υποστήριξαν τον Άκη
Τσοχατζόπουλο για πρόεδρο του κόμματος, οι οποίοι «απαντούσαν» με το σύνθημα
«Ανδρέα ζεις, εσύ μας οδηγείς».

Τελικά η εσωκομματική αντιπαράθεση, που συνεχίστηκε με την ίδια ένταση και τις
τέσσερις ημέρες του Συνεδρίου, είχε σαν αποτέλεσμα να μπουν σε δεύτερη μοίρα
τα συνθήματα που είχαν γραφτεί στα ταμπλό της αίθουσας «Ενότητα, Νίκη,
Προοπτική», «Ενότητα για το ΠΑΣΟΚ του 21ου αιώνα», «Για το ΠΑΣΟΚ του μέλλοντός
μας, για το μέλλον του ΠΑΣΟΚ».