Οι νέοι μονάρχες

Από την Ιαπωνία έως την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι διοικητές των
κεντρικών τραπεζών παίρνουν στα χέρια τους τη διαχείριση των οικονομιών των
χωρών. Οι κεντρικές τράπεζες μπορούν έτσι να ενεργούν ταχύτατα

«Γκρινσπανοποίηση» ονομάζεται το νέο φαινόμενο της εποχής. Οι διοικητές των
κεντρικών τραπεζών αναλαμβάνουν τη διαχείριση των οικονομιών στις ισχυρότερες
οικονομικά χώρες, παραμερίζοντας τους εκλεγμένους πολιτικούς.

Από την Ιαπωνία μέχρι την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ολοένα και
περισσότερη εξουσία συγκεντρώνεται στα χέρια των νέων οικονομικών μοναρχών. Ο
θρίαμβος της νομισματικής πολιτικής έναντι της ακολουθούμενης από τις
κυβερνήσεις οικονομικής πολιτικής ­ των δύο βασικών εργαλείων που
χρησιμοποιήθηκαν για τη διαχείριση της οικονομίας στη μεταπολεμική περίοδο ­
διευκολύνει τις χώρες να ανταποκριθούν στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.

Επειδή οι κεντρικές τράπεζες είναι ανεξάρτητες, απηλλαγμένες από τις
καθημερινές πιέσεις της πολιτικής, μπορούν να ενεργούν ταχύτατα για να
αλλάζουν τα επιτόκια και την προσφορά χρήματος, για να ενισχύσουν ή να
περιορίσουν την ανάπτυξη.

«Η νομισματική πολιτική είναι σήμερα η κυρίαρχη δύναμη», διαβεβαιώνει ο
Αμερικανός οικονομολόγος Πολ Κάσριελ. «Είναι η πιο σημαντική σταθεροποιητική ή
αποσταθεροποιητική πολιτική που υπάρχει».

Τυπικό παράδειγμα της μεταβίβασης της εξουσίας από τους πολιτικούς στους
τραπεζίτες αποτελούν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η ευρωστία της αμερικανικής
οικονομίας αποδίδεται στον Μπιλ Κλίντον και σε αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο
η υψηλή δημοτικότητά του.

Γκρίνσπαν, όχι Κλίντον

Αλλά για τους περισσότερους οικονομολόγους, ο Άλαν Γκρίνσπαν, πρόεδρος της
Ομοσπονδιακής Τράπεζας, παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο στα οικονομικά πράγματα
από τον Μπιλ Κλίντον.

Αλλά και σε άλλες βιομηχανικές χώρες, μη εκλεγμένοι και ανεξάρτητοι τραπεζίτες
είναι το κλειδί των οικονομικών εξελίξεων.

«Τα περισσότερα κράτη κάνουν λόγο για νομισματική και οικονομική πολιτική»,
λέει ο Αμερικανός οικονομολόγος Άλαν Μέλτζερ, «αλλά η οικονομική πολιτική ­ η
φορολογία και η πολιτική των δαπανών ­ έχει παγώσει».

Στην Ευρώπη, το «σύμφωνο σταθερότητας» που υπέγραψαν οι 11 χώρες για την
υιοθέτηση του ευρώ, σχεδόν πάγωσε την οικονομική πολιτική.

Έλλειμμα

Στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. το έλλειμμα του προϋπολογισμού δεν πρέπει να ξεπεράσει
το 3% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος ­ στόχο που πλησιάζουν οι περισσότερες χώρες.

Και η ιαπωνική κυβέρνηση «έφτασε στα όρια του δανεισμού», όπως επισημαίνει ο
οικονομολόγος του ΜΙΤ (Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης), Πολ
Κρούγκμαν.

Το Τόκιο εφάρμοσε μαζικά προγράμματα δαπανών για να αναζωογονήσει την αδρανή
οικονομία της Ιαπωνίας, δημιουργώντας τεράστια δημοσιονομικά ελλείμματα. Και
παρ’ όλα αυτά πάλι απέτυχε. Έτσι, στη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, το Τόκιο και
άλλες μεγάλες πρωτεύουσες, τα βλέμματα στρέφονται προς τις κεντρικές τράπεζες.

Στην Ευρώπη, οι πολιτικοί ασκούν πιέσεις στον Βιμ Ντούιζεμπεργκ, πρόεδρο της
νέας Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, να μειώσει τα επιτόκια για να ενισχυθούν
οι οικονομίες της ζώνης του ευρώ. Αλλά μέχρι σήμερα δεν το έχουν καταφέρει.
Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες ο Άλαν Γκρίνσπαν μείωσε τρεις φορές τα
επιτόκια, για να αντισταθμίσει τις επιπτώσεις στην αμερικανική οικονομία από
τις κρίσεις στην Ασία, τη Ρωσία και τη Βραζιλία.

Οικονομικοί μονάρχες. Ο Άλαν Γκρίνσπαν (αριστερά) και ο Βιμ Ντούιζεμπεργκ διαθέτουν πολύ περισσότερη εξουσία από τους πολιτικούς

Ο Βρετανός οικονομολόγος Πολ Χορν επισημαίνει ότι η αξία των μετοχών στις
Ηνωμένες Πολιτείες ανέρχεται σήμερα στο 169% του ετήσιου εισοδήματος των
Αμερικανών, μετά φόρο, έναντι 77% που ήταν το πρώτο ήμισυ της δεκαετίας του
1990. Αυτό δείχνει την αυξανόμενη σημασία του Χρηματιστηρίου στη
χρηματοοικονομική ευεξία της χώρας.

Για την Ευρώπη, το μεγάλο δίλημμα είναι ότι η νέα Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα δεν έχει ιστορία. Ο Βιμ Ντούιζεμπεργκ προσπαθεί να αποδείξει ότι η
ευρωπαϊκή Τράπεζα είναι το ίδιο αποτελεσματική με τη γερμανική Μπούντεσμπανκ
στην καταπολέμηση του πληθωρισμού. Αλλά κανείς δεν γνωρίζει ακόμα τις
συνέπειες της νομισματικής πολιτικής της τράπεζας των 11 κρατών στην ανάπτυξη
και τον πληθωρισμό.