Η άνοιξη έγινε πιο… μεγάλη στην Ευρώπη

Η άνοιξη έχει μεγαλώσει και το φθινόπωρο έχει μικρύνει στην Ευρώπη τα
τελευταία 40 χρόνια. Σύμφωνα με έρευνες επιστημόνων σε πολλές περιοχές της
Ευρώπης ­ ανάμεσά τους και η Ελλάδα ­ η περίοδος που αναπτύσσονται τα φυτά και
τα δέντρα έχει μεγαλώσει περίπου 11 μέρες κατά μέσο όρο ως αποτέλεσμα της
αύξησης της μέσης θερμοκρασίας στην ατμόσφαιρα.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα πολύχρονης έρευνας Γερμανών επιστημόνων, τα οποία
δημοσιεύτηκαν την περασμένη εβδομάδα στο επιστημονικό περιοδικό «Nature», η
περίοδος ανάπτυξης των φυτών στην Ευρώπη μεγαλώνει διαρκώς από τη δεκαετία του
’60. Συγκεκριμένα, την άνοιξη, τα λουλούδια ανθίζουν και τα δέντρα βγάζουν
φύλλα έξι μέρες νωρίτερα από ό,τι πριν από 40 χρόνια. Αντίστοιχα, το
φθινόπωρο, τα φύλλα των δέντρων πέφτουν 4,8 μέρες αργότερα.

Οι επιστήμονες μελέτησαν δεδομένα τεσσάρων δεκαετιών σε περισσότερες από 50
περιοχές, που εντάσσονται στο «Διεθνές Δίκτυο Φαινολογικών Κήπων». Πρόκειται
για εκτάσεις, όπου μεγαλώνουν επιλεγμένα είδη του φυτικού βασιλείου και
καταγράφονται επιστημονικές παρατηρήσεις κάθε χρόνο, από το 1959. «Σε αυτούς
τους κήπους, παρατηρούν και σημειώνουν κάθε χρόνο σε ποιο χρονικό σημείο
παρουσιάζονται τα λεγόμενα φαινολογικά στάδια ανάπτυξης ενός φυτού, όπως η
άνθηση, η καρποφορία κ.λπ., ώστε να συγκρίνονται οι ετήσιες διαφοροποιήσεις»,
εξηγεί ο κ. Ανδρέας Καραμάνος, καθηγητής Γεωργίας στο Γεωργικό Πανεπιστήμιο.

Λαϊλιά Σερρών

Όπως αναφέρουν στα «ΝΕΑ» οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Μονάχου, που
έκαναν την έρευνα, στους κήπους που μελετήθηκαν, περιλαμβάνεται και μία έκταση
στο Λαϊλιά Σερρών, σε υψόμετρο 1.500 μέτρων. «Ο κήπος αυτός λειτούργησε από το
1963 έως το 1987. Τα στοιχεία μας από το Λαϊλιά αφορούσαν την ερυθρελάτη»,
εξηγεί η κ. Ανέτ Μένζελ, δρ Δασικών Επιστημών στο Τμήμα Βιοκλιματολογίας και
Μελετών Περιβαλλοντικής Ρύπανσης. Μαζί της, συνεργάστηκε ο υπεύθυνος του
τμήματος κ. Πίτερ Φάμπιαν.

Οι επιστήμονες κατέληξαν στα συμπεράσματά τους μελετώντας στοιχεία όπως η
εμφάνιση των φύλλων και των καρπών, ο χρωματισμός και η πτώση των φύλλων το
φθινόπωρο στους φαινολογικούς κήπους. «Σε ολόκληρη την Ευρώπη, παρατηρήσαμε
αύξηση της διάρκειας της άνοιξης και του καλοκαιριού», τονίζει η κ. Μένζελ.
«Εξετάζοντας την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας την ίδια περίοδο, βρήκαμε ότι
τα φαινόμενα ταυτίζονται μεταξύ τους. Κατά μέσο όρο, η έναρξη ανάπτυξης των
φυτών γίνεται νωρίτερα, από δύο έως έξι μέρες για κάθε βαθμό Κελσίου που
αυξάνεται η θερμοκρασία του αέρα».

Στα Βαλκάνια

Ανάλογα φαινόμενα ­ αλλά σε μικρότερη κλίμακα ­ παρατηρούνται στα Βαλκάνια και
στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τον κ. Χρήστο Ζερεφό, διευθυντή στο Εργαστήριο Φυσικής
της Ατμόσφαιρας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σε γενικές
γραμμές, η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας τις τελευταίες δεκαετίες, είναι
μεγαλύτερη στην υπόλοιπη Ευρώπη από ό,τι στα Βαλκάνια.

Η έρευνα αυτή είναι η πρώτη που ασχολείται με απευθείας παρατήρηση των φυτών.
Τα συμπεράσματά της συμφωνούν με αντίστοιχες μελέτες που βασίστηκαν σε
δορυφορικές παρατηρήσεις των φυτών την περίοδο 1981-91. Θεωρούνται μάλιστα
σημαντικά, γιατί τα φυτά είναι αξιόπιστοι δείκτες μακροχρόνιων περιβαλλοντικών
μεταβολών. Η εκτίμηση των ερευνητών είναι ότι η αύξηση της περιόδου ανάπτυξης
των φυτών θα συνεχιστεί, καθώς τα επιστημονικά μοντέλα προβλέπουν κι άλλη
άνοδο της μέσης θερμοκρασίας τα επόμενα χρόνια.

Η επιμήκυνση της περιόδου ανάπτυξης των φυτών έχει ορισμένες θετικές
επιπτώσεις, επισημαίνει ο κ. Καραμάνος: «Σε κάποιες καλλιέργειες με μεγάλο
βιολογικό κύκλο, όπως το βαμβάκι, εξασφαλίζεται καλύτερη πρώτη ανάπτυξη και
εγκατάσταση των φυτών. Το δυσάρεστο, όμως, είναι ότι μειώνονται επικίνδυνα τα
υδατικά αποθέματα, ιδίως στη Νότια Ευρώπη».

Η άνοιξη στην Αγγλία έφτασε δύο μήνες νωρίτερα από περασμένες χρονιές,
επαληθεύοντας με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο τα αποτελέσματα της έρευνας των
Γερμανών επιστημόνων.

Σύμφωνα με χθεσινό δημοσίευμα της εφημερίδας «Independent», τα λουλούδια στον
Βασιλικό Βοτανικό Κήπο του Λονδίνου έχουν ξαφνιάσει τους επιστήμονες που τα
παρατηρούν εδώ και δεκαετίες, ανθίζοντας μέχρι και δύο μήνες πρόωρα σε σχέση
με τα τελευταία 40 χρόνια. Λουλούδια όπως ο ασφόδελος, που άλλες χρονιές
έκαναν την εμφάνισή τους ακόμα και στα μέσα Απριλίου, φέτος άνθισαν από τα
τέλη Ιανουαρίου, επιβεβαιώνοντας την άποψη ότι η άνοιξη… βιάζεται ολοένα και
περισσότερο, όσο περνούν τα χρόνια.

Χιονοστιβάδες, πρωτοφανείς στην ιστορία των Άλπεων, έχουν σκοτώσει έως τώρα
περισσότερους από 80 ανθρώπους στα χιονοδρομικά θέρετρα της Αυστρίας, της
Γαλλίας και της Ελβετίας. Ευθύνες αποδίδονται στις περίεργες καιρικές συνθήκες
που ευνόησαν τη δημιουργία τους, αλλά και στην εγκληματική αμέλεια των τοπικών
αρχών, που κατηγορούνται ότι θυσίασαν ζωές στον βωμό των κερδών από τους τουρίστες.

«Η χιονοστιβάδα μοιάζει με ένα απαλό σύννεφο, που αποτελείται από
δισεκατομμύρια σωματίδια χιονιού. Όταν όμως κινείται με ταχύτητα 220
χιλιομέτρων την ώρα και χτυπήσει ένα δέντρο ή ένα κτίριο, τα σωματίδια
μετατρέπονται σε τσιμέντο και ασκούν πίεση ίση με 100 τόνους ανά τετραγωνικό
μέτρο», εξηγεί η Αυστριακή μετεωρολόγος στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης Χέλγκα Κρομπ-Κολμπ.

Την περασμένη εβδομάδα, οι χειρότερες χιονοστιβάδες που χτύπησαν περιοχή της
Αυστρίας από το 1954, σκότωσαν περισσότερα από 40 άτομα στο Γκαλτούρ και το
Βαλζούρ. Ο καταστροφικός φετινός χειμώνας στις Άλπεις ξεκίνησε στα τέλη
Ιανουαρίου, με το πρώτο κύμα κακοκαιρίας, ενώ το επόμενο έφτασε στα μέσα
Φεβρουαρίου. Το είδος, όμως, του χιονιού ήταν περίεργο και πρωτοφανές. Όχι
μόνο σε ποσότητα ­ 3,7 μέτρα έπεσαν στην περιοχή του αυστριακού Γκαλτούρ τον
Φεβρουάριο, δηλαδή τετραπλάσιο από τον μέσο όρο του μήνα ­ αλλά και ο τρόπος
που έπεσε ήταν ασυνήθιστος. Λόγω των αυξομειώσεων στη θερμοκρασία, «βαρύ»,
υγρό χιόνι έπεσε πάνω σε «ξηρό» και ελαφρύ στρώμα χιονιού, δημιουργώντας μία
εξαιρετικά ασταθή βάση στις πλαγιές. Παράλληλα, πολύ ισχυροί άνεμοι 150
χιλιομέτρων την ώρα άφησαν κάποιες βουνοκορφές γυμνές από χιόνι, προκαλώντας
τεράστιες συγκεντρώσεις χιονιού σε προστατευμένες πλαγιές.

Μέχρι την περασμένη Παρασκευή, οι νεκροί στις Άλπεις έφτασαν τους 86, και
υπήρχαν φόβοι για επανάληψη των φαινομένων, καθώς εξακολουθούν να επικρατούν
οι ίδιες καιρικές συνθήκες. Οι υψηλές θερμοκρασίες των ημερών αποσταθεροποιούν
ακόμα περισσότερο το χιόνι στις πλαγιές. Τα θανατηφόρα περιστατικά
δημιούργησαν την εντύπωση ότι οι τοπικές αρχές δεν μπορούσαν ή δεν ήθελαν να
εκτιμήσουν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Μάλιστα, μία Γερμανίδα δικηγόρος που
παρέμεινε αποκλεισμένη στις Άλπεις, ανακοίνωσε ότι θα μηνύσει τις τουριστικές
αρχές της Αυστρίας για εγκληματική αμέλεια. Υποστηρίζει ότι παρ’ όλο που οι
αρχές γνώριζαν την πιθανότητα χιονοστιβάδων, δεν ενημέρωσαν τους τουρίστες για
να μη χάσουν τα οικονομικά οφέλη, μια σεζόν, μάλιστα, που την περίμεναν εδώ
και χρόνια στις Άλπεις, καθώς το χιόνι ήταν εξαιρετικό για σκι.

Τις κατηγορίες εναντίον των αρχών ενίσχυσαν οι αποκαλύψεις των μετεωρολόγων,
ότι τις ημέρες εκείνες είχαν προειδοποιήσει ξεκάθαρα για τον κίνδυνο τεράστιων
χιονοστιβάδων, αλλά δεν τους έδωσαν σημασία, παρ’ όλο που νωρίτερα τον
Φεβρουάριο, είχαν σκοτωθεί 12 άτομα από χιονοστιβάδα στο Λατούρ.

Οι επιστήμονες, αστρονόμοι και αστροφυσικοί, ονομάζουν την Πανσέληνο που θα
δούμε σήμερα το βράδυ «μπλε». Το φαινόμενο που τους απασχολεί δεν έχει σε
τίποτε να κάνει με το χρώμα της ολόγιομης σήμερα Σελήνης, αλλά με το γεγονός
ότι σπάνια έχουμε δύο φορές Πανσέληνο, μέσα σε έναν ημερολογιακό μήνα.

Η Σελήνη χρειάζεται περίπου 29 ημέρες για να ολοκληρώσει τον κύκλο της, γύρω
από την τροχιά της Γης. Ωστόσο, είναι η δεύτερη φορά μέσα στο 1999 που θα
δούμε την πλήρη φάση της Σελήνης, δύο φορές μέσα στον ίδιο μήνα. Η πρώτη ήταν
τον Ιανουάριο, όταν είχαμε Πανσέληνο στις 2 και στις 31 του μήνα. Η δεύτερη
είναι τον Μάρτιο και αφορά τη σημερινή Πανσέληνο (2 Μαρτίου) και εκείνη που θα
δούμε στις 31 του μηνός.

Αν και ένα «μπλε φεγγάρι» δεν είναι στ’ αλήθεια «μπλε», υπάρχουν περιπτώσεις
όπου η Σελήνη φαίνεται να έχει τέτοια απόχρωση. Και αυτή οφείλεται κυρίως σε
σωματίδια σκόνης που βρίσκονται στην ατμόσφαιρα και διαχέουν το φως του φεγγαριού.

*** Τριάντα εκπρόσωποι ελληνικών οικολογικών οργανώσεων βρέθηκαν την
προηγούμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες και συναντήθηκαν με την αρμόδια επίτροπο
για θέματα περιβαλλοντικής πολιτικής, Ριτ Μπιέρεγκαρντ, με πρωτοβουλία της
ευρωβουλευτού του ΠΑΣΟΚ κας Άννας Καραμάνου. Τα θέματα που απασχόλησαν τη
συνάντηση ήταν ο πυρηνικός σταθμός του Κοζλοντούι, το υπό εγκατάσταση πυρηνικό
εργοστάσιο στο Ακουγιού και το πρόβλημα της περιβαλλοντικής ρύπανσης στο Αιγαίο.

*** Ένα δίκτυο εταίρων που ενδιαφέρονται για τα περιβαλλοντικά θέματα
εγκαινιάζει το Διεπιστημονικό Ινστιτούτο Περιβαλλοντικών Ερευνών. Ονομάζεται
ΔΙΠΕnet και μέχρι στιγμής έχουν δηλώσει συμμετοχή φυσικά πρόσωπα αλλά και
πανεπιστήμια, ενώσεις και οργανώσεις πολιτών, επιχειρήσεις και επιμελητήρια.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε στο τηλέφωνο: 3845330
ή στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου dipe@otenet.gr.