ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι ιστορικοί και η ιστορία

Ο εφιάλτης της ναζιστικής εποχής, για πολλούς δεν τελείωσε ακόμη. Ούτε για την
αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία Ford, που κινεί γη και ουρανό για να ξεπλύνει
το κακό που μισόν αιώνα μετά της χτύπησε την πόρτα.

Σαούλ Φράιντλαντερ. Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ που κλήθηκε να κάνει έρευνα για τα χρόνια του πολέμου

Ο Γκρεγκ Μπράντσερ, αρχειοφύλακας στα Εθνικά Αρχεία, ήταν ένας από τους πλέον
κατάλληλους ανθρώπους για να ερευνήσει το παρελθόν και τις δραστηριότητες της
Φορντ στη ναζιστική Γερμανία. Όταν κατατέθηκε μήνυση εναντίον της
αυτοκινητοβιομηχανίας για παράνομο πλουτισμό, κατά τη διάρκεια της σκοτεινής
εκείνης περιόδου, ήταν ο πρώτος ο οποίος δέχτηκε το επείγον κάλεσμα: Η Φορντ
ήθελε να στείλει ομάδα 30 ιστορικών και ερευνητών στις αποθήκες όπου
φυλάσσονται κυβερνητικά αρχεία για να συγκεντρώσουν οτιδήποτε θα μπορούσε να
αποτελέσει αποδεικτικό ή ενοχοποιητικό στοιχείο. Η θέση της Φορντ ήταν ότι
είχε χάσει τον έλεγχο του γερμανικού παραρτήματός της Ford Werke, πριν
εμπλακεί η Αμερική στον πόλεμο. Το μόνο που βρέθηκε μέχρι στιγμής από την
έρευνα είναι ένα μέρισμα 60.000 δολαρίων της γερμανικής εταιρείας προς την
αμερικανική. Η General Motors, η Bertelsman AG (γερμανική εκδοτική εταιρεία)
που συμπεριλαμβάνονταν στη λίστα για περίεργες δραστηριότητες και σχέσεις με
τη Γερμανία του Χίτλερ, επίσης προσέλαβαν γνωστούς ακαδημαϊκούς προκειμένου να
χτενίσουν τα αρχεία και να γράψουν τη «δική τους άποψη» για την ιστορία. Έτσι
αναδύθηκε σχεδόν από το πουθενά μια νέα ομάδα επαγγελματιών που έγινε
περιζήτητη. Ιστορικοί, νομικοί, καθηγητές και ειδικοί στην έρευνα βρήκαν νέο
πεδίο δράσης, ξεσκονίζοντας το παρελθόν του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Οι εντολές
που δέχτηκαν από τους καινούργιους εργοδότες ήταν σαφείς: Έπρεπε να βρουν ό,τι
υπάρχει πριν προλάβουν οι αντίπαλοι. Ίσως από τις λίγες περιπτώσεις όπου δεν
ισχύει το «καλή και η αρνητική διαφήμιση». Γιατί το κακό που είχε γίνει δεν
ήταν μόνο νομικής φύσεως. Κυρίως επλήγη το καλό και αξιόπιστο πρόσωπο που
έβλεπε ως τότε το εμπορικό κοινό. Και αυτό σε δολάρια, μεταφράζεται σε
καταστροφή. Η Ντόιτσε Μπανκ δήλωσε πρόσφατα ότι «ανεξάρτητοι» ιστορικοί βρήκαν
στοιχεία που επιβεβαιώνουν ότι η τράπεζα είχε χρηματοδοτήσει την κατασκευή του
στρατοπέδου συγκέντρωσης του Άουσβιτς.

Οι «ανεξάρτητοι» των εταιρειών αμφισβητήθηκαν. Μεταξύ ακαδημαϊκών άνοιξε ένας
νέος κύκλος συζητήσεων περί δεοντολογίας αν και οι εμπλεκόμενοι ιστορικοί
επέμεναν ότι δούλευαν ελεύθερα, χωρίς οποιεσδήποτε πιέσεις ή κατευθύνσεις. Ο
Σαούλ Φράιντλαντερ, ιστορικός στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, δέχτηκε πρόσφατα
μια προσφορά από την Bertelsman, λίγο μετά τη δημοσίευση άρθρου σε ελβετικό
περιοδικό που κατηγορούσε την εταιρεία ότι εξέδιδε βιβλία με αντισημιτικό και
ναζιστικό περιεχόμενο. Όπως λέει ο ίδιος, όταν έθεσε ως όρο το αδιάβλητο της
έρευνας, η απάντηση ήταν θετική.

Ωστόσο, εντύπωση προκαλεί στους εδώ και χρόνια εργαζομένους στα Εθνικά Αρχεία
το γεγονός ότι νέα πρόσωπα μπαινοβγαίνουν καθημερινά, φορώντας κοστούμια και
χρυσά μανικετόκουμπα… Λένε μάλιστα ότι κάποιοι φτάνουν με λιμουζίνες…