ΔΡΟΜΟΙ

… είναι ο αγγελιαφόρος του θανάτου, λέει μια συριακή παροιμία. Οι ανατολικοί
πολιτισμοί έβλεπαν πάντα ζωή και θάνατο σαν ένα αέναο συνεχές. Ζην και
θνήσκειν, «αμφότερα ταύτα καλώς επιτελέσαι». Πλημμυρισμένη από νευρωτικό
άγχος, η τεχνοκρατική κοινωνία βλέπει τον θάνατο σαν μία απότομη διακοπή της
ζωής. Προσπαθεί με κάθε τρόπο να την παρατείνει, μολονότι δεν παύει να
αναζητεί τρόπους για να την αφαιρέσει. Η «μηχανή ευθανασίας» του Κεβορκιάν
υλοποιεί το δημοκρατικό δικαίωμα των ασθενών ­ ή των συγγενών τους ­ να
επιλέξουν τη διακοπή της ζωής τους. Κάπως ψυχρά, βέβαια, τα χημικά υγρά,
μπροστά στη νοσηρή αναζήτηση του ρομαντικού ιδεώδους του Βέρθερου ή στις
φιλοσοφικές περιπλανήσεις του πεισιθάνατου Ηγεσία, αλλά πάντως φέρνουν το ίδιο αποτέλεσμα.

… μπορεί να ζήσει όποιος γεννιέται σήμερα. Το υπόσχονται το Πανεπιστήμιο της
Νέας Υόρκης και η Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ. Οι γονιδιακές θεραπείες θα
νικήσουν τις αρρώστιες. Οι γενετικές παρεμβάσεις θα προσθέσουν άλλα πενήντα
χρόνια στο ανθρώπινο βιολογικό ρολόι. Οι μεταμοσχεύσεις κλωνοποιημένων οργάνων
θα κάνουν τον άνθρωπο «ολοκαίνουργιο». Ευχή ή κατάρα, ακόμη και η συνείδηση θα
γίνει αθάνατη: το Βρετανικό Βασιλικό Ινστιτούτο είναι πεπεισμένο για τη
δυνατότητα παραγωγής ενός ανώτερου όντος, που, με εγκεφαλικά εμφυτεύματα από
μικροτσίπ, θα μοιράζεται τη νοημοσύνη των νευρωνικών δικτύων. Μέχρι το 2050,
όλα τα συστατικά της συνταγής για την παραγωγή του homo longevus, του
μακρόβιου ανθρώπου, θα είναι γνωστά. Χάρη στην πυρετώδη εξέλιξη της γενετικής,
της κλωνοποίησης και της βιοτεχνολογίας, που έχουν συμμαχήσει κατά της Φύσης.

… αυτή η απελπιστική στενότητα οργάνων. Οι δωρητές οργάνων είναι οι μισοί
από αυτούς που τα χρειάζονται. Γι’ αυτό, ο καθηγητής της Βιοηθικής Τζον Χάρις
προτείνει στην «Ιντιπέντεντ» ανακύκλωση των νεκρών για να ζήσουν όσοι
πεθαίνουν από έλλειψη οργάνων. Όλα τα όργανα από τους νεκρούς να διατίθενται
αυτόματα, χωρίς προηγούμενη συναίνεση. Με την εμπορευματοποίηση της ζωής και
του θανάτου, οι μπίζνες της παράτασης ζωής και της «επιστημονικής ανάστασης»
κάνουν τον άνθρωπο «χρήσιμο» ακόμη και νεκρό, σε μία κοινωνία όπου έως τώρα ο
μόνος τρόπος για να μείνει κανείς «ζωντανός» ήταν να παράγει και να
καταναλώνει. Βέβαια, υπάρχουν ηθικές αντιρρήσεις. Πώς να τηρήσει η Αντιγόνη τα
«άγραπτα θεών νόμιμα» χωρίς την ακεραία σορό του Πολυνείκη; Και φόβοι ότι οι
γιατροί θα ενδιαφέρονται λιγότερο για τη σωτηρία των αρρώστων, αν κάποιοι
περιμένουν στην ουρά για τα όργανά τους. Όμως, λέει ο Χάρις, το όποιο κόστος
δεν είναι ασυμβίβαστο με τις αξίες της δημοκρατικής κοινωνίας.

… στις ΗΠΑ θα φτάσουν, από 61.000 που είναι σήμερα, τους 214.000 το 2020.
Από τον homo sapiens στον homo longevus, που θα είναι μάλλον Αμερικανός ή
Δυτικοευρωπαίος. Κρίμα που οι αριθμοί δεν είναι παντού το ίδιο «δημοκρατικοί».
Το προσδόκιμο ζωής είναι μόλις 52 χρόνια στην Αφρική, 57 χρόνια στη Νότια Ασία
και 78 χρόνια στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, όπου η «μηχανή» του
Κεβορκιάν καραδοκεί. Παράξενο, οι άνθρωποι να ζητούν τόσο επίμονα το δικαίωμα
στον θάνατο, ενώ οι περισσότεροι δεν έχουν ακόμη κατακτήσει το δικαίωμα στη ζωή.