[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η Ελλάδα εμφανίζεται τελευταία να κυριαρχείται από μια βαθύτατη αντίφαση. Από
τη μία μεριά η οικονομία, και κυρίως το Χρηματιστήριο, εμφανίζει ιδιαίτερα
ανοδική πορεία, καταγράφοντας σχεδόν καθημερινά νέα «ρεκόρ» εντυπωσιακών
επιτευγμάτων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι διεθνείς οργανισμοί (ΟΟΣΑ, ΔΝΤ κ.ά.)
θεωρούν την Ελλάδα ως υπόδειγμα χώρας που κατάφερε να εξυγιάνει την οικονομία
της, να αποκαταστήσει την αξιοπιστία και να διεκδικεί με βεβαιότητα πλέον τη
θέση της στην «ευρωζώνη» ­ στην ομάδα δηλαδή των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης
που έχουν προχωρήσει στη δημιουργία του ενιαίου νομίσματος, ευρώ. Οι μαζικές
επενδύσεις στο Χρηματιστήριο από ξένους οίκους συνιστούν οιονεί ψήφο
εμπιστοσύνης στην οικονομική ευρωστία και προοπτική της χώρας.

Ταυτόχρονα, όμως, εμφανίζονται ολοένα και εντονότερα τα συμπτώματα της
«κοινωνικής αποσάθρωσης», που φθάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις μέχρι του
βαθμού της κοινωνικής διάλυσης με κατάλυση των εννοιών της συλλογικότητας,
κοινωνικής αλληλεγγύης, συνεκτικότητας, ακόμη και στοιχειώδους κοινωνικής
ευαισθησίας. Παράλληλα εκδηλώνονται φαινόμενα απόσυρσης από την πολιτική
διαδικασία και τους πολιτικούς θεσμούς (όπως πολιτικά κόμματα κ.λπ.) και
αναζήτησης λύσεων σε μεσσιανικούς, θρησκευτικούς ή απολιτικούς χώρους που ως
κοινό χαρακτηριστικό εμφανίζονται να έχουν την αμφισβήτηση, άμεσα ή έμμεσα,
του «ορθού λόγου» (ρασιοναλισμού).

Τα αντιφατικά αυτά φαινόμενα δεν είναι δυσεξήγητα. Σε πρόσφατη μελέτη μας
(Π.Κ. Ιωακειμίδης, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ελληνικό Κράτος, Αθήνα, Θεμέλιο, 1998),
προσπαθήσαμε να δείξουμε ότι η διαδικασία εκσυγχρονισμού/εξευρωπαϊσμού της
χώρας θα περνούσε αναπόφευκτα μέσα από ένα στάδιο «κοινωνικής αποσάθρωσης».
Και τούτο γιατί η μετάβαση από τα παραδοσιακά σχήματα, αγκυλώσεις και
στρεβλώσεις στο νέο και «σύγχρονο» θα προκαλούσε αντιδράσεις και θα αποκάλυπτε
τις συγκεκαλυμμένες κοινωνικές αδυναμίες και παθολογία. Θα αποκάλυπτε την
απουσία «κοινωνίας» ­ κοινωνίας πολιτών. Ωστόσο είναι ενδιαφέρον ότι τη στιγμή
των εκδηλώσεων αυτών πολλαπλασιάζονται οι «κινήσεις πολιτών» για τη δημιουργία
της «κοινωνίας των πολιτών». Και είναι σημαντικό ότι για πρώτη φορά
κυκλοφόρησε (από την «Ένωση Πολιτών για την Παρέμβαση») επιθεώρηση με τον
τίτλο «Κοινωνία των Πολιτών» για να «υποδείξει το κενό τεκμηριωμένου προβληματισμού…».

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.