Διώχνοντας φόβους και ταμπού

«Θεέ μου, αντί να αφήνεις τους ανθρώπους να πεθαίνουν και να φτιάχνεις
άλλους, γιατί δεν κρατάς αυτούς που υπάρχουν τώρα;».

Σε αυτή τη σοφή απορία ενός παιδιού το σχολείο δεν δίνει απαντήσεις. Δεν έχει
σημασία ότι ίσως δεν υπάρχει καν απάντηση, αλλά ότι για τον θάνατο τα παιδιά
μας δεν λαμβάνουν καμία «αγωγή» από το σχολείο τους. Καταλήγουν έτσι, αντί να
κατανοούν, να φοβούνται ένα αναπότρεπτο φυσικό γεγονός, που ούτως ή άλλως θα
βιώσουν σύντομα στον θάνατο κάποιου προσφιλούς. Και να απορούν δικαίως «αν
ζούμε μετά τον θάνατο, τότε γιατί πεθαίνουμε;», αλλά απαντήσεις να μην
παίρνουν, παρά από γονείς σαν παραμύθια και ενίοτε από τρίτους, σκληρά. Έτσι ο
θάνατος γίνεται στις ψυχούλες τους ταμπού και τιμωρία, τα παιδιά δεν θέλουν
ούτε να μιλάνε γι’ αυτόν, και κάποια μεγαλώνοντας θα πέσουν θύματα
δεισιδαιμονιών ­ που συνεπάγονται εκμετάλλευση από επιτήδειους ­ και
προλήψεων. Γι’ αυτό, η «αγωγή θανάτου» θα έπρεπε να έχει θέση στα σχολεία,
αφού τελικά σημαίνει αγωγή ζωής.

Το συμπέρασμα

Αυτό είναι το συμπέρασμα από πρωτότυπη έρευνα του Πανεπιστημίου της Αθήνας σε
672 παιδιά ηλικίας 8-12 ετών, για τις απόψεις τους σχετικά με τον θάνατο.

Όπως τόνισαν οι καθηγήτριες κ.κ. Μαρία Τζανη και Χριστίνα Αντωνοπούλου, οι
ερευνητές κ.κ. Κ. Καδουματζής και Ι. Μπάρτζης και ο πρύτανης του Πανεπιστημίου
κ.Κ. Δημόπουλος, που με την παρουσία του υπογράμμισε ότι η εκπαίδευση που θα
λάβει ένα παιδί για τον θάνατο θα το συνοδεύει στην ενήλικη ζωή του, η «αγωγή
θανάτου» αποδείχτηκε ότι είναι αναγκαίο να μπει στα σχολεία.

Τα γηρατειά

Γιατί; Γιατί μεταξύ πολλών απαντήσεων, τα παιδιά δήλωσαν σε ποσοστό 62% ότι η
ψυχή ζει μετά τον θάνατο (όμως το υπόλοιπο 38% είπε ότι δεν ζει!), 60% είπαν
ότι δεν θέλουν ούτε καν να τους μιλήσει ο δάσκαλος για αυτό το θέμα και 56%
ότι όταν βλέπουν κακούς να πεθαίνουν, το χαίρονται…

Επίσης, έχουν συνδυάσει τον θάνατο μόνο με τα γηρατειά, αφού ποσοστό λιγότερο
τού 15% κατανοεί ότι ο θάνατος μπορεί επίσης να έλθει και από αρρώστια ή ατύχημα.

Έτσι όμως, είπε η κ. Αντωνοπούλου, η μητέρα ενός παιδιού του οποίου ο πατέρας
πνίγηκε στο ναυάγιο του «Δύστος» μπορεί να πει στο παιδί ότι ο μπαμπάς «πήγε
ταξίδι» νομίζοντας ότι το ανακουφίζει, όταν όμως κάποιος συμμαθητής αποκαλύψει
ξερά «ο μπαμπάς σου πνίγηκε», το παιδί θα νιώσει το πρώτο σοκ της ζωής του
χειρότερα από ό,τι αν είχε προετοιμαστεί.

Μάλλον οι μεγάλοι φοβόμαστε τον θάνατο περισσότερο από τα παιδιά…

ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ μαθητές, σε ποσοστό 60% πιστεύουν ότι υπάρχει σημαντική
διαφορά μεταξύ θανάτου και ύπνου, αφού «στον θάνατο κοιμάσαι αιώνια, ενώ στον
ύπνο κοιμάσαι και ξυπνάς». Χαρακτηριστικές φράσεις παιδιών:

* Ο ύπνος είναι ξεκούραση, ταξίδι που ξαναγυρνάς στη ζωή. Ο θάνατος
είναι αιώνια ξεκούραση, ταξίδι από την ζωή, που δεν γυρνάς πίσω στην ζωή.

* Με τον ύπνο ξεκουράζεσαι, κοιμάσαι, αισθάνεσαι, η ψυχή σου είναι εδώ.
Με τον θάνατο, γνωρίζεις τον Χριστό, πας στον Παράδεισο, αναπαύεται η ψυχή,
δεν έχεις φόβο.

* Ο ύπνος διαρκεί λίγο, είναι ευχάριστος. Ο θάνατος είναι για πάντα,
διαρκεί αιώνες.

* Ο θάνατος είναι μια ανακούφιση για τους ανθρώπους που έχουν ζήσει πολλά.

* Ο θάνατος δεν διαφέρει σε τίποτα από τον ύπνο. Με τον θάνατο ο
άνθρωπος ανακουφίζεται.

* Με τον θάνατο ο άνθρωπος εξαφανίζεται.