Αμόκ στους αιθέρες

Μετά το πλούσιο γεύμα και τα κρασιά που τους πρόσφεραν οι αεροσυνοδοί, οι
επιβάτες της πρώτης θέσης της πτήσης 976 της Γιουνάιτεντ Αιρλάινς από το
Μπουένος Άιρες στη Νέα Υόρκη ­ ανάμεσά τους ο πρόεδρος της Πορτογαλίας και ο
υπουργός Εξωτερικών της Αργεντινής ­ υποχρεώθηκαν να παρακολουθήσουν ένα
ασυνήθιστο θέαμα:

«Οργισμένοι επιβάτες». Θα θέλατε να πετάτε μ’ ένα συνεπιβάτη σαν αυτόν;

ΕΝΑΣ συνταξιδιώτης τους, τραπεζίτης στο επάγγελμα, ανέβηκε πάνω στο «τρόλεϊ»
με τα φαγητά, κατέβασε το παντελόνι του, αφόδευσε και άρχισε να πετάει τα
αφοδεύματα στα τοιχώματα του αεροπλάνου. Ένιωθε «εξοργισμένος», εξήγησε αργότερα.

Δεν είναι η μοναδική περίπτωση. Τους τρεις τελευταίους μήνες, θυμωμένοι
επιβάτες αεροπλάνων έσπασαν ένα μπουκάλι στο πρόσωπο μιας αεροσυνοδού και
απείλησαν τη ζωή της· «χούφτωσαν» μιαν άλλη· έσπασαν παράθυρο του αεροπλάνου·
προσπάθησαν να ανοίξουν μια πόρτα κινδύνου· και υποχρέωσαν ένα αεροπλάνο να
κάνει αναγκαστική προσγείωση στο Νέο Δελχί και ένα άλλο στη Βιρτζίνια.
Τιμωρήθηκαν με ποινές φυλάκισης από εννέα ημέρες έως δύο χρόνια και κόστισαν
στις αεροπορικές εταιρείες 10 εκατομμύρια δραχμές σε κάθε επεισόδιο.

Οι θεωρίες ωστόσο αφθονούν. Αν επρόκειτο απλώς για πότες που ήπιαν ένα ποτήρι
περισσότερο, το πρόβλημα θα ήταν εύκολο να λυθεί. Όμως δεν είναι έτσι, γιατί
το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε μεθυσμένους τουρίστες, επιβάτες πτήσεων τσάρτερ.

Αυξήθηκαν τα επεισόδια

Αυτή την εβδομάδα, οι ειδήμονες της αεροπορικής βιομηχανίας παραδέχθηκαν
τελικά ότι δεν ξέρουν τι συμβαίνει. Δεν ξέρουν γιατί ο αριθμός των επεισοδίων
αυξήθηκε κατά 400% τα τέσσερα τελευταία χρόνια, γιατί επιβάτες της πρώτης
θέσης φαίνεται να είναι πιο επιρρεπείς σε τέτοια επεισόδια, γιατί ένας
τραπεζίτης κατεβάζει το παντελόνι του μπροστά σε ξένους αξιωματούχους.

Η Μπρίτις Αιργουέις, η οποία άρχισε να καταγράφει τέτοια επεισόδια το 1997,
διαπίστωσε ότι καβγάδες για την απαγόρευση του καπνίσματος αφορούν το 65% των
περιπτώσεων και το αλκοόλ το άλλο 23%. Τώρα επιμένει ότι τα πληρώματά της
πρέπει να φορούν σκουλαρίκια μόνο με κλιπ και λαστιχένιες γραβάτες και
εκπαιδεύει τα μέλη τους στην… καθήλωση επιβατών: τέσσερις πιάνουν ο καθένας
από ένα άκρο του «οργισμένου» επιβάτη κι ένας πέμπτος του ρίχνει στο κεφάλι
μια κουβέρτα. Μετά του περνάνε χειροπέδες και δεν τον απελευθερώνουν ως την προσγείωση.

Το φαινόμενο των επιθετικών επιβατών έχει αποκληθεί «air rage», κάτι σαν «αμόκ
των αιθέρων». Ο όρος πρωτοεμφανίσθηκε στον βρετανικό Τύπο τον Μάιο του 1997
και ακολούθως απέκτησε δική του ζωή. Άρχισε να «πιάνει» στους ροκ σταρ: ο Ίαν
Μπράουν, τραγουδιστής των Στόουν Ρόζις, καταδικάσθηκε τον Νοέμβριο σε τέσσερις
μήνες φυλακή επειδή απείλησε να κόψει τα χέρια μιας αεροσυνοδού. Έξι μήνες
νωρίτερα, απαγορεύτηκε διά βίου στους Λίαμ και Νόελ Γκάλαχερ των Όασις να
ταξιδεύουν με την Cathay Pacific επειδή ήταν μεθυσμένοι και θορυβώδεις. Το
«αμόκ των αιθέρων» έγινε της μόδας.

Η δρ Έλεν Μιούιρ, καθηγήτρια αεροδιαστημικής ψυχολογίας του Πανεπιστημίου
Κράνφιλντ, στο Μπέντφορσιρ, έχει ερευνήσει το θέμα και πιστεύει ότι η ευρύτατη
κάλυψη των επεισοδίων αυτών από τα μέσα ενημέρωσης εντείνουν το πρόβλημα:
«Δίνει στους ανθρώπους σχεδόν την άδεια να το κάνουν», λέει στην «Ντέιλι
Τέλεγκραφ». Το γεγονός ότι τα επεισόδια εμφανίζονται περισσότερο στην πρώτη
θέση εξηγείται από εκπρόσωπο της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών, της ΙΑΤΑ, ως
εξής: «Οι επιβάτες της πρώτης θέσης έχουν πληρώσει πολλά για το εισιτήριό τους
κι έτσι αισθάνονται ότι μπορούν να ζητήσουν οτιδήποτε. Οι άνθρωποι στο πίσω
μέρος του αεροπλάνου είναι περισσότερο συνηθισμένοι να δέχονται εντολές. Οι
άνθρωποι στο εμπρός είναι περισσότερο συνηθισμένοι να δίνουν».

Η ΙΑΤΑ ανακοίνωσε χθες ότι το «αμόκ των αιθέρων» φαίνεται να προκαλείται εν
μέρει από τα άβολα καθίσματα, τα χαμηλά επίπεδα οξυγόνου στην καμπίνα του
αεροσκάφους και το υπερβολικό ποτό. Οι περιπτώσεις που αφορούν βίαιη ή
ενοχλητική συμπεριφορά υπολογίζονται τώρα σε περίπου 2.000 ετησίως, δήλωσε
χθες σε συμπόσιο στη Μαδρίτη ο πρόεδρος του νομικού συμβουλίου της Ένωσης,
Βιτζάι Πουνουσάμι.

Ο αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Επιβατών Αεροσκαφών (ΙΑΡΑ) δήλωσε στο ίδιο
συμπόσιο ότι οι αεροπορικές εταιρείες ευθύνονται εν μέρει για τη συμπεριφορά
αυτή των επιβατών λόγω της έλλειψης άνεσης στα αεροσκάφη. «Οι επιβάτες πρέπει
να κάθονται σε καθίσματα που προορίζονται για πυγμαίους», επισήμανε.

Η ΙΑΤΑ εξετάζει το ενδεχόμενο να διεξαγάγει έρευνα για το «αμόκ των αιθέρων»
μαζί με το Πανεπιστήμιο Γκράνφιλντ. Και έκανε γνωστό ότι θα ασκήσει πιέσεις
στα μέλη της, σε κυβερνήσεις και αστυνομικές δυνάμεις, προκειμένου να
αναληφθεί κοινή δράση για τη μείωση των περιστατικών κακής συμπεριφοράς των
επιβατών. «Είναι κάτι παραπάνω από ένα τοπικό πρόβλημα. Η συνθήκη του Τόκιο
καλύπτει συμπεριφορές που εκθέτουν σε κίνδυνο την τάξη σ’ ένα αεροσκάφος, αλλά
περιορίζεται στις εγκληματικές συμπεριφορές», τόνισε ο Πουνουσάμι.