Ο «άλλος» Σίντλερ

Κίνα 1937. Ιαπωνική εισβολή. Κάποιος σώζει 250.000 ανθρώπους από βέβαιο
θάνατο. Όμως κανείς, ποτέ δεν έμαθε γι’ αυτόν. Γιατί; Η απάντηση είναι θαμμένη
σε κάποιες σελίδες της λυπηρής ιστορίας της εποχής μας.

Άγνωστος «Σίντλερ». Τα νικηφόρα ιαπωνικά στρατεύματα παρελαύνουν στην Νανκίν, όπου τις βιαιοπραγίες των κατακτητών προσπάθησε να περιορίσει ο Γιόχαν Ράμπε, σώζοντας εκατοντάδες χιλιάδες…

Ο Γιόχαν Ράμπε ήταν ένας μεσήλικας Γερμανός. Διευθυντής εργοστασίου της
Siemens στην Νανκίν, άλλοτε πρωτεύουσα στην Κίνα. Οι άνθρωποι που έσωσε από
τον ιαπωνικό στρατό ήταν Κινέζοι. Όταν επέστρεψε στο Βερολίνο το ’38, οι
αποκαλύψεις του για τις σφαγές των εισβολέων ήταν μια ντροπή που έπρεπε να
σκεπαστεί… Η Γερμανία του Χίτλερ είχε υπογράψει σύμφωνο φιλίας με την Ιαπωνία.

Τα ημερολόγιά του εξαφανίστηκαν μετά την ανάκριση από την Γκεστάπο, αν και
μέλος του κόμματος των ναζί. Μισό αιώνα μετά τον θάνατό του, το 1949, τα
ημερολόγια βρέθηκαν σε μια σοφίτα στον Μέλανα Δρυμό. Ο Έρβιν Βίκερτ, που ως
φοιτητής έζησε με τον Ράμπε στην Νανκίν, ανέλαβε να εκδώσει όσα με τρόμο ο
φίλος του είχε καταγράψει.

Μεγάλο δίλημμα

Σκοπός του 55χρονου Γερμανού δεν ήταν να γίνει ήρωας. Το δίλημμα ήταν μεγάλο.
Δεν ήθελε να διακινδυνεύσει. Όμως, όπως γράφει στις πρώτες σελίδες του
«πολεμικού ημερολογίου», στις 21 Σεπτεμβρίου, έπρεπε να σκεφτεί τους Κινέζους
υπαλλήλους του και τις οικογένειές τους. Ήταν θέμα ηθικής. Οι περισσότεροι δεν
είχαν πού αλλού να πάνε. «Δεν μπορούσα να προδώσω την εμπιστοσύνη τους. Όποιος
έχει κρατήσει σε υπόγειο καταφύγιο ένα Κινεζάκι που τρέμει τις ατέλειωτες ώρες
των αεροπορικών βομβαρδισμών, καταλαβαίνει τι νιώθω».

Στον κήπο της βίλας του ο Ράμπε σκάβει καταφύγιο για τους κατοίκους της
περιοχής, όπου αποθηκεύει τρόφιμα.

Καθώς οι επιδρομές κλιμακώνονται, το καταφύγιο του Ράμπε γεμίζει κόσμο. Οι
πλούσιου Κινέζοι και οι περισσότεροι από τους «ξένους διαβόλους» εγκαταλείπουν
την Νανκίν. Από τα 1,3 εκατομμύρια, απομένουν περίπου 300.000: οι φτωχοί και η
στρατιωτική φρουρά.

Συγκροτείται 16μελής διεθνής επιτροπή με στόχο τη δημιουργία ζώνης ασφαλείας.
Καταφθάνουν όλο και περισσότεροι πρόσφυγες. Ο ίδιος εκλέγεται πρόεδρος και
γυρνάει από καταυλισμό σε καταυλισμό οργανώνοντας τη διανομή τροφίμων, τους
γιατρούς, τις νοσοκόμες.

Όρθιος 48 ώρες

Στις 10 Δεκεμβρίου πυρά αυτόματων όπλων και κανονιοβολισμοί συγκλονίζουν την
πόλη. Οι δρόμοι της περιοχής είναι γεμάτοι πρόσφυγες. Ακολουθούν δύο ημέρες
βομβαρδισμών. Στο νότο ο ορίζοντας μοιάζει με θάλασσα από φλόγες. Δεν υπάρχει
νερό, ούτε ηλεκτρικό. Ο Ράμπε γράφει: «Οι κλειδώσεις μου πονούν αφόρητα. Δεν
έχω βγάλει τα ρούχα μου εδώ και 48 ώρες. Περίπου 30 άνθρωποι κοιμούνται στο
γραφείο μου, και άλλοι 100 στο καταφύγιο και στον κήπο, παντού… Ελπίζουν ότι
αυτός, ο “ξένος διάβολος” θα διώξει τα σατανικά πνεύματα μακριά».

Στις 13 Δεκεμβρίου τα ιαπωνικά αποσπάσματα μπαίνουν στην πόλη. Πολίτες και
στρατιώτες συλλαμβάνονται και εκτελούνται. Τα πάντα λεηλατούνται. Τη νύχτα της
16ης «περισσότερες από 1.000 γυναίκες και μικρά κορίτσια βιάζονται μπροστά
στις οικογένειές τους…». Ο Γιόχαν Ράμπε ανακαλύπτει πως ο ίδιος αποτελεί το
μόνο σημείο σταθερότητας σ’ αυτήν την χαώδη πόλη.

Σφίγγει τα δόντια και την ημέρα των Χριστουγέννων ανταλλάσσει δώρα με τον
Ιάπωνα διπλωματικό αντιπρόσωπο και τον αρχηγό της αστυνομίας. Τους δίνει την
εντύπωση ότι μιλά εκ μέρους του γερμανικού Ράιχ.

Οι προσπάθειες φέρνουν τους πρώτους καρπούς. Οι ιαπωνικές αρχές εγγράφουν τους
πρόσφυγες σε καταλόγους. Από εκείνη τη στιγμή οι στρατιώτες τους τους θεωρούν ανθρώπους.

Η Siemens επικοινωνεί με τον διευθυντή της και του λέει να επισπεύσει και να
πάει στη Σανγκάη… Ως τα τέλη Ιανουαρίου η ζώνη ασφαλείας αρχίζει να δείχνει
σημεία ζωής. Ο Γιόχαν Ράμπε εξασφαλίζει εγγυήσεις για την ασφάλεια των
προσφύγων. Οι Ιάπωνες του επιτρέπουν να φύγει. Οι πρεσβείες της Γερμανίας, των
ΗΠΑ και της Ιαπωνίας οργανώνουν δεξίωση.

Τίποτα δεν τον άγγιξε όμως, όσο η γιορτή που του ετοίμασαν οι πρόσφυγες στο
σπίτι του.

«Έχεις την καρδιά του Βούδα και το λαμπρό του πνεύμα. Έσωσες χιλιάδες φτωχούς
ανθρώπους. Να σε συντροφεύει η χάρη του Παραδείσου. Να σε ακολουθεί καλή τύχη.
Η ευλογία του Θεού να είναι μαζί σου. Οι πρόσφυγες του καταυλισμού σου».

Καλή τύχη, όμως, δεν ακολούθησε τον Γιόχαν Ράμπε. Η Γκεστάπο τον ανέκρινε και
τον προειδοποίησε να μη μιλά… Ακολούθησε η σοβιετική κατοχή. Αυτός και η
γυναίκα του επέζησαν. Παρά τη βεβαρημένη υγεία του συνέχισε να βοηθά όσους
είχαν μεγαλύτερη ανάγκη. Ό,τι πολύτιμο κατάφερε να περισώσει, το έκλεψαν οι
«συμπατριώτες» του.

«Δεν πρέπει να είμαστε αγνώμονες. Κρατηθήκαμε ζωντανοί και υγιείς». Αυτά είναι
τα τελευταία του λόγια στο ημερολόγιό του, τον Ιούνιο του ’46. Τρία χρόνια
μετά πεθαίνει από καρδιακή προσβολή.

Με τη δημοσίευση των ημερολογίων, η ίδια βιομηχανία παρήγγειλε την προτομή του
σε μπρούντζο. Τοποθετήθηκε έξω από το εργοστάσιό της, στη Νανκίν. Εξήντα
χρόνια μετά.

(«Ο Καλός Γερμανός της Νανκίν: Τα ημερολόγια του Γιόχαν Ράμπε».
Εκδ. Έρβιν Βίκερτ).