ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι λέξεις του Μάγκρις

Από τον Δούναβη στον Μικρόκοσμο (της Τεργέστης). Κι από εκεί στην Ουτοπία. Ο
Κλαούντιο Μάγκρις αναγνωρίζει τις ήττες του και προχωρεί.

Κλαούντιο Μάγκρις: Το άγχος της παγκοσμιοποίησης οδηγεί στην οχύρωση και την άμυνα (το σκίτσο από το «Time»)

Ουτοπία και απογοήτευση: δύο λέξεις που ο 60χρονος συγγραφέας των συνόρων
διάλεξε για τον τίτλο του τελευταίου του βιβλίου. Δύο λέξεις αδιαχώριστες. Η
αίσθηση ότι τόσα μεγαλόπνοα σχέδια για την επίλυση των παγκοσμίων προβλημάτων
απέτυχαν ­ λέει ο Μάγκρις στην «Κοριέρε» ­ δεν σημαίνει ότι τα πετάμε στα
σκουπίδια. Είμαστε έξω από τη Γη της Επαγγελίας, αλλά συνεχίζουμε να βαδίζουμε
προς αυτή την κατεύθυνση. Ουτοπία σημαίνει ότι δεν παραδιδόμαστε στα πράγματα
όπως είναι, αλλά αγωνιζόμαστε για να γίνουν όπως θα έπρεπε να είναι,
γνωρίζοντας ότι ο κόσμος πρέπει να αλλάξει και να απελευθερωθεί. Η
απογοήτευση, από την άλλη μεριά, μας προστατεύει από τον κυνισμό. Δεν μας
αφήνει να βάλουμε την ελπίδα στην άκρη. Η απογοήτευση περιέχει τη γοητεία, άρα
και την ελπίδα. Μαζί με την ουτοπία, είναι δύο λέξεις που δίνουν νόημα στη
ζωή. Το μπουκάλι που κάποιος πέταξε στη θάλασσα.

Σύνορα: μια διαρκής παρουσία στο έργο του Τριεστίνου. Σύνορα πολιτικά,
πολιτιστικά, γλωσσικά, σύνορα που χωρίζουν τη γη από το νερό, τη ζωή από τον
θάνατο. Όταν κυκλοφόρησε ο «Δούναβης», το 1986, τα σύνορα ήταν ακόμη ορατά,
αισθητά, όρθια. Σήμερα έχουν αραιώσει, είναι δυσδιάκριτα, πορώδη: αποτέλεσμα
της παγκοσμιοποίησης. Όποιος περνάει τη ζωή του κατειλημμένος από την έμμονη
ιδέα της ταυτότητας, όποιος προσπαθεί να κλειστεί και να αμυνθεί, είναι
χαμένος. Οι «μικρόκοσμοι» που κλείνονται στον εαυτό τους είναι ο αυθεντικός
αντι-μικρόκοσμος, γιατί δεν έχουν την ικανότητα να γίνουν κόσμος. Ο κόσμος
είναι αποδοχή, είναι να υπερβαίνεις τα κλειστά σύνορα.

Πολιτική: ένας σύντομος πειραματισμός του συγγραφέα, που ταλαντευόταν πάντα
ανάμεσα στο ηθικό-πολιτικό του πάθος και τις απολύτως α-πολιτικές του
ενασχολήσεις. Το ομολογεί: από το Κοινοβούλιο, η θάλασσα τον ενδιαφέρει πολύ
περισσότερο. Όταν όμως το 1994 του πρότειναν να θέσει υποψηφιότητα για τη
Γερουσία, δεν μπορούσε παρά να δεχθεί. Ήταν η εποχή που ο Μπερλουσκόνι
ανέβαινε επικίνδυνα. Ο Μάγκρις εξελέγη ­ ίσως γιατί δεν αναμίχθηκε καθόλου
στην προεκλογική εκστρατεία. Ένα από τα λίγα πράγματα που έκανε, απέβη
καταστροφικό. Τον είχαν καλέσει στην τηλεόραση σε μια «μονομαχία» με τον
αντίπαλό του. Ήταν όμως τόσο κακό το κλίμα, που προτίμησε να μην πει κουβέντα.
Την άλλη μέρα ήταν όλοι οι υποψήφιοι στην τηλεόραση και επιτέθηκαν χυδαία σε
μια ηλικιωμένη αστρονόμο, μια πολύ γνωστή φυσικό, που μετείχε σε ένα συνδυασμό
της Αριστεράς. Ο συγγραφέας έγινε έξαλλος. Πήρε τηλέφωνο κι άρχισε να φωνάζει:
«Άνθρωποι σαν κι εσάς δεν θα έπρεπε καν να ψηφίζουν, γιατί προσβάλλουν την
ιδιότητα του πολίτη. Κι εγώ δεν είμαι δημοκράτης, γιατί το θεωρώ άδικο να
μπορείτε να ψηφίζετε».