ΠΡΟΣΩΠΑ Για τη μνήμη των μαρτύρων

«Είμαστε ένας θλιμμένος λαός, γιατί η γενοκτονία έχει αποτυπωθεί στο DNA μας»,
λέει η Άλις Ταστζιάν Πολγκρόσι· και υπερασπίζεται τη μνήμη των Αρμένιων μαρτύρων.

Άλις Ταστζιάν Πολγκρόσι. «Είμαι στον μαυροπίνακα των Τούρκων, αλλά ποιος Αρμένιος που κάνει κάτι τέτοιο δεν είναι;»

ΣΚΟΠΟΣ της ζωής αυτής της 50χρονης Αρμένισσας είναι να κάνει κάτι ώστε η
Ιταλία να αναγνωρίσει επισήμως τη γενοκτονία από τους Τούρκους 1,5
εκατομμυρίου Αρμενίων ­ ανάμεσά τους οι παππούδες της, οι θείοι και οι θείες
της. Είναι ένας αγώνας που διεξάγει μόνη της από το Μπανιακαβάλο της Ρωμανίας,
όπου ζει με τον Ιταλό σύζυγό της και τα τρία παιδιά τους. Ως τώρα έχει πετύχει
να αναγνωρισθεί η ιστορική πραγματικότητα της σφαγής από 23 ιταλικές
κοινότητες ­ ανάμεσά τους η Βενετία, η Φλωρεντία, το Μιλάνο, η Πάρμα, η Πάδοβα
και η Γένοβα. Τελικός στόχος της, να αναγνωρισθεί η γενοκτονία και από το
ιταλικό Κοινοβούλιο.

Οι γονείς της Άλις επέζησαν από τύχη της σφαγής του 1915-16. Έχοντας απομείνει
μόνοι στον κόσμο, γνωρίστηκαν σ’ ένα ορφανοτροφείο της Μασσαλίας. «Η αδελφή
της μητέρας μου και η μητέρα της μητέρας μου σκότωσαν το μωρό τους», λέει η
Άλις στον Μάρκο Τοσάτι της «Λα Στάμπα». «Η μητέρα το θήλαζε δύο μήνες, αλλά το
γάλα της προκαλούσε διάρροια στο μικρό. Μετά το γάλα σταμάτησε. Το μωρό
έκλαιγε συνεχώς και μετά δεν είχε δύναμη ούτε να κλάψει. Ήταν καταδικασμένο.
Αλλά προκειμένου να πεθάνει από σπαθί και να μείνει άταφο,… η μητέρα μου μου
είπε να μην το πω ποτέ σε κανένα, είναι ένα οικογενειακό μυστικό, αλλά
τώρα…, κρύφτηκαν, το έβαλαν ανάμεσα στις πλάτες τους, χωρίς να το κοιτάζουν,
και πίεζαν μαλακά ώσπου… ώσπου το έπνιξαν. Μετά το ανέβασαν ψηλά σ’ ένα
δένδρο, γιατί δεν μπορούσαν να το αφήσουν βορά στα ζώα. Το κήδεψαν ευλαβικά,
και μετά πέθαναν».

Οι γονείς της Άλις παντρεύτηκαν και έζησαν την υπόλοιπη ζωή τους στη Γαλλία. Η
μητέρα της δεν έμαθε ποτέ γαλλικά ­ «έλεγε πως αν μαθαίναμε γαλλικά θα
αφομοιωνόμασταν» ­, στο σπίτι δεν γελούσαν ποτέ, «γιατί ήμασταν σε αγώνα».
Αλλά η Άλις ήταν 20 χρόνων, πήγε διακοπές στην Ιταλία, ερωτεύτηκε, παντρεύτηκε
και για τριάντα χρόνια έκοψε, όπως η ίδια λέει, «τον ομφάλιο λώρο με την
αρμενική καταγωγή μου». Μέχρι που πέθαναν οι γονείς της «και τότε αισθάνθηκα
πως πέθαινε το αρμένικο κομμάτι μου και δεν το ήθελα. Μόνο τότε κατάλαβα πως
ήμουν Αρμένισσα».

Άρχισε από το Μπανιακαβάλο και συνέχισε σ’ όλη την Ιταλία, γράφοντας,
ταξιδεύοντας για να μιλήσει, να εξηγήσει, να δείξει βιβλία και ντοκουμέντα, να
προσθέσει «αναγνωρίσεις» στον κατάλογό της. «Είναι ανάγκη να υπερασπιστούμε τη
μνήμη αυτών των μαρτύρων», τονίζει. «Γι’ αυτό δεν μπορώ πια να σωπαίνω. Ξέρω
πως διακινδυνεύω τη ζωή μου, αλλά δεν με νοιάζει· επειδή αυτό που κάνω είναι
σωστό. Είμαι στον μαυροπίνακα των Τούρκων, αλλά ποιος Αρμένιος που κάνει κάτι
τέτοιο δεν είναι;».